◄ مسئولیت نوسازی با رانندگان است یا مدیریت شهری؟/تاکسیرانان خواستار تسهیلات متناسب با درآمد شدند

بحران آلودگی هوای تهران در حالی همچنان به یکی از جدی ترین معضلات زیستی شهروندان تبدیل شده که آمارها از فرسودگی بیش از ۶۰ درصد تاکسی های پایتخت حکایت می کند؛ اما پرسش اساسی این است که مسئولیت نوسازی این ناوگان پرآلاینده بر عهده راننده ای است که توان مالی ندارد یا مدیریت شهری که بستر عملیاتی سازی این طرح را فراهم نکرده است؟

به گزارش سرویس شهری تین نیوز، انتشار تازه ترین آمارها درباره وضعیت ناوگان تاکسیرانی پایتخت، زوایای تازه ای از بحران آلودگی هوا و مسئولیت های زمین مانده نهادهای شهری را عیان کرده است. سیدجعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای شهر تهران، در ۲۶ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد که بیش از ۶۰ درصد تاکسی های تهران فرسوده اند و آلایندگی بالایی دارند؛ رقمی که با فرض فعالیت ۸۰ هزار تاکسی در کلان شهر تهران، به معنای تردد بیش از ۴۸ هزار دستگاه فرسوده در سطح شهر است.

پیمایش نجومی ناوگان فرسوده و سهم تعیین کننده در آلایندگی

بر اساس محاسبات انجام شده، اگر هر یک از این خودروها روزانه به طور متوسط ۲۰۰ کیلومتر پیمایش داشته باشد، ناوگان فرسوده تاکسیرانی روزانه ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار کیلومتر و سالانه بیش از ۳.۵ میلیارد کیلومتر در معابر پایتخت تردد می کند. طبق مطالعات تخصصی حوزه محیط زیست و آلودگی هوا، منابع متحرک سهم عمده ای در انتشار آلاینده های خطرناک تهران دارند و ادامه فعالیت این حجم از تاکسی های فرسوده، نقشی مستقیم در تشدید وارونگی هوا و افزایش بیماری های تنفسی در میان شهروندان ایفا می کند.

بار مسئولیت؛ نه بر دوش راننده، بلکه بر عهده سیاست گذاری ناکارآمد

اما در پشت این آمارها، یک پرسش بی پاسخ باقی مانده است: مسئولیت تداوم فعالیت این ناوگان آلاینده بر عهده کیست؟ تاکسیران برای امرار معاش و تأمین معیشت روزانه به خودرو وابسته است، اما در شرایطی که قیمت خودروهای جایگزین فراتر از توان مالی راننده است و طرح های نوسازی نیز آورده نقدی کلان و اقساط سنگین مطالبه می کنند، نمی توان انتظار داشت یک راننده کم درآمد به تنهایی بار مالی حل یک بحران کلان عمومی را بر دوش بکشد.

اگرچه نگهداری و صیانت فنی از خودرو بر عهده راننده است، اما سیاست گذاری کلان، تأمین منابع مالی پایدار و قانونی نوسازی، طراحی تسهیلات متناسب با درآمد رانندگان و نظارت بر کاهش آلایندگی، وظیفه ذاتی نهادهای مسئول و ساختار مدیریت شهری است. بنابراین، انتقال تمام بار مسئولیت به راننده ای که دستش به خودروی نو نمی رسد، به معنای حذف کردن نقش نهادهای متولی و پاک کردن صورت مسئله است.

مطالبه گری صنفی؛ نوسازی بدون بدهی های کمرشکن

دغدغه اصلی صنف تاکسیرانان شهری روشن است: آن ها خواهان فراهم شدن شرایطی هستند تا بتوانند بدون مواجهه با بدهی های سنگین و اقساط نجومی، ناوگان خود را نوسازی کرده و به عنوان بخشی از راهکار کنترل آلودگی، سهم خود را ادا کنند. تا زمانی که تسهیلات ارزان قیمت، حمایت های دولتی واقعی و منابع مالی عملیاتی نشود، صرف اعلام آمارهای نگران کننده از فرسودگی، گره ای از کار باز نخواهد کرد؛ بلکه تنها نشانه ای از استمرار یک چالش حل نشده مدیریتی خواهد بود.

رسیدن به هوای پاک در کلان شهر تهران از مسیر متهم کردن رانندگان عبور نمی کند، بلکه نیازمند اجرای دقیق قانون، تزریق منابع واقعی، اصلاح سیاست های حمایتی و پاسخ گو کردن مدیرانی است که زمینه نوسازی ناوگان فرسوده را فراهم نکرده اند.