◄ واکاوی یک پدیده مدیریتی ناب: «سندروم سرپرستی زنجیره ای»؛ در سازمان تامین اجتماعی

این روزها وقتی به ساختار مدیریتی بنگاه های بزرگ اقتصادی کشور نگاه می کنیم، با پدیده ای مواجه می شویم که می توان آن را «سندروم سرپرستی زنجیره ای» نامید. نمونه بارز و تأمل برانگیز این وضعیت، شرکت هپکو است؛ شرکتی که باید پیشران صنعت ماشین آلات سنگین باشد، اما اکنون بلاتکلیف و با سرپرستی زنجیره ای( دوفقره در سال جاری) اداره می شود. عجیب تر آنکه در لایه بالادستی آن، یعنی صندوق تأمین اجتماعی، معاونت اقتصادی و سایر ارکان تصمیم گیر نیز شاهد حاکمیت «سرپرست» هستیم.

این مدل حکمرانی، بیش از آنکه یک اتفاق اداری برای گذار به مدیریت جدید باشد، یک «خلأ ساختاری» در حکمرانی شرکتی است که به دلایل زیر چرخ های توسعه بنگاه را متوقف می کند.

۱. سرپرستی؛ ابزار گذار یا پناهگاه فرار از مسئولیت؟

در نظام مدیریت مدرن، «سرپرستی» نسخه ای اضطراری برای بازه های زمانی بسیار کوتاه (حداکثر ۳ ماه) است تا امور جاری متوقف نشود. اما وقتی سرپرستی به «حالت پایدار» تبدیل می شود، به معنای تعلیق تعمدی تصمیم گیری است. یک سرپرست، به دلیل فقدان پشتوانه قانونی و ثبات در جایگاه، جسارتِ امضای قراردادهای بلندمدت، نوسازی تکنولوژیک و ورود به بازارهای جدید را ندارد. او می آید که «باشد»، نه اینکه «بسازد».

۲. زنجیره بلاتکلیفی؛ وقتی تصمیم گیری متوقف می شود

وقتی از صندوق تأمین اجتماعی گرفته تا هپکو، همگی با حکم سرپرستی اداره می شوند، یک «فلج زنجیره ای» رخ می دهد. مدیرِ سرپرست در صندوق، برای انتصاب هیئت مدیره کامل هپکو تردید دارد؛ مدیرِ سرپرست در هپکو، برای انعقاد قراردادهای کلان محافظه کاری می کند. خروجی این وضعیت، از دست رفتن بازارهای استراتژیک به نفع واردات و تبدیل شدن ظرفیت های تولیدی به مراکز بحران است.

۳. بحران کارامدی

 چگونه می توان از شرکتی انتظار داشت در تراز بین المللی و یا حتی ملی عمل کند، در حالی که ارکان قانونی آن وضعیت پایداری ندارند؟

سخن پایانی با تصمیم گیران

دولت و نهادهای بالادستی باید بدانند که «سرپرستیِ طولانی مدت»، به معنای تعطیلیِ توسعه است. این وضعیتِ برزخی، بیش از هر چیز به اعتماد سرمایه گذاران، انگیزه متخصصان و معیشت کارگرانی ضربه می زند که هپکو برای آن ها نماد هویت صنعتی است.

اکبر ابراهیمی – تحلیل گر و مشاور راهبری و توسعه بنگاه های صنعتی و تولیدی