◄ آینده شغلی در هوانوردی ایران برای نسل های جدید

خلیل الله معمارزاده:  این روزها قطعی دنیای مجازی، این فرصت را فراهم کرد تا به تجربه ارتباط های انسانی بیشتر توجه داشته باشم. گفتگوهای آزاد همیشه این فرصت را فراهم می کند تا درباره آینده شغلی در هوانوردی ایران برای نسل های جدید تبادل افکار داشته باشیم. من همیشه در گفتگوها سعی می کنم جریان را با پذیرش واقعیت ها، به سمت امور قابل کنترل هدایت کنم و سعی می کنم نشان بدهم چگونه می شود در همین شرایط هم تاب آوری داشت و به فکر رشد و توسعه بود و امید را حتی اگر بر وفق مراد نباشد، به قدر وسع آن به دست آورد و همواره تاکید داشته ام شرایط شرکت های هواپیمایی در ایران به سمت جذب نسل جدیدی از مدیران خواهد رفت به اضطرار. با اینحال در دورهمی های حضوری، همیشه سؤال های زیادی مطرح می شود و پرتکرارترین سؤال این است که «اگر بخواهم در یک شرکت هواپیمایی کار کنم و در آینده نزدیک موفق شوم باید از کجا شروع کنم؟»

البته مسیرهای مشخص و تعریف شده ای برای خلبان ها (کروی کاکپیت)، پرسنل فنی (کروی فنی) و مهمانداران پرواز (کروی کابین) وجود دارد که همه این نقش ها برای یک شرکت هواپیمایی حیاتی هستند و مشاغلی اند که برای آینده هم تقاضای بالایی خواهند داشت. اما چیزی که بیشتر آنها به دنبال آن هستند، نقش های ستادی و شرکتی و مدیریتی در آینده شرکت های هواپیمایی ایران است، نه نقش های عملیاتی و این مسیرهای شغلی به مراتب کمتر شفاف و مشخص هستند. در همین راستا، چهار نقش جدید آینده دار در شرکت های هواپیمایی ایران معرفی می شود که ممکن است شما را به عنوان مدیران نسل جدید موفق در آینده نزدیک متمایز نماید:

۱- برنامه ریزی و تحلیل مالی

شرکت های هواپیمایی با عدد و رقم اداره می شوند و بخش مالی بهترین جا برای یاد گرفتن بسیاری از جنبه های کلیدی کسب و کار است. این موضوع به ویژه با روند شرایط اخیر اهمیت بسیار ویژه ای در آینده شرکت های هواپیمایی ایرانی پیدا می کند. خوشبختانه برای کسانی که وارد این صنعت می شوند، این بخشی است که شرکت های هواپیمایی اغلب نیروهای تازه فارغ التحصیل را مستقیماً جذب می کنند. بخش مالی در بیشتر شرکت های هواپیمایی فقط شامل حسابداری و مالیات نیست، بلکه می تواند برنامه ریزی و تحلیل مالی (FP&A) و حتی فین تک را هم در برگیرد که اهرم های آینده شرکت های موفق هواپیمایی ایرانی و حتی رمز بقاء آنها در آینده پرتلاطم خواهم بود. این واحد تقریباً مانند یک مشاور داخلی برای همه بخش های دیگر شرکت عمل می کند و اغلب فرآیند بودجه بندی سالانه را نیز مدیریت می کند. با کار کردن در بخش FP&A، کارکنان تازه استخدام شده خیلی سریع با جنبه های کلیدی و حیاتی مختلف کسب وکار در شرکت های هواپیمایی آشنا می شوند، چون مدل های مالی می سازند، شاخص های کلیدی مالی را رصد می کنند و در پروژه های بزرگ و متنوع مشارکت دارند. آن ها معمولاً با مدیران بخش های دیگر شرکت در حوزه عملیات، فنی، فناوری اطلاعات و بازرگانی نیز در ارتباط هستند. FP&A یک بستر آموزشی ایده آل است؛ هم برای کسانی که می خواهند در امور مالی حرفه ای شوند و هم برای کسانی که در نهایت قصد دارند با داشتن درک قوی از اعداد کلیدی شرکت، به بازرگانی یا عملیات منتقل شوند و گردش و غنی سازی مسیر و سفر شغلی خود را دنبال نمایند، سفر خیلی جذابی است، دیدم که میگم.

