◄ مدیریت جریان ترافیک هوایی (ATFM) و الزامات پیش رو/ ضرورت آمادگی هوانوردی ایران تا ۲۰۳۰

در رویداد ناوبری هوایی جهان (ANW) ۲۰۲۶ ایکائو – مدیریت جریان ترافیک هوایی (ATFM)که از ۵ تا ۹ اکتبر در مونترال برگزار شد تمرکز اصلی بر اجرایی سازی مقررات جدید ایکائو در حوزه مدیریت جریان ترافیک هوایی بوده که قرار است از نوامبر ۲۰۳۰ لازم الاجرا شوند.

 این مقررات نشان دهنده تغییری بنیادین هستند؛ چرا که مدیریت جریان ترافیک هوایی(ATFM) دیگر امری اختیاری نخواهد بود، بلکه به یک ضرورت عملیاتی برای تمامی کشورها، ارائه دهندگان خدمات ناوبری هوایی و کاربران حریم هوایی تبدیل خواهد شد.

به منظور اطمینان از آمادگی جهانی، در این نشست ضمن بررسی عوامل کلیدیِ پیش برنده برای ایجاد یک سیستم مدرن و عملکردمحورِ مدیریت ترافیک هوایی (ATM)، راهنمایی های ملموس و کاربردی برای حمایت از اجرای به موقع این مقررات ارائه شده است.شرکت کنندگان در طول این رویداد، تجربیاتی به دست آورده اند که زیربنای انطباق آتی با الزامات مدیریت جریان ترافیک هوایی(ATFM) ایکائو را تشکیل می دهد.

با درک این مقررات و پیامدهای عملی آن ها، شرکت کنندگان در موقعیت بهتری برای حمایت از اجرای مؤثر ATFM و تضمین ارائه خدماتی یکپارچه، تاب آور و بهینه در سراسر سیستم هوانوردی قرار گرفته اند. این رویداد در راستای کمک به تحقق اهداف راهبردی ایکائو از جمله «ایمنی و امنیت هر پرواز»، «پایداری زیست محیطی هوانوردی» و «فراهم سازی تحرک و جابه جایی یکپارچه، در دسترس و قابل اطمینان برای همگان» برگزار گردیده است.

فهرست موضوعات مطروحه در این نشست از قرار زیر است:

۱. تبیین وضعیت: اجرا، انتظارات و چالش ها- دستیابی به آلایندگی خالص صفر کربن تا سال ۲۰۵۰

- برنامه جهانی ناوبری هوایی (سند ۹۷۵۰)- تحولات منطقه ای ایکائو در حوزه مدیریت جریان ترافیک هوایی

- نهادهای نظارتی دولتی و ارائه دهندگان خدمات ناوبری هوایی

- کاربران حریم هوایی

- بسترسازی برای ورود بازیگران جدید

۲.گام های کلیدی به سوی مدیریت جریان ترافیک هوایی

- استقرار سامانه مدیریت جریان ترافیک هوایی

- ارزیابی ظرفیت حریم هوایی و فرودگاه ها- تصمیم گیری مشارکتی فرودگاهی (A-CDM) / مدیریت جامع فرودگاهی (TAM)

- محورهای ارتقای بلوکی سیستم هوانوردی (ASBU) مرتبط با مدیریت جریان ترافیک هوایی

- راهکارهای منطقه ای و زیرمنطقه ای مدیریت جریان ترافیک هوایی

۳. عوامل توانمندساز در برنامه ریزی پرواز و تبادل اطلاعات

- عملیات پیوند داده های خدمات ترافیک هوایی (ATS) در ارتباطات هوا -زمین و زمین -زمین

- اطلاعات پرواز و جریان ترافیک برای محیط مشارکتی (FF-ICE)

- مدیریت اطلاعات در سطح سیستم (SWIM) / مدیریت اطلاعات هوانوردی (AIM) شامل NOTAM و سرویس اطلاعات گزارش دهی عملیاتی دیجیتال (DORIS)

- مفهوم هواپیمای متصل (CA)

- اطلاعات هواشناسی هوانوردی (MET)

۴. عوامل توانمندساز عملیاتی

- چارچوب های مدیریت شرایط اضطراری و احتمالات (Contingency)

- همکاری غیرنظامی

-نظامی و استفاده منعطف از حریم هوایی (FUA)

- حریم هوایی با مسیرهای آزاد (Free Route Airspace)

- ناوبری مبتنی بر عملکرد (PBN) و عملیات صعود و نزول پیوسته

- پروژه ۳۰/۱۰ و حداقل های جداسازی در مسیر پرواز (En-route)

