◄ فاصله معنا دار تجارت ایران در اوراسیا با ظرفیت‌ های واقعی

تازه ترین گزارش رایزنی بازرگانی ایران در قزاقستان، تصویری روشن از جایگاه ایران در تجارت منطقه اوراسیا ارائه می دهد؛ تصویری که نشان می دهد اگرچه ایران در تجارت با برخی کشورهای منطقه از جمله ارمنستان، آذربایجان و ترکمنستان عملکرد قابل قبولی دارد، اما در مجموع همچنان فاصله قابل توجهی با بازیگران اصلی این بلوک اقتصادی، به ویژه قزاقستان، دارد. اختلافی که کارشناسان آن را ناشی از ضعف زیرساخت های لجستیکی، محدودیت های نهادی و بهره برداری ناکافی از ظرفیت های ترانزیتی می دانند.

به گزارش خبرنگار تین نیوز، اتحادیه اقتصادی اوراسیا طی سال های اخیر به یکی از مهم ترین بازارهای هدف صادراتی ایران تبدیل شده است. توسعه کریدورهای حمل ونقل، نزدیکی جغرافیایی و توافق تجارت آزاد میان ایران و اعضای این اتحادیه، فرصت های تازه ای را برای افزایش مبادلات تجاری ایجاد کرده است؛ اما آمارهای جدید نشان می دهد ایران هنوز نتوانسته از این ظرفیت به اندازه رقبای منطقه ای خود بهره ببرد.

بر اساس گزارش مقایسه ای عملکرد تجاری ایران و قزاقستان با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا و برخی کشورهای حوزه CIS، حجم مبادلات تجاری ایران با این کشورها حدود ۷.۸ میلیارد دلار برآورد شده، در حالی که حجم تجارت قزاقستان با همین بازارها به بیش از ۳۸ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نشان می دهد تجارت منطقه ای قزاقستان تقریباً پنج برابر ایران است.

روسیه مهم ترین شریک تجاری مشترک ایران و قزاقستان

در این میان، روسیه همچنان مهم ترین شریک تجاری هر دو کشور محسوب می شود. حجم تجارت ایران و روسیه به حدود ۴ میلیارد دلار رسیده که از این میزان، حدود ۱.۲ میلیارد دلار صادرات ایران و ۲.۷ میلیارد دلار واردات از روسیه است. در مقابل، مبادلات قزاقستان با روسیه از مرز ۲۷ میلیارد دلار عبور کرده و سهم غالب تجارت منطقه ای این کشور را تشکیل می دهد. این ارقام به خوبی نشان می دهد روسیه همچنان محور اصلی تجارت در منطقه اوراسیاست.

آمارها همچنین نشان می دهد ایران در تجارت با برخی کشورهای کوچک تر عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، وضعیت مطلوبی دارد. ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان و تا حدودی ازبکستان از جمله بازارهایی هستند که تراز تجاری ایران در آنها مثبت بوده و صادرات از واردات پیشی گرفته است. این موضوع بیانگر ظرفیت مناسب کالاهای ایرانی در بازارهای منطقه است؛ ظرفیتی که در صورت رفع موانع تجاری می تواند بیش از گذشته فعال شود.

در مقابل، ساختار تجارت قزاقستان تفاوت قابل توجهی با ایران دارد. اقتصاد این کشور بر صادرات مواد خام، نفت، فلزات، سنگ معدن، فولاد و غلات استوار است؛ کالاهایی که سهم عمده صادرات قزاقستان را تشکیل می دهند. از سوی دیگر، واردات این کشور بیشتر شامل ماشین آلات صنعتی، تجهیزات مکانیکی، خودرو، دارو، هواپیما و تجهیزات الکترونیکی است؛ موضوعی که نشان دهنده پیوند عمیق تر اقتصاد قزاقستان با زنجیره های تولید جهانی است.

در بخش تجارت دوجانبه نیز حجم مبادلات ایران و قزاقستان به حدود ۴۳۰ میلیون دلار رسیده است. ایران حدود ۲۰۳ میلیون دلار کالا به قزاقستان صادر کرده و در مقابل ۲۲۷ میلیون دلار واردات از این کشور داشته است. هرچند این رقم نسبت به ظرفیت های اقتصادی دو کشور چندان قابل توجه نیست، اما با توجه به توسعه کریدور شمال–جنوب و افزایش همکاری های حمل ونقلی، امکان رشد آن در سال های آینده وجود دارد.

نقش حمل و نقل در موفقیت تجارت قزاقستان

یکی از نکات مهم این گزارش، تأکید بر نقش زیرساخت های حمل ونقل در موفقیت قزاقستان است. این کشور با بهره گیری از شبکه های گسترده ریلی، دسترسی مناسب به بازارهای روسیه، چین و آسیای مرکزی و حضور فعال در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، توانسته جایگاه خود را به عنوان یکی از بازیگران اصلی تجارت منطقه تثبیت کند. در مقابل، گزارش تصریح می کند که تجارت خارجی ایران همچنان با برخی چالش های نهادی و زیرساختی مواجه است و همین موضوع موجب شده سهم ایران از تجارت منطقه کمتر از ظرفیت های واقعی آن باقی بماند.

کارشناسان معتقدند با اجرایی شدن کامل توافق تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، توسعه زیرساخت های لجستیکی، تسهیل فرآیندهای گمرکی و تقویت کریدورهای بین المللی، امکان افزایش سهم ایران از بازار این بلوک اقتصادی وجود دارد. ظرفیت تولید داخلی، تنوع کالاهای صادراتی و موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، مزیت هایی هستند که در صورت رفع موانع، می توانند جایگاه کشور را در تجارت منطقه ای ارتقا دهند.

جمع بندی گزارش نیز بر همین نکته تأکید دارد که روسیه همچنان موتور محرک تجارت اوراسیاست و قزاقستان به دلیل برخورداری از زیرساخت های توسعه یافته، نقش محوری در تجارت منطقه ایفا می کند. در مقابل، اگرچه ایران در صادرات به برخی کشورهای کوچک تر عضو اتحادیه عملکرد قابل قبولی داشته، اما برای تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی تجارت اوراسیا، نیازمند توسعه زیرساخت های حمل ونقل، تسهیل تجارت و بهره گیری مؤثرتر از فرصت های منطقه ای است.

انتهای پیام