◄ خلاصه کتاب «یک مجرم، یا متهم»، (A Malefactor)، اثر آنتوان چخوف/

خلاصه کتاب «یک مجرم»، (A Malefactor) اثر آنتون چخوف بر اساس سایت آمازون (انتشار 1885 و ترجمه انگلیسی 1919): 

دهقانی لاغر اندام به نام دنیس گریگوریف در برابر بازپرس قرار می گیرد. او متهم است که مهره ای را از ریل راه آهن بازکرده و  ایمنی تردد قطار را به خطر انداخته است. بازپرس از دنیس بازجویی می کند و او با رفتاری عبوس و غیرهمکارانه پاسخ می دهد. 

با وجود فشارهای بازپرس، دنیس همچنان تأکید دارد که قصد داشته از آن مهره به عنوان وزنه برای قلاب ماهیگیری استفاده کند و می گوید که او و دیگر اهالی روستا سال هاست چنین کاری را بدون ایجاد هیچ گونه آسیبی انجام می دهند. بازپرس خطرات احتمالی چنین اقداماتی را برای او شرح می دهد و بر احتمال وقوع سوانح و تلفات جانی تأکید می ورزد. این داستان شکاف میان دهقانان روستایی و مقامات شهریِ تحصیل کرده را برجسته می سازد و تفاوت دیدگاه ها و اولویت های آنان را به تصویر می کشد. 

آنتون پاولوویچ چخوف (۱۸۶۰‑۱۹۰۴)، نویسنده بزرگ روس و استاد مسلم داستان کوتاه مدرن است و بیش از 700 اثر ادبی خلق کرد. عده ای او را پس از شکسپیر، بزرگترین نمایشنامه نویس تاریخ قلمداد می کنند. او که خود پزشک بود، با نثری دقیق، موجز و عینی، به کاوش در لایه های پنهان زندگی و انگیزه های پنهان شخصیت ها می پرداخت. چخوف با طنزی سرد و کنایه آمیز، از ارائه پیام های مستقیم اخلاقی یا سیاسی پرهیز می کرد و به جای آن، با زبانی ساده و فریبنده، پیچیدگی های تجربه انسانی را به تصویر می کشید. چخوف هنگام ملاقات با این دهقان که اتهامش باز کردن مهره های ریل قطار بود، تلاش کرد به او بفهماند که این کار خطرناک است، اما نیکیتا قادر به درک آن نبود و می گفت: «مطمئنم که چه کار درست است و چه کار نه ...، یک پیچ را باز می کنم، یکی دیگر را نه». چخوف واژه ها و عبارت های این دهقان را یادداشت و بعدها در داستانش به کار گرفت. 

داستان با بازجوییِ دنیس گریگوریف، دهقانی فوق العاده لاغر با پیراهنی نخی و شلواری وصله دار، در برابر بازپرس تحقیقات محلی آغاز می شود. چهره دنیس پر از مو و آثار آبله است و ابروهای کلفت، چشمانش را پوشانده اند. او پابرهنه و ژولیده است.

بازپرس اعلام می کند که در ۷ ژوئیه، نگهبان راه آهن، دنیس را در حال بازکردنِ مهره ای دیده که ریل را به تراورس متصل می کند. دنیس به سادگی اعتراب می کند. وقتی بازپرس می پرسد چرا این کار را کرده، دنیس با بی نهایت ساده لوحی پاسخ می دهد که از مهره ها به عنوان وزنه ای برای قلاب ماهی گیری استفاده می کند، چون سنگین هستند و سوراخی برای نخ کردن دارند.

بازپرس که از این پاسخ شگفت زده شده، سعی می کند عواقب فاجعه بار این کار را برای دنیس توضیح دهد؛ اینکه ممکن است قطار از ریل خارج شود و مسافران کشته شوند. اما دنیس قادر به درک این خطر نیست و با قاطعیت می گوید که اهالی روستای کلیموو سال هاست این کار را می کنند و تاکنون هیچ حادثه ای رخ نداده است. او حتی دیگران را نیز به این کار متهم می کند: میتروفان پتروف که برای هر تور ماهی گیری به حدود ده مهره نیاز دارد، و ایگناشکا، پسر سمیون یک چشم. در جستجوی کلبه دنیس، یک مهره دیگر پیدا می شود که دنیس می گوید ایگناشکا به او داده است. بازپرس که از پاسخ های بی ربط و بی تفاوت دنیس به ستوه آمده، او را به تظاهر به نادانی متهم می کند. سرانجام، بازپرس بر اساس ماده ۱۰۸۱ قانون مجازات که به آسیب عمدی به خطوط راه آهن اشاره دارد، دنیس را به زندان محکوم می کند. دنیس که از این حکم شوکه شده، با ناباوری می گوید: «به زندان؟ قربان! من وقت ندارم، باید به بازار بروم و سه روبل برای پیه از یگور بگیرم!» او همچنان که سربازان او را از اتاق خارج می کنند، درباره بدهی مالیاتی برادرانش و بی صداقتیِ کدخدای روستا غر و داد می زند که فقط در صورتی باید تنبیه شود که واقعاً مستحق باشد.

چخوف در این داستانِ کوتاه، با استفاده هوشمندانه از دیالوگ، شکافِ ارتباطیِ عمیقِ میان دو جهانِ کاملاً ناهمگون را به تصویر می کشد: از یک سو، دهقانی بی سواد و فقیر که در چارچوبِ ذهنیِ خود، بازکردنِ مهره ای فلزی را برای امرار معاش، کاملاً طبیعی می داند؛ و از سوی دیگر، بازپرسی تحصیل کرده که در چارچوبِ نظام حقوقیِ مدرن، این عمل را جنایتی عمدی و خطرناک تلقی می کند. عنوان داستان خود کنایه ای لفظی است، زیرا دنیس نه قصدِ مجرمانه ای دارد و نه از عواقبِ کار خود آگاه است. چخوف در این اثر، پرسش هایی اساسی درباره قصدِ مجرمانه، بی عدالتی، و ناتوانیِ دوطبقه اجتماعیِ کاملاً بیگانه از درکِ یکدیگر، مطرح می کند.