- حداقل های جداسازی در محدوده ترمینال، از جمله حداقل های جداسازی مربوط به تلاطم پسایه (Wake Turbulence)

۵. چشم انداز آینده در حوزه مدیریت جریان ترافیک هوایی

- مفهوم عملیاتی جهانی مدیریت ترافیک هوایی (GATMOC)

- عملیات مبتنی بر مسیر پروازی (TBO)- عملیات حمل ونقل فضایی (STO)

- عملیات در ارتفاعات بسیار بالا (HAO)- سامانه های هواپیمای بدون سرنشین (UAS) و جابجایی هوایی پیشرفته (AAM)

در این نشست در پایان چند روز بحث و گفت و گو تاکید شد که مدیریت جریان ترافیک هوایی، ایمنی، کارایی و پایداری را افزایش می دهد.

امروز در پاسخ به رشد بی سابقه تقاضای مسافران هوایی و افزایش پیچیدگی در عملیات هوانوردی، تنظیم گران جهانی هوانوردی و مدیران صنعت، در مورد راه هایی برای تسریع پذیرش جهانی مدیریت مشترک جریان ترافیک هوایی همسو شده اند.

اجماع امروز، نتیجه کلیدی پنج روز مذاکرات بین المللی است که توسط سازمان جهانی هواپیمایی کشوری (ICAO) در مونترال برای مواجهه با فشار فزاینده بر شبکه جهانی حریم هوایی برگزار شد.

راهکارهای هماهنگ برای آینده ای پیچیدهاین درک، نشان دهنده شناخت جامعه بین المللی است که مدیریت جریان های ترافیک فرامرزی اکنون نیازمند یک رویکرد هماهنگ و در سطح شبکه است.

از رویدادهای آب و هوایی گرفته تا محدودیت های ظرفیت در یک فرودگاه واحد، هنگامی که یک اختلال ظاهر می شود، اثرات آن می تواند به سرعت در مناطق وسیع تر و گاهی اوقات در سراسر جهان گسترش یابد.

به همین دلیل است که مدیریت مؤثر ترافیک هوایی اکنون به اشتراک گذاری استراتژی ها و اطلاعات در سراسر مرزهای ملی بستگی دارد.

در این میان سیاست گذاران و کارشناسان فنی نیز از فرآیندهای تصمیم گیری که فناوری، پرسنل آموزش دیده، تخصص عملیاتی و جریان های اطلاعاتی قابل اعتماد و بلادرنگ را ترکیب می کنند، حمایت کرده اند. چرا که ابزارهای دیجیتال و داده های مشترک همچنین همه بازیگران در صنعت هوانوردی را قادر می سازد تا از ازدحام روزمره گرفته تا اختلالات در مقیاس بزرگ، برنامه ریزی، سازگاری و چالش ها را پاسخ دهند.

به همین دلیل است که این نشست قویاً از اجرای جهانی مفاد مدیریت جریان ترافیک هوایی (ATFM) حمایت کرده است.

خدمات مدیریت جریان ترافیک هوایی به جای مدیریت جداگانه هر بخش، به همه ذینفعان - ارائه دهندگان خدمات ناوبری هوایی، فرودگاه ها، خطوط هوایی و سازمان های هواشناسی - یک نمای کلی عملیاتی از ترافیک در کل شبکه ارائه می دهد.

این برنامه ریزی و اقدامات هماهنگ به کاهش گلوگاه ها، جلوگیری از تأخیرهای غیرمنتظره، کاهش مصرف سوخت و محدود کردن انتشار گازهای گلخانه ای کمک می کند.

نکته: آمادگی نرم افزاری و سخت افزاری کشورما برای این الزامات طی چهار سال آینده چه میزان هست؟

آیا برنامه ریزی لازم و مستند در این ارتباط صورت گرفته و امروز همکاران به آن سند دسترسی دارند؟

تاکید می کنم مقررات جدید ایکائو در حوزه مدیریت جریان ترافیک هوایی قرار است از نوامبر ۲۰۳۰ لازم الاجرا شوند.

این مقررات نشان دهنده تغییری بنیادین هستند؛ چرا که مدیریت جریان ترافیک هوایی دیگر امری اختیاری نخواهد بود، بلکه به یک ضرورت عملیاتی برای تمامی کشورها، ارائه دهندگان خدمات ناوبری هوایی و کاربران حریم هوایی تبدیل خواهد شد. بر این اساس شایسته است مراتب با اولویت در دستورکارهای آتی نظام هوانوردی کشور قرار گیرد.