◄ نگرانی وزیر از چالش لوکوموتیو، با نسخه درمانی اثربخش/ تامین نیمی از لوکوموتیوهای باری فعال از سوی بخش خصوصی ریلی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما (14041125)، وزیر راه و شهرسازی در آذرماه اظهار کرد: کمبود لوکوموتیو و کاهش شدید ضریب آماده به کاری از مهم ترین چالش های سال های اخیر بوده است؛ و به گزارش تکمیلی و مشروح میزان (14040923): در سال ۱۴۰۳ آماده به کاری لوکوموتیو ها به زیر ۵۰ درصد رسید که بی سابقه بود. ... تأمین فوری منابع مالی برای نگهداری و تعمیر لوکوموتیوها، افزایش ضریب آماده به کاری، پرداخت بخش عمده مطالبات شرکت های خصوصی مالک لوکوموتیو ... اقدامات اساسی ماه های نخست بود.

مدیر طرح های ریلی سازمان گسترش و نوسازی صنایع در گفتگو با خبرگزاری صدا و سیما (14041125) گفت: با توجه به برنامه ریزی های برنامه ۵ ساله هفتم پیشرفت مقرر شده که ۵۵۰ دستگاه لوکوموتیو به ناوگان موجود اضافه شود. وی افزود: در مهر ماه امسال با حضور وزیر راه و شهرسازی، مدیرعامل راه آهن قرارداد ساخت ۴۰ دستگاه لوکوموتیو با یکی از سازندگان داخلی منعقد شده است، همزمان با این قرارداد ساخت، قرارداد بازسازی و نوسازی ۳۷ لوکوموتیو موجود بین راه آهن و شرکت های داخلی به امضا رسید.وی ادامه داد: در حوزه ساخت لوکوموتیو یکی از مجموعه های داخلی ساخت لوکوموتیو را با ۸۰ درصد داخلی سازی پیگیری می کند.

مشکل کمبود لوکوموتیو، به عنوان یکی از مهمترین چالش های راه آهن در حالی از سوی وزیر محترم مطرح می شود که دو دهه از واگذاری واگن های راه آهن به بخش خصوصی و بیش از یک دهه از حضور بخش خصوصی در تامین لوکوموتیو دیزل گذشته است.

در حال حاضر حدود 28 درصد لوکوموتیوهای در سرویس راه آهن و نزدیک به نیمی از لوکوموتیوهای باری فعال، از سوی بخش خصوصی تامین می گردد، این موفقیت با تامین 230 دستگاه لوکوموتیو باری توسط این بخش محقق شده که به نوبه خود قابل تحسین است.

تعداد فعالان خصوصی در تامین لوکوموتیو اکنون به بیش از 10 شرکت رسیده و توانسته اند آماده بکاری لوکوموتیوهای خود را در محدوده 70 درصد حفظ نمایند (فرم 101 مورخ 15 بهمن 1404) که در مقایسه با آماده بکاری 51 درصد لوکوموتیوهای راه آهن امتیاز بسیار بالاتری دارد اما نباید فراموش نمود که در ناوگان کشش، لوکوموتیوهای 70 ساله با آماده بکاری 59 درصد هم وجود دارند و آماده بکاری لوکوموتیوهای مسافری راه آهن که از 1389 و عمرمتوسط 12 سال با بومی سازی بالا وارد ناوگان شدند در 15 بهمن به 48 درصد رسید.

اما عامل مهمتر از ضریب آماده بکاری و مسبب اصلی این عارضه در ناوگان کشش را باید در جای دیگر جستجو نمود که اولین حرف در شاخص RAMS (قابلیت اعتماد=R) می باشد که پایین بودن آن، کاهش آماده بکاری و افزایش هزینه را هم درپی دارد.

اگر قابلیت اعتماد را با شاخص MDBF (متوسط مسافت بین خرابی ها) اندازه گیری نماییم وضعیت نابسامان نگهداری لوکوموتیوها در راه آهن و بخش خصوصی بهتر آشکار خواهد شد که در گزارشات متعدد قبلی تبیین شده است (روند 6 ساله، تین 289781).

در ناوگان نیوزیلند، متوسط فاصله بین خرابی ها (MDBF) در 30 دستگاه لوکوموتیو کلاس DF ساخت EMD با موتور 12 سیلندر بلووری و قدرت 1650 اسب (مشابه نوع G22) ساخت سال های 1979 تا 1981 (بازسازی در 1992 تا 1997) چنین بوده است: 44، 58، 59، 54، 60، 83، 74، 62، 52، 59، 49 و 49 هزار کیلومتر با متوسط 58686 کیلومتر در دوره چرخشی 6 ماهه.

متوسط فاصله بین خرابی ها (MDBF) در 49 دستگاه لوکوموتیو کلاس DX ساخت GE با موتور 12 سیلندر با توربوشارژر و قدرت اولیه 2750 اسب (در مراحل بعد تا 3250 رسید، مشابه لوکوموتیوهای U30C) ساخت سالهای 1972 تا 1975 چنین بوده است: 55، 61، 61، 52، 49، 52، 55، 46، 45، 45، 48،46 هزار کیلومتر با متوسط 51245 کیلومتر در دوره چرخشی 6 ماهه.

با نگاه به متوسط فاصله بین خرابی لوکوموتیوها (MDBF) در مرداد 1403، بالاترین شاخص لوکوموتیوهای باری، 5800 کیلومتر و متعلق به U30C بود و کمترین ها 1700 در آلستوم راه آهن و 1900 در مپ24 بخش خصوصی است. به بیان دیگر نسبت خرابی لوکوموتیوهای 30 ساله ما نزدیک 9 برابر لوکوموتیوهای 50 ساله نیوزیلند است. در ۱۳۹۴، متوسط فاصله بین خرابی لوکوموتیوهای مسافری زیمنس، ۲۳ هزارکیلومتر بود که در 1401 به 14هزارکیلومتر رسید (یکی از دلایل، ضعف قراردادها، تین 314035).

اگر خرابی ها را با روش پارتو بررسی نماییم، بیشترین خرابی های لوکوموتیوها را ناشی از موتور دیزل یافته که در کنار آماده بکاری پایین و هزینه بالای تعمیرات در مقایسه با لوکوموتیوهای برقی اثبات مجددی است بر ضرورت برقی سازی در خطوط پرترافیک.