◄ کمبود سفارش ساخت لوکوموتیو؛ چالش صنعت لوکوموتیو ایران فراتر از تامین مالی / اختلاف بر سر سفارش یا کیفیت؟

یک کارشناس حمل و نقل ریلی با رد تمرکز صرف بر کمبود سفارش و تامین مالی در صنعت لوکوموتوسازی داخلی، معتقد است مسئله اصلی برخی لوکوموتیوهای ایرانی، کیفیت و قابلیت اعتماد پایین است؛ موضوعی که به گفته او باید در کنار توسعه تولید، با ارتقای مستمر و بهبود شاخص های RAMS دنبال شود.

به گزارش تین نیوز، اخیر گزارشی با عنوان «لوکوموتیو ایرانی پشت چراغ قرمز تامین مالی؛ ظرفیت تولید هست، سفارش نیست» منتشر شد که در آن بر شکاف میان نیاز شبکه ریلی کشور به لوکوموتیو و ظرفیت تولید داخلی تاکید شده بود.

در این گزارش، قرارداد تولید ۴۰ دستگاه MAP30، پروژه بازسازی ۳۷ دستگاه لوکوموتیو مسافری و سایر پروژه های مطرح شده میان راه آهن و مپنا، از جمله نمونه های نیاز صنعت به سفارش پایدار و تامین مالی عنوان شده اند.

با این حال، عباس قربانعلی بیک، کارشناس حمل و نقل ریلی، در واکنش به این دیدگاه تاکید کرده است که نباید مسئله لوکوموتیوهای داخلی صرف به کمبود سفارش نسبت داده شود.

او در شبکه های اجتماعی نوشته است: «آدرس غلط به مدیران و مسئولان ندهیم؛ مشکل لوکوموتیو داخلی کیفیت بسیار پایین آن است، نه به دلیل نتوانستن، بلکه به دلیل ندانستن و نخواستن.»

قربانعلی بیک به یادداشت های قبلی خود در این مورد اشاره کرده و با بازنشر این یادداشت ها مشکلات لوکوموتیو داخلی را برشمرده است.

عملکرد لوکوموتیو MAP24 و آماده به کاری ۷۰ درصدی

قربانعلی بیک در یکی از یادداشت ها، با اشاره به آمار ارائه شده درباره ناوگان لوکوموتیو داخلی می گوید تا پایان دی ماه ۱۴۰۴، مجموع ۷۷ دستگاه لوکوموتیو وارد خطوط ریلی کشور شده که ۵۰ دستگاه در اختیار فولاد، ۱۲ دستگاه راهوار، ۱۲ دستگاه نوآفرین و ۳ دستگاه در اختیار شرکت چندوجهی مپنا قرار دارد.

به گفته او، ۵۴ دستگاه از این لوکوموتیوها گرم بوده اند که معادل آماده به کاری ۷۰ درصد است.
این کارشناس، طراحی و ساخت لوکوموتیو مورد اشاره با الگوبرداری از GT26 را اقدامی ارزشمند می داند و به افزایش کشش پیوسته از ۲۴۰ به ۳۱۰ کیلونیوتن برای کاربرد باری متمرکز اشاره می کند.

با این حال، او می گوید گزارشی از آزمایش کشش اسمی این لوکوموتیوها در دسترس نیست و آماده به کاری ۷۰ درصدی را نیز برای یک لوکوموتیو جدید مناسب نمی داند؛ به خصوص در مقایسه با آماده به کاری ۷۷ درصدی GT26 کارکرده بخش خصوصی.

کاهش قابلیت اعتماد لوکوموتیوهای ایرانی

یکی از محورهای اصلی انتقاد قربانعلی بیک، کاهش قابلیت اعتماد لوکوموتیوهای داخلی است.
او اعلام کرده است که شاخص MDBF این لوکوموتیوها از ۳۵۰۰ کیلومتر در سال ۱۴۰۰ به ۲۲۹۷ کیلومتر در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است؛ در حالی که از نظر او، قابلیت اعتماد لوکوموتیوهای نو باید بالا و رو به افزایش باشد.

بر اساس داده های مورد اشاره این کارشناس، بیشترین موارد عدم کشش نسبی مربوط به MAP24 با ۸۲ مورد، آلستوم ۱ با ۷۳ مورد و DF8 با ۶۵ مورد بوده است. همچنین در بخش عدم تحریک، MAP24 با ۳۱۸ مورد در رتبه نخست قرار داشته است.

قربانعلی بیک معتقد است بالابودن نسبی دو خرابی اصلی در MAP24 نشان دهنده ضعف سیستم کنترل است و این مسئله را با تجربیات لوکوموتیوهای GT26MP مرتبط می داند.

او همچنین بر ضرورت استفاده از رویکرد ارتقای مستمر و بهبود شاخص های RAMS برای جلوگیری از کاهش کیفیت تولید لوکوموتیو تاکید کرده است.

مسئله لوکوموتیو ایرانی فقط تولید نیست

اظهارات مطرح شده نشان می دهد در بحث توسعه صنعت لوکوموتیوسازی ایران، دو موضوع همزمان اهمیت دارد: تامین مالی و سفارش گذاری از یک سو و کیفیت و قابلیت اعتماد محصول از سوی دیگر.
در حالی که تامین سفارش پایدار برای حفظ ظرفیت تولید، سرمایه انسانی و زنجیره تامین ضروری است، داده های مطرح شده درباره آماده به کاری، MDBF و خرابی های لوکوموتیوهای داخلی نشان می دهد افزایش تعداد تولید نیز بدون توجه به کیفیت، نگهداری و شاخص های RAMS نمی تواند به تنهایی پاسخگوی نیاز شبکه ریلی باشد.
از این منظر، چالش صنعت لوکوموتیو ایران تنها تولید دستگاه جدید نیست؛ بلکه تبدیل ظرفیت تولید به ناوگانی با قابلیت اعتماد، آماده به کاری و عملکرد پایدار نیز بخش مهمی از این مسئله است.