◄ چرخش ژئوپلیتیک چابهار از آسمان به زمین در سایه تهدیدهای دریایی

سازمان منطقه آزاد چابهار در چارچوب بازنگری راهبردی در اسناد توسعه ای و افق ۱۴۱۴ خود، اولویت بندی ابرپروژه های زیرساختی را دستخوش تغییر اساسی کرد.

به گزارش سرویس لجستیک و ترانزیت  تین نیوز، در حالی که تا سال گذشته پروژه احداث فرودگاه بین المللی چابهار در صدر اولویت های لجستیکی منطقه قرار داشت، تحولات ناشی از تنش های نظامی و خطر آسیب پذیری گلوگاه های آبی کشور سبب شد تمرکز منابع و مدیریت به سمت فعال سازی و تجهیز مرز زمینی «ریمدان» شیفت پیدا کند. محمدسعید اربابی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار، با تأکید بر اینکه وقوع درگیری در پهنه های آبی ریسک خطوط دریایی را بالا می برد، اعلام کرد کشور نیازمند یک سوپاپ اطمینان زمینی بود؛ تصمیمی که مرز ریمدان را از یک معبر حاشیه ای به پیشران اصلی تاب آوری تجاری تبدیل کرد.

ریمدان؛ از گذرگاه سنتی تا شریان حیاتی امنیت غذایی کشور

 مرز ریمدان در فاصله ۱۲۰ کیلومتری چابهار و در مجاورت نقطه مرزی «گبد» پاکستان، تا پیش از این عمدتاً کارکرد محلی و مبادلات سنتی پیله وری داشت، اما الحاق رسمی آن به محدوده منطقه آزاد چابهار و اخذ فوری کد گمرکی در اواخر سال گذشته، شتاب تاریخی به این پایانه بخشید. به گفته مدیرعامل منطقه آزاد چابهار، علی رغم محدودیت های شدید زیرساختی در فاز نخست، ریمدان توانست در کمتر از شش ماه نقشی تاریخی ایفا کند، تا جایی که اکنون ۱۰۰ درصد برنج وارداتی کشور از طریق این مرز زمینی ترخیص و وارد زنجیره توزیع می شود؛ رکوردی که نشان دهنده تغییر ملموس جغرافیای واردات کالاهای اساسی از بنادر جنوبی به گذرگاه های زمینی شرق کشور است.

مکمل استراتژیک بنادر شهید بهشتی و کلانتری در کریدورهای منطقه ای

از منظر اقتصاد ترابری و لجستیک چندوجهی، فعال سازی ریمدان تنها یک واکنش اضطراری به شرایط بحران نیست، بلکه تکمیل کننده پازل کریدوری جنوب شرق ایران است. قرارگیری ریمدان در کوتاه ترین فاصله زمینی تا بندر گوادر پاکستان (حدود ۷۰ کیلومتر) و اتصال آن به شاهراه های مواصلاتی استان سیستان و بلوچستان، این مرز را به پلی استراتژیک میان ایران، پاکستان، چین و کشورهای حوزه آسیای میانه بدل کرده است. اتصال این گذرگاه زمینی به عقبه لجستیکی بندر شهید بهشتی، امکان ترانزیت ترکیبی (دریایی–زمینی) را برای دور زدن محدودیت های ترافیکی و تهدیدات ژئوپلیتیک خلیج فارس و دریای عمان فراهم می کند.

نقشه راه ۱۴۱۴ و ضرورت تجهیز فوری زیرساخت های پایانه ریمدان

هرچند ریمدان در الحاق رسمی آن به محدوده منطقه آزاد چابهار و اخذ فوری کد گمرکی در اواخر سال گذشته، شتاب تاریخی به این پایانه بخشید. به گفته مدیرعامل منطقه آزاد چابهار، علی رغم محدودیت های شدید زیرساختی در فاز نخست، ریمدان توانست در کمتر از شش ماه نقشی تاریخی ایفا کند، تا جایی که اکنون ۱۰۰ درصد برنج وارداتی کشور از طریق این مرز زمینی ترخیص و وارد زنجیره توزیع می شود؛ رکوردی که نشان دهنده تغییر ملموس جغرافیای واردات کالاهای اساسی از بنادر جنوبی به گذرگاه های زمینی شرق کشور است.

