◄ پیشنهاد جعفر قادری برای متقاضیان کم‌ درآمد نهضت ملی مسکن؛ مالکیت ۲۵ یا ۵۰ درصدی به جای حذف از طرح

 یکی از مسائل مهم در اجرای طرح نهضت ملی مسکن، فاصله میان «توان مالی متقاضی» و «هزینه واقعی تأمین یک واحد مسکونی» است.

به گزارش تین نیوز، بخشی از خانوارهایی که در این طرح ثبت نام کرده و واجد شرایط شناخته شده اند، در ابتدای مسیر تصور می کنند با پرداخت تدریجی آورده و استفاده از تسهیلات می توانند صاحب یک واحد مسکونی شوند؛ اما با افزایش هزینه های ساخت، آورده مورد نیاز و تعهدات مالی، در میانه راه با واقعیتی مواجه می شوند که تأمین هزینه کامل یک واحد برای آنها امکان پذیر نیست.

ناتوانی مالی نباید موجب خروج متقاضی از طرح شود

قادری در تشریح این مسئله اظهار کرد: مسئله از همین جا آغاز می شود. خانواری که از نظر ضوابط، واجد شرایط دریافت مسکن است اما توان مالی کافی برای تأمین آورده ندارد، ممکن است ناچار شود از ادامه مسیر انصراف دهد یا امتیاز خود را با قیمتی بسیار کمتر از ارزش واقعی آن به واسطه ها واگذار کند.

به گفته وی، در چنین شرایطی، فردی که در ابتدا با هدف خانه دار شدن وارد طرح شده، در نهایت نه صاحب خانه می شود و نه از امتیاز و فرصتی که برای تأمین مسکن در اختیارش قرار گرفته، بهره مند خواهد شد.

پیشنهاد مشارکت در بخشی از یک واحد مسکونی

این نماینده مجلس ادامه داد: این در حالی است که می توان با اصلاح سازوکار موجود، راه حلی متفاوت و عملیاتی برای این مسئله طراحی کرد؛ راه حلی که در آن، «سهم متقاضی از مسکن» متناسب با «توان مالی فعلی او» تعریف شود.

پیشنهاد مشخص این است که وزارت راه و شهرسازی امکان مشارکت متقاضیان کم درآمد را در بخشی از یک واحد مسکونی فراهم کند.

برای مثال، فردی که توان تأمین هزینه یک واحد کامل را ندارد، بتواند مالک ۵۰ درصد یک واحد شود و برای ۵۰ درصد دیگر، با متقاضی واجد شرایط دیگری مشارکت کند. حتی برای خانوارهایی که توان تأمین ۵۰ درصد را نیز ندارند، می توان سازوکارهایی برای مشارکت در ۲۵ درصد یا سهم کمتری از یک واحد پیش بینی کرد.

تبدیل نهضت ملی مسکن از «همه یا هیچ» به یک فرآیند مرحله ای

قادری با اشاره به مزیت این مدل گفت: مزیت مهم این مدل آن است که متقاضی، به دلیل ناتوانی مالی در تأمین کل هزینه یک واحد، از اصل فرصت ایجادشده برای خانه دار شدن محروم نمی شود.

او افزود: او ممکن است در مرحله نخست صاحب یک واحد کامل نباشد، اما صاحب سهمی واقعی و قابل تثبیت از یک واحد مسکونی خواهد شد و مهم تر از آن، حق و امتیاز او نسبت به ظرفیت باقی مانده، برای سال های بعد محفوظ می ماند.

این سازوکار می تواند یک تحول مهم در نگاه به سیاست تأمین مسکن ایجاد کند. در وضعیت فعلی، گاهی میان «واجد شرایط بودن» و «توان پرداخت هزینه کامل واحد» فاصله زیادی وجود دارد. نتیجه این فاصله نیز می تواند خروج متقاضی واقعی از طرح باشد.

اما اگر سیاست گذار بپذیرد که خانه دار شدن می تواند یک فرآیند تدریجی باشد، نه الزاماً یک اتفاق یک باره، امکان طراحی راهکارهای متنوع تری فراهم خواهد شد.

امکان افزایش سهم خانوار در سال های آینده

برای مثال، خانواری که امروز تنها توان تأمین ۲۵ درصد یک واحد را دارد، می تواند همین سهم را در اختیار داشته باشد و در سال های آینده، با افزایش درآمد یا بهبود شرایط اقتصادی، برای تکمیل سهم خود اقدام کند.

خانواری دیگر ممکن است امروز توان خرید ۵۰ درصد را داشته باشد و در سال های بعد سهم باقی مانده را تأمین کند.

در این صورت، طرح نهضت ملی مسکن از یک سازوکار «همه یا هیچ» به سازوکاری مرحله ای و متناسب با توان اقتصادی خانوار تبدیل خواهد شد.

کاهش انگیزه فروش امتیاز به واسطه ها

از سوی دیگر، چنین رویکردی می تواند انگیزه فروش امتیاز به واسطه ها را کاهش دهد.

وقتی متقاضی مطمئن باشد که حتی با توان مالی محدود نیز می تواند بخشی از حق خود را حفظ کند و در آینده از ظرفیت باقی مانده استفاده نماید، ضرورت خروج از طرح و فروش امتیاز به بهای اندک کاهش خواهد یافت.

ضرورت تدوین ضوابط حقوقی و مالی

البته اجرای این پیشنهاد نیازمند تدوین ضوابط دقیق حقوقی و مالی است؛ از جمله تعیین نحوه مالکیت سهم ها، مدیریت مشاعات، سهم هر شریک از تسهیلات و آورده، امکان انتقال یا تکمیل سهم، نحوه خروج هر شریک و همچنین تضمین حقوق متقاضیان در سال های بعد.

نهضت ملی مسکن باید مسیر قابل تداومی برای خانه دار شدن باشد

قادری تأکید کرد: نهضت ملی مسکن باید برای اقشار کم درآمد، نه یک فرصت از دست رفتنی، بلکه یک مسیر قابل تداوم برای رسیدن به مسکن باشد.

اگر فردی امروز توان تأمین یک واحد کامل را ندارد، نباید به دلیل همین ناتوانی مالی، تمام فرصت خود را از دست بدهد.

ممکن است امروز نتواند صاحب یک خانه کامل شود، اما می تواند صاحب ۵۰ درصد، ۲۵ درصد یا حتی سهمی کوچک تر از یک واحد باشد و در سال های آینده با مشارکت مجد در طرح مسکن ملی از باقیمانده سهم خود استفاده کند.

این تغییر نگاه می تواند به جای حذف خانوارهای کم توان از چرخه نهضت ملی مسکن، آنها را در این مسیر حفظ کند و زمینه استفاده تعداد بیشتری از خانوارهای واقعی و واجد شرایط از ظرفیت های این طرح را فراهم آورد.