۲- قیمت گذاری و مدیریت درآمد

در طول تجربیات کاری ام به این نکته مهم رسیدم که معدود افرادی که اهمیت بخش بازرگانی در شرکت های هواپیمایی را درک کردند، به دلایل مختلف و از همه مهم تر منافع بسیار سرشار مالی، اجازه نمی دهند بدنه کارشناسی به صورت هماهنگ رشد کند و اجازه تصمیم گیری صحیح داشته باشند. قیمت گذاری و مدیریت درآمد درباره تصمیم گیری است و این تصمیم ها برای شرکت هواپیمایی حیاتی هستند. با این حال، قیمت گذاری معمولاً روی حدود ۳۰ روز آینده بیشتر پروازها اثر می گذارد، چون الگوی رزرواسیون بلیط نیز در ایران کوتاه مدت تر است. در شرایط جاری شرکت های هواپیمایی ایرانی اشتباه در قیمت گذاری تهدید جدی هزینه ای است و این خونریزی های داخلی را بسیاری از مدیران به آن توجه نمی کنند و نشتی و هدر رفت های پنهان درآمدی مورد غفلت زیادی قرار گرفته اند. مدیریت درآمد بیشتر شبیه بازی با دقت میلی متری است تا اندازه گیری های بزرگ و کلی. این نقش های فعال و پویا، متکی بر حجم زیادی از داده و ابزار برای تصمیم گیری درست هستند. هرچند هم قیمت گذاری و هم مدیریت درآمد تا حدی کارهای فرآیندی دارند، اما تحلیل گران این حوزه ها با ارائه جهت گیری راهبردی مناسب و ترکیب داده ها از منابع مختلف، ارزش واقعی ایجاد می کنند. اثبات توانمندی در این بخش ها، جابه جایی و گردش شغلی افراد به سایر بخش های عملیاتی در شرکت های هواپیمایی را آسان تر می کند. درآمد شریان حیاتی هر شرکتی است و این بخش تعیین می کند که این شریان در یک شرکت هواپیمایی چگونه جریان پیدا کند.

دانایی در اینجا توانایی است. می توانید حرکت های مرموزانه و منفعت طلبانه شخصی مدیران در راهبردهای بد و فاجعه بار نشان شرایط شرکت های هواپیمایی ایرانی را به خوبی متوجه شوید و وارد بازی آنها شوید، منتهی مراقب باشید به بازی گرفته نشوید، اینجا محل مبارزه شیران جهت شکارهای درآمدی کلان است نه مرتع و دشت مواجب بگیر روزانه و ماهانه در میان گوسفندان، به تدریج لازم است رشید بشوید و همواره درک درستی از قدرت و جایگاه و ذینفعان کلیدی خودتان باید داشته باشید، نه که کله پا می شوید.

۳-علم داده و اطلاعات کسب و کار

مانند بسیاری از کسب وکارها و روندهای فعلی، شرکت های هواپیمایی هم برای اداره امور خود به تدریج به داده ها متکی شده اند و این روند با شدت بسیار بیشتری تداوم خواهد یافت، به ویژه در ارتباط با فناوری های هوش مصنوعی چندعاملی. هر پرواز حجم زیادی داده از هواپیما گرفته تا مسافر تولید می کند که اگر به درستی بازیابی و مدیریت شود، می تواند با کاهش هزینه ها و افزایش درآمدها و عایدهای سرشار و چشمگیر منجر شود. اینجا من تضمین میدهم در همان یک تا دو ماه اول یک شرکت هواپیمایی ایرانی می تواند معادل هزینه های حقوق و دستمزد ماهیانه خودش کاهش هزینه و افزایش درآمد داشته باشد، مانند اینکه حقوق و دستمزد ماهیانه از این پس از محل منابع جدید به صورت جاری تأمین شود، اگر باهوش باشید که هستید خواهید فهمید این دستاورد چه ارزشی می تواند داشته باشد.

همه بخش های شرکت هواپیمایی به این نیاز دارند که داده ها از طریق داشبوردها و گزارش ها به اطلاعات قابل اقدام تبدیل شوند و به همین دلیل، بیشتر واحدهای فناوری اطلاعات شرکت های هواپیمایی بخش هایی با عنوان اطلاعات کسب وکار ایجاد کرده اند تا این کار را انجام دهند. امروز مدیریت از طریق داشبوردها بسیار فراگیر شده است و کارکنانی که مهارت های خوب پایگاه داده را داشته باشند، می توانند معجزه گر باشند. همان طور که عینک مناسب می تواند دید یک فرد کم بینا را بهبود دهد، تحلیل درست داده ها هم می تواند کیفیت تصمیم گیری ها را بالا ببرد و کارها را سریع تر پیش ببرد. آنچه من بارها در شرکت های هواپیمایی ایرانی تجربه کرده ام، در بسیاری از موارد، مشکل این نیست که داده وجود ندارد، بلکه داده ها در سیستم های قدیمی ذخیره شده اند و باید درک شوند، استخراج شوند و به اطلاعات معنادار تبدیل شوند. داشتن این مهارت و استفاده از آن برای کمک به شرکت های هواپیمایی، به یک نقش بسیار حیاتی تبدیل شده است؛ نقشی که بسیاری از فارغ التحصیلان جدید می توانند در آن به خوبی و به سرعت بدرخشند. آرزوی قلبی من این است، باشید و بدرخشید. 

