واکنش کنایه آمیز لاوروف به درخواست عجیب پاشینیان
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در واکنش به مواضع اخیر دولتمردان ارمنستان، ادبیاتی کنایه آمیز و در عین حال قاطع را به کار گرفت.
به گزارش خبرگزاری «ریا نووستی»، لاوروف در اظهارنظری صریح اعلام کرد که درخواست نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان، مبنی بر فروش مجدد حق امتیاز (کنسرسیوم) راه آهن به خود ارمنستان، امری بسیار مایه شگفتی و در عین حال درخواستی «احساس برانگیز» و عجیب است.
رئیس دستگاه دیپلماسی روسیه در ادامه سخنان خود با اشاره به سازوکارهای موجود برای حل وفصل اختلافات میان دو کشور تأکید کرد که تماس ها، رایزنی ها و ارتباطات کاملاً منظم و مستمری میان معاونان نخست وزیران روسیه و ارمنستان در جریان است.
به گفته لاوروف، در قالب این کارگروه ها و تماس های دوجانبه، امکان طرح و بررسی هرگونه موضوعی که مورد علاقه یا مایه نگرانی طرف ارمنی باشد، کاملاً فراهم است و وضعیت مربوط به شرکت «راه آهن قفقاز جنوبی» که مدیریت آن به صورت حق امتیاز به شرکت دولتی «راه آهن روسیه» واگذار شده نیز می تواند در همین بستر دیپلماتیک و کارشناسی مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد.
قرارداد 2038 و سرمایه گذاری هنگفت 30 میلیارد روبلی مسکو
ریشه این مناقشه به توافقنامه ای بازمی گردد که بیش از یک دهه پیش میان دو کشور به امضا رسید. از سال 2008 میلادی، مدیریت و بهره برداری از شبکه راه آهن ملی ارمنستان در قالب یک قرارداد مدیریت امانی و حق امتیاز (کنسرسیوم) به شرکت «راه آهن روسیه» واگذار شد. بر اساس اسناد حقوقی و توافقات صورت گرفته، موعد قانونی پایان این قرارداد بلندمدت سال 2038 میلادی تعیین شده است.
با این وجود، در ماه های اخیر، نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان، با اتخاذ رویکردی متفاوت، بارها به صورت علنی اعلام کرده که شبکه راه آهن ارمنستان دارایی بلامنازع و سهم الارث حاکمیتی این کشور محسوب می شود و ارمنستان باید این حق و اختیار کامل را داشته باشد که از این زیرساخت حیاتی دقیقاً به همان شکلی که خود مصلحت می داند و در راستای منافع ملی خود بهره برداری کند.
پاشینیان حتی تا آنجا پیش رفت که از طرف روسی درخواست کرد تا حق امتیاز شرکت «راه آهن قفقاز جنوبی» را به یک کشور ثالث واگذار کرده یا به فروش برساند.
مقامات ارشد دولت ارمنستان با پافشاری بر این مواضع ادعا می کنند که تداوم قرارداد واگذاری امتیاز با روسیه، به یک مانع و سد راه بزرگ برای توسعه این کشور تبدیل شده است.
به زعم دولتمردان ایروان، به دلیل تسلط روس ها بر این زیرساخت، ارمنستان در حال از دست دادن فرصت های طلایی و مزیت های رقابتی خود برای اتصال به شبکه یکپارچه ریلی منطقه ای است و نمی تواند به عنوان یک کشور کلیدی و ترانزیتی در مسیر جابه جایی بارهای تجاری در محور استراتژیک شرق به غرب نقش آفرینی کند.
نخست وزیر ارمنستان دلیل اصلی این انزوا را این گونه توجیه می کند که کشورهای غربی به هیچ عنوان تمایلی ندارند با روسیه وارد تعامل و همکاری اقتصادی در این پروژه ها شوند.
در نقطه مقابل، طرف روسی با رد قاطعانه این ادعاها، موضع حقوقی و مالی سفت و سختی را اتخاذ کرده است.
مسکو رسماً هشدار داده که چنانچه ارمنستان قصد داشته باشد قرارداد کنسرسیوم را به صورت یک جانبه فسخ کرده یا به آن پایان دهد، دولت ایروان موظف و ملزم خواهد بود تمامی سرمایه گذاری های کلانی را که شرکت روسی از سال 2008 تا به امروز در زیرساخت های ریلی این کشور انجام داده است، تا روبل آخر بازگرداند و خسارات وارده را جبران نماید.
افشاگری زاخارووا از باج گیری غرب علیه ارمنستان
در پی بالا گرفتن این تنش های رسانه ای، ماریا زاخارووا، سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه روسیه، در جریان یک نشست خبری به تشریح ابعاد پنهان این ماجرا پرداخت.
وی با تأکید بر تعهدپذیری طرف روسی اظهار داشت که شرکت «راه آهن قفقاز جنوبی» با بالاترین سطح از مسئولیت پذیری در حال انجام تعهدات قانونی خود در ارمنستان است و تاکنون بالغ بر 30 میلیارد روبل در این بخش سرمایه گذاری کرده که بخش عمده ای از این مبلغ کلان، مستقیماً صرف نوسازی، تجهیز و ارتقای ناوگان و ماشین آلات ریلی ارمنستان شده است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی روسیه ضمن تکذیب صریح ادعاهای مقامات ایروان گفت: «این ادعاها و پافشاری های مستمر مقامات ایروان مبنی بر اینکه حضور کنسرسیوم روسی مانع از مشارکت ارمنستان در طرح ها و ابتکارات بین المللی لجستیکی شده، به هیچ وجه با واقعیت و حقیقت میدانی همخوانی ندارد.»
