◄ پیوست عدالت در توسعه شبکه مترو تهران / نقشه محرومیت متروی تهران؛ از صفر ایستگاه در منطقه ۲۱ تا کمبود شدید در مناطق حاشیه‌ ای

رهبر شهید انقلاب (14030606): مراکزی مثل سازمان برنامه، بایستی ببینند تاثیر این قانون یا برنامه در شکاف اجتماعی چقدرست.

بر اساس تلفیق داده های جمعیتی، مساحتی و توزیع ایستگاه های مترو در مناطق ۲۲گانه تهران، تصویر آماری زیر به دست می آید:

منطقه ۱ با جمعیت ۵۴۳,۳۱۱ نفر، مساحت ۴,۶۶۱ هکتار، ۶ ایستگاه، سرانه ۱.۱ ایستگاه به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر و تراکم ۱۱۶.۵ نفر در هکتار؛

منطقه ۲ با ۷۴۳,۴۰۸ نفر، ۴,۷۰۰ هکتار، ۱۸ ایستگاه، سرانه ۲.۴ و تراکم ۱۵۸.۱؛

منطقه ۳ با ۳۵۲,۱۵۵ نفر، ۲,۹۲۲ هکتار، ۵ ایستگاه، سرانه ۱.۴ و تراکم ۱۲۰.۵؛

منطقه ۴ با ۹۶۲,۰۷۳ نفر، ۶,۱۵۵ هکتار، ۱۰ ایستگاه، سرانه ۱.۰ و تراکم ۱۵۶.۳؛

منطقه ۵ با ۹۰۵,۰۵۶ نفر، ۵,۳۱۶ هکتار، ۱۳ ایستگاه، سرانه ۱.۴ و تراکم ۱۷۰.۲؛

منطقه ۶ با ۲۷۱,۱۰۷ نفر، ۲,۱۳۷ هکتار، ۲۰ ایستگاه، سرانه ۷.۴ و تراکم ۱۲۶.۹؛

منطقه ۷ با ۳۱۳,۱۱۵ نفر، ۱,۵۳۴ هکتار، ۴ ایستگاه، سرانه ۱.۳ و تراکم ۲۰۴.۱؛

منطقه ۸ با ۴۷۴,۰۵۶ نفر، ۱,۳۱۶ هکتار، ۷ ایستگاه، سرانه ۱.۵ و تراکم ۳۶۰.۳؛

منطقه ۹ با ۱۹۰,۷۹۳ نفر، ۱,۹۷۵ هکتار، ۳ ایستگاه، سرانه ۱.۶ و تراکم ۹۶.۶؛

منطقه ۱۰ با ۳۳۷,۸۸۳ نفر، ۸۱۸ هکتار، ۳ ایستگاه، سرانه ۰.۹ و تراکم ۴۱۲.۹؛

منطقه ۱۱ با ۳۱۸,۰۸۲ نفر، ۱,۲۰۳ هکتار، ۱۶ ایستگاه، سرانه ۵.۰ و تراکم ۲۶۴.۴؛

منطقه ۱۲ با ۲۳۹,۶۳۵ نفر، ۱,۶۰۱ هکتار، ۱۸ ایستگاه، سرانه ۷.۵ و تراکم ۱۴۹.۷؛

منطقه ۱۳ با ۲۶۳,۱۸۰ نفر، ۱,۳۷۳ هکتار، ۵ ایستگاه، سرانه ۱.۹ و تراکم ۱۹۱.۷؛

منطقه ۱۴ با ۴۹۹,۷۹۳ نفر، ۲,۴۱۲ هکتار، ۷ ایستگاه، سرانه ۱.۴ و تراکم ۲۰۷.۲؛

منطقه ۱۵ با ۶۴۴,۸۸۷ نفر، ۲,۷۸۰ هکتار، ۴ ایستگاه، سرانه ۰.۶ و تراکم ۲۳۲.۰؛ منطقه ۱۶ با ۲۸۷,۳۸۷ نفر، ۱,۵۰۰ هکتار، ۲ ایستگاه، سرانه ۰.۷ و تراکم ۱۹۱.۶؛

