◄ خط ویژه موتورسیکلت در تهران؛ راهکار کاهش تصادفات یا عامل تشدید ترافیک؟

برخی  کارشناسان حمل و نقل، با اشاره به مزایا و چالش های ایجاد خط ویژه موتورسیکلت در تهران، پیشنهاد کردند این طرح به جای اجرای گسترده در سطح شهر، به صورت گزینشی و آزمایشی در چند مسیر مشخص اجرا شود و هم زمان، قوانین راهنمایی و رانندگی با جدیت و بدون اغماض به اجرا درآید.

به گزارش تین نیوز، علیرضا اسماعیلی کارشناس حمل و نقل با بیان این که ایده ایجاد «خط ویژه موتورسیکلت» در تهران، سال هاست که در میان کارشناسان و صاحبنظران حوزه حمل و نقل، پلیس راهور فراجا و مدیران شهری مطرح می شود، گفت: این طرح روی کاغذ مزایای جذابی دارد، اما در عمل و با مختصات ترافیکی و رفتاری تهران، با چالش ها و خطرات بسیار جدی مواجه است.

وی یکی از مزایای بالقوه  ایده ذکر شده و این که چرا در نگاه اول منطقی به نظر می رسد را  جداسازی جریان ترافیک و افزایش ایمنی نسبی دانست و افزود: بخش زیادی از سوانح موتورسیکلت ها ناشی از لایی کشی و رفتارهای غیر متعارف و حرکت در نقاط کور خودروهاست و جداسازی این دو جریان برخورد خودرو با موتور را کاهش می دهد.

وی با بیان این که کاهش ورود غیرمجاز به پیاده روها و خطوط BRT یکی دیگر از مزایای انجام این کار است، تاکید کرد: در حال حاضر به دلیل ترافیک سنگین، موتورسواران به پیاده روها و خطوط اتوبوس تندرو هجوم می آورند. وجود یک مسیر اختصاصی این رفتار را مهار می کند. همچنین روان سازی حرکت خودروها با حذف مانورهای ناگهانی موتورها در لاین های اصلی و جریان عبور خودروها یکنواخت تر و با تنش کمتری انجام می شود.
 این کارشناس در ادامه به بیان چالش ها و معایب اصلی این اقدام پرداخت و در پاسخ به این پرسش که چرا اجرای آن در تهران دشوار یا غیرمنطقی است؟ گفت: یکی از دلایل، کمبود شدید عرض معابر و حجم عبور و مرور خودروها است. خیابان ها و بزرگراه های تهران همین حالا با کمبود ظرفیت مواجه اند. اگر یک خط از خیابان های شریانی (مانند انقلاب، آزادی، مطهری و بهشتی یا بزرگراه ها به موتور اختصاص یابد، ظرفیت برای خودروها به شدت کاهش یافته و گلوگاه های وحشتناک ترافیکی ایجاد می شود.

وی سرعت های نابرابر و سبقت در فضای محدود را از دیگر چالش های  ایجاد خط ویژه موتورسیکلت در تهران دانست و افزود:  یک خط ویژه موتور معمولا عرضی در حدود ۱.۵ تا ۲ متر خواهد داشت. در این فضا، موتورهای سبک، پیک های باربری سنگین، اسکوترها و موتورهای برقی همه در یک لاین قرار می گیرند. امکان سبقت ایمن تقریبا به صفر می رسد و موتورسواران پرشتاب تر ناچارند یا پشت سر موتورهای کند حرکت کنند یا مدام از مسیر خارج شوند.

اسماعیلی عنوان کرد: خطر شدید در تقاطع ها و پیچ ها (تداخل با گردش به راست) نیز یکی دیگر از مشکلات است. اگر خط ویژه در سمت راست خیابان تعبیه شود، در هر تقاطع یا خروجی با خودروهایی که قصد «گردش به راست» دارند، تلاقی با زاویه کور و سرعت بالا پیدا می کند که منجر به تصادفات مرگبار می شود.

وی  فرهنگ رانندگی و نظارت ناکافی را از دیگر چالش های ایجاد خط ویژه موتورسیکلت در تهران ذکر و تاکید کرد:  بدون نظارت فیزیکی یا دوربین های هوشمند، خطوط ویژه موتور به سرعت توسط خودروها و وانت های باربری اشغال می شوند، یا برعکس، موتورسیکلت ها همچنان هر زمان که خط ویژه خلوت نباشد به لاین های خودرو بازمی گردند (همان اتفاقی که سال ها برای خطوط BRT افتاد).

به گفته اسماعیلی چالش خودروهای امدادی نیز وجود دارد و اگر خطوط ویژه با موانع فیزیکی (نرده یا نیوجرسی) جدا شوند، در صورت بروز تصادف داخل لاین، تخلیه و امدادرسانی بسیار دشوار خواهد بود.

این کارشناس خاطرنشان کرد:  گرچه در کشورهایی مانند مالزی، تایوان و ویتنام که خطوط اختصاصی موتورسیکلت (به ویژه در بزرگراه ها و پل های بین شهری) اجرا شده و تا حد زیادی موفق بوده، اما در آن کشورها:

1. زیرساخت ها از ابتدا متناسب با این طرح طراحی شده اند.

2. قوانین و فرهنگ استفاده از کلاه و لاین اختصاصی به شدت سخت گیرانه اعمال می شود. (خودم شاهد حجم بالای تردد در بزرگراه های کوالالامپور بودم البته رعایت ایمنی در سطح بسیار عالی بود).

3. بیشتر در کمربندی ها و مسیرهای بدون تقاطع مستقیم پیاده شده، نه در هسته متراکم شهری.

اسماعیلی گفت: در حال حاضر رفتار افسار گریخته بسیاری از راکبان موتورسیکلت در شهر تهران به تهدید ایمنی ترافیک مبدل شده است بر این اساس پیشنهاد می کنم ایجاد خط ویژه موتورسیکلت در تهران به صورت گزینشی و مقطعی  اجرا شود و به جای کل شهر در چند مسیر پایلوت خاص (مثلاً محورهای مستقیم بدون تقاطع های پرتعداد، یا کنار برخی بزرگراه های پرتردد موتور مانند همت، نیایش یا چمران) آزمایش و  همزمان قوانین با جدیت و بدون هر گونه اغماض اجرا شود.