مکمل استراتژیک بنادر شهید بهشتی و کلانتری در کریدورهای منطقه ای

از منظر اقتصاد ترابری و لجستیک چندوجهی، فعال سازی ریمدان تنها یک واکنش اضطراری به شرایط بحران نیست، بلکه تکمیل کننده پازل کریدوری جنوب شرق ایران است. قرارگیری ریمدان در کوتاه ترین فاصله زمینی تا بندر گوادر پاکستان (حدود ۷۰ کیلومتر) و اتصال آن به شاهراه های مواصلاتی استان سیستان و بلوچستان، این مرز را به پلی استراتژیک میان ایران، پاکستان، چین و کشورهای حوزه آسیای میانه بدل کرده است. اتصال این گذرگاه زمینی به عقبه لجستیکی بندر شهید بهشتی، امکان ترانزیت ترکیبی (دریایی–زمینی) را برای دور زدن محدودیت های ترافیکی و تهدیدات ژئوپلیتیک خلیج فارس و دریای عمان فراهم می کند.

نقشه راه ۱۴۱۴ و ضرورت تجهیز فوری زیرساخت های پایانه ریمدان

هرچند ریمدان در ماه های اخیر نقشی بی بدیل در تأمین امنیت غذایی و تداوم مبادلات مرزی ایفا کرده، اما ماندگاری این شاهراه اقتصادی نیازمند اجرای بدون وقفه ۱۵ برنامه پیشران و ۱۲۰ پروژه عملیاتی تعریف شده در افق سه ساله منطقه آزاد چابهار است. کارشناسان حمل ونقل و ترانزیت تأکید می کنند که تثبیت موقعیت ریمدان مستلزم ایجاد تیرپارک های مدرن، ارتقای پایانه های مسافری و تجاری، استقرار سامانه های نوین گمرکی و بازرسی مکانیزه (X-Ray)، انبارهای استاندارد نگهداری کالا و به ویژه بهسازی مسیرهای مواصلاتی و چهارخطه کردن جاده چابهار–ریمدان است. علاوه بر این، پیوند این مرز به خط ریلی در دست احداث چابهار–زاهدان در آینده می تواند ظرفیت ترانزیت کالا را از این کانون شرقی به مقیاس های کلان چندمیلیون تنی ارتقا دهد و هزینه های لجستیکی جابه جایی بار را تا حد چشمگیری بکاهد.

تبدیل تهدید ژئوپلیتیک به فرصت موازنه تجاری با شبه قاره

تجربه ماه های اخیر اثبات کرد که تنوع بخشی به مبادی ورود کالا و تمرکززدایی از بنادر عمده سنتی، ضرورتی انکارناپذیر برای پدافند غیرعامل و پایداری زنجیره تأمین است. در این میان، مرز ریمدان تنها یک معبر جایگزین در شرایط بحران نیست؛ بلکه فرصتی بی همتا برای افزایش سهم ایران از تجارت ۵ میلیارد دلاری هدف گذاری شده با پاکستان، تسهیل تردد ناوگان تجاری دو کشور و ایفای نقش هاب توزیع منطقه ای به شمار می رود. چرخش مصلحت آمیز چابهار از اولویت فرودگاهی به ریمدان اگرچه با تلنگر شرایط اضطراری کلید خورد، اما در صورت تکمیل زنجیره زیرساختی، به یکی از درخشان ترین تصمیمات ساختاری در بازطراحی معماری لجستیک و ترانزیت جنوب شرق کشور بدل خواهد شد.