۴- تحلیل فروش

تیم های فروش بیشتر با آژانس های مسافرتی آنلاین موسوم به OTA ها و چارترکنندگان در ارتباط هستند، هر چند در شرکت های هواپیمایی ایرانی، این فرآیند به صورت سنتی و به دلایل منافع مالی در قبضه افراد معدودی است ولی فشارهای نقدینگی باعث توجه بیشتر به تیم فروش و تنظیم دقیق و مناسب امتیازهای قراردادی خواهد شد. در بیشتر شرکت ها، بین بخش فروش و سایر بخش ها در شرکت های هواپیمایی یک تنش طبیعی ناشی از تعارض نقش وجود دارد، با این حال، وجود تحلیل قوی در فروش اهمیت ویژه ای پیدا کرده و این نقش درباره مدیریت و ممیزی قراردادها و کار با افراد است.

تقاضاهای سفرهای هوایی گروهی و شرکتی در ازای دریافت نرخ های ترجیحی حدود ۸۰ درصد سود قطعی یک شرکت هواپیمایی ایرانی را با نقدینگی مناسب به ویژه در ایام پیک مانند نوروز می تواند تأمین کند، درست در زمانی که تمام شرکت های هواپیمایی ایرانی در ایام پایانی سال شدیداً به نقدینگی هم نیاز دارند، منتهی در شرایط فعلی این تأمین نقدینگی را بسیار گران انجام می دهند. این وظیفه تحلیل گر فروش است که این موضوع را پیگیری کند و داده های لازم را در اختیار تیم فروش بگذارد تا گفت وگویی که شاید سخت باشد انجام شود. علاوه بر این، ساختار این قراردادها می تواند به گونه ای طراحی شود که اگر اصول پایه در آنها در نظر گرفته شود، برای شرکت هواپیمایی نقش دم مسیحایی حتی در کوتاه مدت داشته باشد. کار در این حوزه حتی کارکنان جوان تر را هم در معرض افراد کلیدی در زنجیره تصمیم گیری خرید قرار می دهد و با بستن قراردادهای هوشمندانه و نظارت بر اجرای آن ها، برای شرکت های هواپیمایی ارزش ایجاد می کند.

بهترین ویژگی کار در یک شرکت هواپیمایی این است که نقش های متنوعی در حوزه های مختلف وجود دارد و تا زمانی که حداقل در چند بخش مختلف کار نکنید و گردش شغلی نداشته باشید، واقعاً شرکت های هواپیمایی را به طور کامل نمی شناسید. همین موضوع باعث می شود برای کسانی که تازه از دانشگاه فارغ التحصیل شده اند، تصمیم گیری درباره اینکه برای چه نقشی درخواست بدهند و کدام شغل را انتخاب کنند(حتی اگر حقوق کمتری داشته باشد اما آینده شغلی بهتری فراهم کند) دشوار باشد.

به همین دلیل یکی از توصیه های پیشنهادی من با توجه به فرهنگ و شرایط اقتضایی در صنعت ایرلاین ایران شاید این باشد که حتی به تجربه کار تنظیم برنامه کرو هم نگاه متفاوتی داشته باشید. یکی از عوامل کلیدی موفقیت شما به عنوان مدیران آینده در شرکت های هواپیمایی ایران این است که چطور بتوانید با کروی کاکپیت و کابین در شرکت های هواپیمایی ایرانی ارتباط های انسانی برقرار کنید و مهارت های ارتباطی خود را با آنها تقویت کنید و با آنها بتوانید با یک زبان مشترک گفتگو کنید و این ارتباط ها، اطلاعات بسیار ارزشمند و قوی به شما برای پیشبرد و رشد سریعتان در آینده نزدیک در شرکت های هواپیمایی ایران خواهد داد، از من گفتن بود.

مدیریت مسیر شغلی و آینده و چشم انداز شما کاری است که هیچ کس جز خود شما نمی تواند آن را انجام دهد و این ربطی به این ندارد که در کدام کشور زندگی می کنید.