◄ حذف موانع واردات موتورسیکلت برقی؛ گامی برای کاهش قیمت، مصرف بنزین و آلودگی هوا

در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ میلیون دستگاه دوچرخۀ برقی (موتورسیکلت، اسکوتر و موپد) فروخته شده است.  حدود ۱۰ درصد از کل ناوگان دو و سه چرخه جهان در ۲۰۲۵ برقی بوده است. چین با بیش از ۷ میلیون دستگاه در سال ۲۰۲۵ بزرگ ترین بازار جهان است؛ هند با کمتر از ۱.۳ میلیون در رتبه دوم قرار دارد. بازار، عدد مناسب برای کل دوچرخه برقی جهان در حال حاضر حدود ۸۰ میلیون دستگاه است. تعداد تولید موتور سیکلت برقی در ایران حدود ۱۰ هزار دستگاه در سال است.

مصرف انرژی موتورسیکلت های برقی: حدود ۳ تا ۶ کیلووات ساعت به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر

مدل های سبک شهری: حدود ۲ تا ۳.۵ kWh/100 km

مدل های متوسط: حدود ۳.۵ تا ۵ kWh/100 km

مدل های سنگین و پرقدرت: حدود ۵ تا ۸ kWh/100 km

مزیت های مهم موتورسیکلت های برقی نسبت به موتورسیکلت های بنزینی:

هزینه انرژی بسیار پایین تر

موتور برقی انرژی را بسیار کارآمدتر از موتور احتراقی به چرخ منتقل می کند.

هزینه برق به ازای هر کیلومتر معمولاً کمتر از بنزین است.

هزینه نگهداری کمتر:  نیازی به روغن موتور، فیلتر روغن، شمع و بسیاری از قطعات متحرک موتور بنزینی نیست.

موتور الکتریکی قطعات متحرک بسیار کمتری دارد.

آلودگی هوای شهری بسیار کمتر: در محل استفاده، دود اگزوز و آلاینده های احتراقی تولید نمی کند.

برای شهرهای پرترافیک مزیت مهمی است.

صدای بسیار کم: صدای موتور و اگزوز به شدت کاهش می یابد؛ این موضوع برای مناطق شهری و مسکونی اهمیت دارد.

شتاب خوب: موتور الکتریکی از همان دورهای پایین گشتاور زیادی تولید می کند؛ بنابراین برای حرکت در ترافیک شهری می تواند شتاب مناسبی داشته باشد.

امکان شارژ در محل: بسیاری از مدل ها را می توان با برق شهری شارژ کرد.

اگر باتری قابل جداشدن باشد، حتی می توان باتری را داخل ساختمان شارژ کرد.

بازده انرژی بالا: موتورهای الکتریکی معمولاً بخش بزرگی از انرژی الکتریکی را به حرکت تبدیل می کنند، درحالی که موتور احتراقی بخش قابل توجهی از انرژی سوخت را به گرما تبدیل می کند.

ترمز احیاکننده در برخی مدل ها: هنگام کاهش سرعت، بخشی از انرژی جنبشی می تواند دوباره به باتری برگردد.

از نظر اقتصادی:

برای استفاده شهری، معمولاً سه عامل بیشترین جذابیت را دارند:

برق ارزان + تعمیرات کمتر + حذف بنزین

به همین دلیل، موتورهای برقی به خصوص برای پیک های موتوری، پست، حمل ونقل شهری و ناوگان های پرتعداد می توانند جذاب باشند.

مقایسه مصرف انرژی:

مصرف موتور سیکلت بنزینی: ۲ تا ۳ لیتر بنزین در 100 کیلومتر حدود ۳ تا ۵ kWh/۱۰۰ km انرژی معادل حدود ۱۸–۲۷ kWh/۱۰۰ km

مصرف انرژی موتور سیلکت برقی:  ۳–۵ kWh/۱۰۰ km با فرض ۲.۵ لیتر بنزین در ۱۰۰ کیلومتر، انرژی شیمیایی بنزین تقریباً ۲۲ kWh/100 km است. بنابراین موتور برقی با مصرف ۴ کیلو وات در 100 کیلومتر برای پیمودن همان مسافت، از نظر انرژی ورودی حدود ۸۰ درصد انرژی کمتری نیاز دارد.

اگر  ۱ میلیون موتورسیکلت برقی جایگزین موتور سیکلت های بنزینی شوند و اگر هر موتور سالانه ۱۰٬۹۵۰ کیلومتر طی کند نیاز به  حدود ۲۷۴ میلیون لیتر بنزین در سال دارد. در حالی که با جایگزینی موتور سیکلت های برقی در هر 100 کیلومتر 4 کیلووات ساعت برق مصرف می شود که در سال می شود حدود 44 گیگاوات ساعت، یعنی جایگزینی ۱ میلیون موتورسیکلت بنزینی با برقی می تواند حدود ۲۷۴ میلیون لیتر در سال از مصرف بنزین کم کند. و اگر 10 میلیون موتور سیکلت برقی جایگزین موتور سیکلت بنزینی شوند سالانه 2میلیارد و 740 میلیون لیتر بنزین کمتری مصرف خواهد شد یعنی سالانه حدود دو میلیارد دلار بنزین کمتری سوخته می شود.  قیمت موتور سیکلت برقی در ایران بین 2 تا 3 برابر قیمت واردات از چین است قیمت موتور سیکلت برقی در چین بطور متوسط حدود 700 دلار است در حالی که قیمت موتور سیکلت برقی در ایران بطور متوسط 3000 دلار است. دلیل این افزایش قیمت بسیار شدید چیست چرا ایرانیان باید موتور سیکلت 1000 دلاری را بیش از 3000دلار خریداری کنند آیا این ظلم به ملت و اقتصاد ملی نیست. 

ایجاد محدودیت در واردات موتور سیکلت های برقی بخاطر تولید 10 هزار دستگاه موتور سیکلت برقی که در ایران تولید یا مونتاژ می شوند و این همه خسارت به اقتصاد ملی نشان از ضعف شدید خرد ورزی در برخی تصمیم گیری ها در اقتصاد کلان می باشد. 

نظر به مراتب فوق و مزیت های بسیار ارزشمند موتور سیکلت های برقی ضروری است به سرعت تمامی موانع و محدودیت ها جهت واردات موتورسیکلت های برقی رفع و از خریداران موتور سیکلت های برقی به روش های مختلف حمایت شود. رفع محدودیت ها به مفهوم تحویل موتور سیکلت برقی با قیمت حدود 1000 دلار به مردم نجیب  و رنج کشیده ایران  است.

* سید حسین میرافضلی کارشناس اقتصاد و انرژی