فرونشست فقط یک پدیده زمین شناسی نیست ؛ مدیریت منابع آب و برنامه ریزی مهندسی ، شرط افزایش تاب آوری زیرساخت هاست
رئیس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی ، در نشست «تاب آوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی» با تأکید بر اهمیت فرونشست به عنوان یکی از مخاطرات جدی زیرساختی کشور گفت : فرونشست زمین پدیده ای ترکیبی است که علاوه بر عوامل طبیعی و اقلیمی ، به مدیریت منابع آب ، برداشت های گسترده از سفره های زیرزمینی و نحوه استفاده از سرزمین ارتباط مستقیم دارد.
رئیس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در نشست «تاب آوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی» با تأکید بر اهمیت فرونشست به عنوان یکی از مخاطرات جدی زیرساختی کشور گفت: فرونشست زمین پدیده ای ترکیبی است که علاوه بر عوامل طبیعی و اقلیمی، به مدیریت منابع آب، برداشت های گسترده از سفره های زیرزمینی و نحوه استفاده از سرزمین ارتباط مستقیم دارد.
تاب آوری ریلی بدون داده اقلیمی ممکن نیست ؛ راه آهن به سامانه پیش بینی و هشدار هوشمند نیاز دارد
طراحی شبکه ریلی بدون ملاحظات اقلیمی ، هزینه نگهداری را افزایش می دهد
به گزارش تین نیوز به نقل از پرتال حمل و نقل، علی بیت اللهی، با اشاره به مفهوم تاب آوری اظهار کرد: تاب آوری در یک سیستم، تنها به این معنا نیست که زیرساخت در برابر آسیب مقاومت کند، بلکه باید توانایی بازگشت سریع به شرایط عملکردی مناسب پس از وقوع آسیب را نیز داشته باشد.
فرونشست ؛ ترکیبی از عوامل طبیعی و مدیریتی
بیت اللهی با بیان اینکه ارتباط فرونشست با اقلیم باید با دقت بررسی شود، گفت: میزان بارندگی به تنهایی عامل تعیین کننده فرونشست نیست و بخش مهمی از این پدیده به مدیریت منابع آب و برداشت های انجام شده از سفره های زیرزمینی بازمی گردد.
وی افزود: فرونشست در ایران بیش از آنکه صرفاً یک مسئله اقلیمی باشد، حاصل ترکیبی از شرایط طبیعی، نحوه بهره برداری از منابع و تصمیمات مدیریتی است.
رئیس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تصریح کرد: ایران از جمله کشورهایی است که از نظر گستردگی پهنه های دارای نرخ بالای فرونشست، شرایط ویژه ای دارد و مدیریت این پدیده به یک موضوع مهم مهندسی و ملی تبدیل شده است.
اثر تجمعی فرونشست ؛ چالش مهم برای زیرساخت های ریلی
بیت اللهی با تأکید بر ضرورت نگاه مهندسی به فرونشست گفت: زمانی که از نرخ هایی مانند ۱۰ سانتی متر فرونشست در سال صحبت می کنیم، باید اثر تجمعی آن را در طول عمر مفید زیرساخت ها مورد توجه قرار دهیم.
وی افزود: اگر یک زیرساخت ریلی در طول چند دهه با نشست تجمعی قابل توجه مواجه شود، تغییرات ایجادشده در تراز مسیر، هندسه خط و شرایط بهره برداری می تواند به یک چالش جدی تبدیل شود.
وی ادامه داد: یکی از مهم ترین مسائل در فرونشست، ناهمگن بودن آن است؛ زیرا تفاوت میزان نشست در نقاط مختلف می تواند موجب ایجاد تنش، تغییر شکل و آسیب به زیرساخت های عبوری شود.
۲۶۵۰ کیلومتر از خطوط ریلی در معرض اثرات فرونشست
رئیس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اظهار کرد: بررسی های انجام شده نشان می دهد حدود ۲۶۵۰ کیلومتر از خطوط ریلی کشور، به جز خط ریلی سریع السیر تهران – اصفهان، در محدوده های تحت تأثیر فرونشست قرار دارند.
وی افزود: برخی پهنه های فرونشستی در سال های اخیر گسترش قابل توجهی داشته اند ؛ به گونه ای که در جنوب غرب تهران، وسعت این پهنه ها طی چند سال افزایش یافته و در مناطقی مانند اصفهان و مشهد نیز روند توسعه این پدیده مشاهده شده است.
شکاف های فرونشستی ؛ تهدید پنهان برای خطوط ریلی
بیت اللهی با اشاره به اهمیت شکاف های ناشی از فرونشست گفت: همه شکاف های زمین رفتار یکسانی ندارند و شناخت نوع و ویژگی آنها برای مدیریت خطر ضروری است.
وی توضیح داد: برخی شکاف ها ناشی از واگرایی زمین و برخی دیگر ناشی از اختلاف میزان نشست در دو طرف زمین هستند که می توانند تنش های متفاوتی را به زیرساخت ها وارد کنند. در صورت عبور خطوط ریلی از مناطق دارای شکاف های فرونشستی، مطالعات دقیق مهندسی و انتخاب روش های مناسب کنترل و پایش ضروری است.
فرسایش تونلی ؛ پیامد نفوذ آب در شکاف ها
این متخصص حوزه مخاطرات زمین با اشاره به یکی از پیامدهای مهم فرونشست گفت: ورود آب به شکاف های ایجادشده می تواند باعث فرسایش تونلی در زیر سطح زمین شود و در نهایت، ریزش ناگهانی یا ایجاد حفره های زیرسطحی را به دنبال داشته باشد.
وی افزود: این پدیده در برخی نقاط نزدیک خطوط ریلی مشاهده شده و نیازمند پایش، شناخت دقیق شرایط زمین و اجرای اقدامات مهندسی متناسب است.
ضرورت تدوین نقشه ریسک و برنامه اقدام ملی
بیت اللهی با تأکید بر ضرورت ایجاد یک برنامه جامع برای مدیریت فرونشست گفت: اقدامات موضعی و مهندسی، اگرچه ضروری هستند، اما برای کاهش ریشه ای آسیب پذیری کافی نیستند و باید مدیریت منابع آب و الگوی مصرف نیز اصلاح شود.
وی افزود: تغییر روش های کشاورزی، اصلاح شیوه های آبیاری و کاهش فشار بر منابع زیرزمینی، از اقداماتی است که باید در سطح ملی دنبال شود.
رئیس بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تأکید کرد: برای افزایش تاب آوری شبکه ریلی، لازم است نقشه های ریسک فرونشست تهیه شود تا نقاط حساس، میزان آسیب پذیری و اولویت اقدامات مشخص شود.
وی در پایان گفت: مدیریت فرونشست نیازمند همکاری میان راه آهن، وزارت نیرو، دستگاه های اجرایی، مراکز علمی و نهادهای تصمیم گیر است تا علاوه بر اقدامات مهندسی، عوامل ایجادکننده این پدیده نیز کنترل شود.
