کاهش حجم پروازهای عبوری طی یک ماه گذشته به نصف و کاهش حجم تقاضای پروازهای داخلی

خلیل الله معمارزاده:  دو مقام در صنعت هوانوردی و حمل و نقل هوایی ایران اعلام کرده اند که  کاهش حجم پروازهای عبوری طی یک ماه گذشته به نصف و کاهش حجم تقاضای پروازهای داخلی، به دلیل کاهش تقاضا است. در حالیکه این موضوع فراتر از نوساناتِ معمولِ بازار یا تغییرات تقاضای فصلی است؛ ما در حال تجربه یک دگردیسیِ اجباری و دردناک هستیم که در آن، الگوهای کهنه  حکمرانی دیگر کارکردی ندارند.

وقتی روایت های رسمی، کاهشِ معنادارِ پروازهای عبوری را به گردنِ تغییراتِ تقاضا می اندازند، اما واقعیت های منتشر شده در بولتن های امنیت پرواز جهانی (CZIB) از ریسک های بالایِ ناشی از تنش های منطقه ای خبر می دهند، شکافی عمیق میان «ادراکِ مدیریتی» و «واقعیتِ عملیاتی» پدیدار می شود که می تواند شالوده مالیِ زیرساخت های ملی را به مخاطره اندازد. گویندگان بهتر است مخاطبان خود را عام تلقی ننمایند وقتی متخصصان نیز با این سکوت خود خیانت به حقوق مردمی که دل و ایمان به آنها سپرده اند می کنند، صرف نظر از وجدان حرفه ای. در این میان، نزدیک شدنِ سهم هزینه های جاری و حقوق پرسنل به مرزِ نگران کننده  سهم زیادی از درآمدهای ارزی، زنگ خطری است که نشان می دهد سیستمِ مدیریت هزینه محور، که در آن پاداش ها به جذب اعتبارات و هزینه کرد بیشتر گره خورده است، در برابر منطقِ اقتصاد مقاوم و بهره ور، به بن بست رسیده است.

این پارادوکسِ «هزینه بیشتر، پاداشِ بیشتر» در حالی که درآمدهای پایدار ارزی در حالِ انقباض هستند، حکایت از نوعی نابیناییِ استراتژیک دارد که اگر با نگاهی مبتنی بر تحلیل هزینه فایده و تجاری سازیِ عقلانیتِ حکمرانی جایگزین نشود، به زودی حتی ظرفیتِ پاسخگویی به مطالباتِ حداقلیِ صنعت هوانوردی و حمل و نقل هوایی خود را نیز از دست خواهد داد که از این حیث خود شرکای ایجاد و تشدید ناامنی ملی خواهند بود.

از سوی دیگر، شرکت های هواپیمایی ایران که سال ها در پناه یارانه های پنهان، از ضرورتِ بهره وری و رقابت منصفانه در زمین برابر و رعایت مصالح عمومی جامعه گریخته بودند و به طور مداوم سهم گران اداره کردن بنگاه های خود را به مردمی بدون نهاد مطالبه گر منتقل می کردند، اکنون با واقعیتی روبرو شده اند که در آن دیگر نه «رانت» نجات بخش است و نه «ذهنیاتِ منسوخِ مدیریتی». قاعده  بازی برای همیشه تغییر کرده است؛ دوران اداره گران قیمت ایرلاین ها به سر آمده و صنعت نیازمند نسل جدیدی از مدیران است که بدانند بقای آنها محصولِ کارآمدی است نه سرسپردگی که در آن هر تصمیمِ مدیریتی، یک تدبیر تجاری اقتصادی هوشمندانه است.

در این برهه  حساس، سکوتِ اصحاب دانش یا انکار واقعیت توسط مدیران، تنها هزینه  جراحی های ناگزیر آتی را برای کشور و مردم عزیز ایران سنگین تر خواهد کرد؛ چرا که انسجام ملی و بقای زیرساخت های حیاتی، پیش از هر تهدید خارجی، در گرو شفافیت، کارآمدی و بازگشت به اصول اصیل اقتصاد سیاسی هوانوردی است.