◄ تحول در نقشه‌ راه تجارت؛ از کریدورهای فعال تا استراتژی «هاب‌ های برون‌ مرزی» ایران

در حالی که تنش های ژئوپلیتیک و محدودیت های دریایی، آرایش سنتی تجارت ایران را با چالش مواجه کرده است، سازمان توسعه تجارت با تکیه بر ۶ مسیر کریدوری فعال و بهره گیری از ظرفیت رایزن های بازرگانی در کشورهای همسایه، در پی بازطراحی نقشه های ترانزیت و تثبیت جایگاه ایران در کریدورهای بین المللی است؛ راهبردی که هدف آن، حفظ پایداری زنجیره تأمین و جلوگیری از سقوط سهم ایران در ترافیک ترانزیتی منطقه است.

به گزارش سرویس لجستیک و ترانزیت تین نیوز، با تغییر شرایط امنیتی و ایجاد محدودیت های دریایی در جنوب کشور، بازارهای تجاری ایران ناگزیر به بازتعریف مسیرهای عبوری خود شده اند. در این میان، تمرکز بر کریدورهای زمینی و استفاده از ظرفیت های فرامرزی، به اصلی ترین استراتژی سازمان توسعه تجارت برای حفظ پایداری تجارت داخلی و خارجی تبدیل شده است.

۶ شاهراه تجاری؛ پایداری ترانزیت در شرایط بحرانی

سیدعلی امامی، مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت، در تبیین وضعیت فعلی کریدورها اعلام کرد که در حال حاضر ۶ مسیر کریدوری (شامل ۳ مسیر اصلی و ۳ مسیر مکمل) در جریان فعالیت هستند. وی با اشاره به نقش حیاتی رایزن های بازرگانی ایران در کشورهایی نظیر چین، روسیه، قزاقستان، پاکستان، عراق و افغانستان، تأکید کرد که این شبکه حضور میدانی، کلید تعامل با دستگاه های گمرکی و حمل ونقلی کشورهای همسایه برای احیای و توسعه مسیرهای تجاری است.

استراتژی هاب های برون مرزی؛ دور زدن محدودیت های دریایی

یکی از مهم ترین بخش های بازطراحی مسیرهای تجاری، استفاده از «هاب های تجاری خارج از مرز» است. با توجه به محدودیت های ایجاد شده برای بنادر جنوبی (از جمله بندر امام خمینی و شهید رجایی)، سازمان توسعه تجارت بر استفاده از سه نقطه استراتژیک در خارج از مرزها تمرکز کرده است:

۱. بندر کراچی (پاکستان): به عنوان نخستین هاب تجاری برای ورود کالا به ایران.

۲. مسیر چین: به عنوان دومین شریان حیاتی تجاری.

۳. مرکز ترکیه: که می تواند به عنوان سومین هاب بزرگ، نقش تسهیل گر را ایفا کند.

جهش در شمال؛ جبران عقب ماندگی بنادر جنوبی

این تغییر الگوی ترانزیتی، تأثیر مستقیم بر عملکرد بنادر شمالی کشور داشته است. امامی با اشاره به رشد ۵۴ درصدی تخلیه و بارگیری در بنادر شمال، خاطرنشان کرد که مسیرهای دریای خزر و مسیرهای جاده ای از سمت پاکستان و ترکیه، اکنون نقش جایگزین را برای کالاهای اساسی و کانتینری ایفا می کنند. هرچند انتقال کامل بار از دریا به ریل و جاده با دشواری های زیرساختی و ناوگانی همراه است، اما تلاش های مشترک میان وزارت راه، گمرک و بانک مرکزی برای مدیریت این شیفتِ بار، در دستور کار قرار دارد.

هشدار درباره آینده ترانزیت؛ امنیت، پیش شرط پایداری اقتصاد

مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی، ضمن هشدار درباره کاهش ترافیک ترانزیتی در ۴ ماهه اخیر، بر لزوم توجه سیاست گذاران به «امنیت و پایداری کریدورها» تأکید کرد. وی افزود که اگرچه موقعیت ژئوپلیتیک ایران همچنان جذاب است، اما بی توجهی به توسعه و امنیت این مسیرها می تواند باعث انتخاب مسیرهای جایگزین توسط کشورهای ثالث شود.

امامی در پایان با اشاره به چالش «سرمایه ترسو» در شرایط جنگی، خاطرنشان کرد که با وجود سایه سنگین تنش ها بر تصمیمات اقتصادی، تلاش ها برای تأمین کالاهای اساسی و بازاریابی صادراتی از طریق روش های جایگزین، با جدیت دنبال می شود.