زاخارووا در ادامه سخنان خود از فشارهای پنهان قدرت های غربی پرده برداشت و مدعی شد که رهبری فعلی ارمنستان به شدت تحت «شانتاژ و باج گیری» غرب قرار گرفته است.
به گفته وی، غربی ها از ایروان مطالبه می کنند که «عامل روسیه» را به طور کامل از بخش حمل ونقل و ترانزیت خود حذف کند و در ازای این اقدام ضد روسی، وعده های توخالی مبنی بر سرازیر شدن سرمایه گذاری های خارجی و مشارکت دادن ارمنستان در پروژه های جدید ترانزیتی را به دولتمردان این کشور می دهند.
زاخارووا با لحنی کنایه آمیز و هشداردهنده خطاب به مقامات ارمنستان افزود: «اگر رهبری ارمنستان واقعاً آمادگی دارد تا به شرط دریافت سرمایه گذاری و امکان پیوستن به پروژه های جدید ترانزیتی، از قرارداد واگذاری امتیاز به روسیه صرف نظر کند، پس بهتر است اول به طور ملموس چیزی به دست بیاورد و سرمایه ای دریافت کند، و تنها پس از آن است که می تواند از داشته های فعلی خود دست بکشد و چیزی را رها کند.»
بیانیه هشدارآمیز وزارت خارجه روسیه؛ بازی کثیف غربی ها
اظهارات صریح ماریا زاخارووا دقیقاً در امتداد و تکامل بیانیه رسمی و تندی بود که روز گذشته توسط وزارت امور خارجه روسیه منتشر شد. خبرگزاری «اینترفاکس» به نقل از منابع عالی رتبه در وزارت خارجه روسیه گزارش داد که مسکو، طرح موضوع واگذاری امتیاز شرکت «راه آهن قفقاز جنوبی» به یک طرف ثالث از سوی مقامات رسمی ایروان را صرفاً نتیجه فشارهای فزاینده و تلاش محور غرب برای باج گیری از ارمنستان ارزیابی می کند.
در گزارش این رسانه روس به نقل از دستگاه دیپلماسی مسکو آمده است: «با در نظر گرفتن این واقعیت و سابقه تاریخی که در گذشته هیچ گاه موضوع واگذاری این حق امتیاز به شخص یا کشور دیگری حتی مطرح هم نشده بود، با ضریب اطمینان و احتمال بسیار بالایی می توان نتیجه گیری کرد که مقامات و تصمیم گیران فعلی ارمنستان به سادگی هدف باج خواهی و شانتاژ قرار گرفته اند. غربی ها از آن ها مصرانه می خواهند که المان و فاکتور روسی را از شریان های ترانزیتی و حمل ونقل خود پاک کنند و در ازای این خوش خدمتی، وعده سرازیر شدن سرمایه گذاری های چند میلیون دلاری و ورود به پروژه هایی را می دهند که توجیه و منطق اقتصادی آن ها به شدت مورد تردید است و به سختی می توان سودی برای آن ها متصور شد.»
وزارت خارجه روسیه تأکید می کند که این رویکرد تحریک آمیز، کاملاً در چارچوب و منطق بازی های کثیف و ناجوانمردانه بلوک غرب برای بیرون راندن روسیه از معادلات ژئوپلیتیک و اقتصادی منطقه قفقاز قابل تفسیر است.
همچنین دستگاه دیپلماسی روسیه ادعاهای ایروان در خصوص انزوای لجستیکی به دلیل حضور روس ها را «کاملاً بی اساس و مغایر با واقعیت» خواند و تصریح کرد: «تمامی توضیحات، مستندات و روشنگری های لازم در خصوص این موضوع در سطوح مختلف سیاسی و کارشناسی به طرف ارمنی ارائه شده است. با این وجود، نکته جالب توجه اینجاست که طرف ارمنی در جلسات کاری به شدت برای ارائه هرگونه استدلال منطقی و ضدالگوهای مستدل با مشکل مواجه است و حرفی برای گفتن ندارد.»
وزارت خارجه روسیه با انتقاد از رویکرد رسانه ای دولت پاشینیان یادآور شد که در عرف دیپلماتیک، شرکا و متحدان معمولاً پیش از آنکه اقدام به صدور بیانیه های جنجالی و عمومی در فضای رسانه ای کنند، پشت میز مذاکره می نشینند و دغدغه ها، مشکلات و نگرانی های خود را در یک چارچوب و فرمت کاملاً حرفه ای، گام به گام و عملیاتی بررسی می کنند.
بر اساس گزارش اینترفاکس، مسکو بار دیگر یادآوری کرده که تقویم و زمان بندی سرمایه گذاری های روسیه در زیرساخت های ریلی ارمنستان، پیش از این دقیقاً بنا به درخواست و نیاز خود طرف ارمنی دچار تغییر و اصلاح شده بود.
وزارت خارجه روسیه در پایان بیانیه خود یک واقعیت غیرقابل انکار را به دولتمردان ایروان گوشزد کرد: «دقیقاً همین ظرفیت های تخصصی، دانش فنی و مهارت های حرفه ای راهبانان و متخصصان راه آهن روسیه بود که به جمهوری ارمنستان یاری رساند تا بتواند در شرایط سخت، مزیت های رقابتی زیرساخت های خود را همچنان حفظ کند؛ مزیت هایی که امروز و در شرایط کنونی، این امکان و فرصت را به ارمنستان می دهد که اصلاً بتواند از موضوع مهمی چون رفع انسداد و بازگشایی مسیرهای ارتباطی و مواصلاتی در منطقه قفقاز سخن بگوید.»