منطقه ۱۷ با ۲۶۶,۳۴۴ نفر، ۸۲۰ هکتار، ۲ ایستگاه، سرانه ۰.۸ و تراکم ۳۲۴.۸؛

منطقه ۱۸ با ۴۰۲,۱۳۰ نفر، ۳,۷۸۸ هکتار، ۱ ایستگاه، سرانه ۰.۲ و تراکم ۱۰۶.۲؛

منطقه ۱۹ با ۲۵۴,۶۵۵ نفر، ۲,۶۱۰ هکتار، ۳ ایستگاه، سرانه ۱.۲ و تراکم ۹۷.۶؛

منطقه ۲۰ با ۳۶۵,۲۵۹ نفر، ۱,۹۰۰ هکتار، ۳ ایستگاه، سرانه ۰.۸ و تراکم ۱۹۲.۲؛

منطقه ۲۱ با ۱۸۶,۰۳۸ نفر، ۵,۱۵۶ هکتار، ۰ ایستگاه، سرانه ۰.۰ و تراکم ۳۶.۱؛

و منطقه ۲۲ با ۱۷۵,۳۹۸ نفر، ۵,۸۸۱ هکتار، ۴ ایستگاه، سرانه ۲.۳ و تراکم ۲۹.۸. این داده ها در حالی است که شبکه فعلی مترو تهران ۷ خط فعال و ۱۶۳ ایستگاه دارد و طرح توسعه آن به ۱۱ خط و ۳۱۵ ایستگاه پیش بینی شده است.

تحلیل این اعداد نشان می دهد که شبکه مترو تهران با تمرکز شدیدی در مرکز شهر طراحی شده است. مناطق ۶، ۱۱ و ۱۲ که هسته مرکزی و تاریخی شهر را تشکیل می دهند، مجموعاً ۵۴ ایستگاه از ۱۶۳ ایستگاه فعال را در خود جای داده اند؛ یعنی حدود یک سوم کل ایستگاه ها. این در حالی است که جمعیت این سه منطقه تنها ۸۲۸,۸۲۴ نفر است که کمتر از ۱۰ درصد جمعیت شهر را شامل می شود.

منطقه ۶ با ۲۰ ایستگاه، منطقه ۱۲ با ۱۸ ایستگاه و منطقه ۱۱ با ۱۶ ایستگاه، بالاترین سرانه ایستگاه را به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر دارند: به ترتیب ۷.۴، ۷.۵ و ۵.۰، این تمرکز نامتناسب، ریشه در طراحی اولیه شبکه در دهه های گذشته دارد که بر اساس شرایط جمعیتی و جغرافیایی آن زمان انجام شده بود، اما اکنون به یک عدم تعادل ساختاری تبدیل شده است.

در مقابل، مناطق جنوبی و حاشیه ای با بحران جدی دسترسی به مترو مواجه اند. منطقه ۲۱ با مساحت ۵,۱۵۶ هکتار و جمعیت ۱۸۶,۰۳۸ نفر، هیچ ایستگاه مترویی ندارد و سرانه آن صفر است. منطقه ۱۸ با ۴۰۲,۱۳۰ نفر جمعیت و وسعتی بالغ بر ۳,۷۸۸ هکتار، تنها یک ایستگاه دارد که سرانه ای معادل ۰.۲ ایستگاه به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر را نشان می دهد. منطقه ۲۲ به عنوان دومین منطقه وسیع تهران با ۵,۸۸۱ هکتار، تنها ۴ ایستگاه دارد، هرچند سرانه آن ۲.۳ است. منطقه ۱۵ با ۶۴۴,۸۸۷ نفر جمعیت و ۴ ایستگاه، سرانه ای معادل ۰.۶ دارد و منطقه ۲۰ با ۳۶۵,۲۵۹ نفر و ۳ ایستگاه، سرانه ۰.۸ را تجربه می کند.

مناطق پرتراکم نیز از کمبود زیرساخت رنج می برند. منطقه ۱۰ با تراکم ۴۱۲.۹ نفر در هکتار، بالاترین تراکم جمعیتی تهران را دارد و ۳۳۷,۸۸۳ نفر را در خود جای داده است، اما تنها ۳ ایستگاه دارد و سرانه آن ۰.۹ است. منطقه ۱۷ با تراکم ۳۲۴.۸ نفر در هکتار و جمعیت ۲۶۶,۳۴۴ نفر، تنها ۲ ایستگاه دارد و سرانه آن ۰.۸ است. منطقه ۸ با تراکم ۳۶۰.۳ نفر در هکتار و ۴۷۴,۰۵۶ نفر جمعیت، ۷ ایستگاه دارد که سرانه ۱.۵ را نشان می دهد. منطقه ۷ با تراکم ۲۰۴.۱ و ۳۱۳,۱۱۵ نفر، ۴ ایستگاه و سرانه ۱.۳ دارد.