◄ حمل ونقل در ایران؛ ستون اصلی رشد اقتصادی و توسعه منطقه ای

حمل و نقل یکی از عوامل کلیدی و چندبعدی در اقتصاد ایران است که نقش آن در توسعه تجارت، ایجاد اشتغال و رشد منطقه ای غیرقابل انکار است. بخش حمل ونقل و لجستیک حدود ۵ تا ۷ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) را تشکیل می دهد و به طور مستقیم و غیرمستقیم فرصت های شغلی گسترده ای ایجاد می کند.

به گزارش تین نیوز، در ایران، شبکه حمل ونقل به عنوان پل ارتباطی بین صنایع و بازارها عمل می کند. صنایع نفت و گاز، کشاورزی و صنایع معدنی به شدت به این شبکه وابسته اند. جابجایی محصولات نفتی از میدان های جنوبی و غربی کشور به پالایشگاه ها و بازارهای صادراتی، انتقال محصولات کشاورزی به شهرها و حمل مواد معدنی به کارخانه ها و بنادر، همه وابسته به کارکرد کارآمد شبکه حمل ونقل هستند.

بخش جاده ای ایران با بیش از ۸۰ درصد سهم حمل کالا ، همچنان ستون اصلی حمل ونقل داخلی است، هرچند شبکه ریلی کشور با وجود توسعه قابل توجه، هنوز سهم کمتری در حمل بار دارد و تنها حدود ۷ تا ۸ درصد بار بنادر را جابجا می کند.

ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی استراتژیک ، نقش مهمی در ترانزیت بین المللی و تجارت منطقه ای دارد. دسترسی به آسیای مرکزی، خاورمیانه و خلیج فارس و وجود بنادر مهمی مانند چابهار، شهید رجایی و امام خمینی امکان صادرات کالا به بازارهای جهانی را فراهم می کند. مسیرهای ریلی شمال–جنوب و شرق–غرب و مشارکت در توافق های چندجانبه مانند توافق عشق آباد نیز ظرفیت ترانزیتی کشور را افزایش می دهند.

با این حال، چالش هایی همچنان وجود دارد. سن بالای ناوگان جاده ای و ریلی، محدودیت زیرساخت در برخی مناطق و نیاز به نوسازی و دیجیتال سازی لجستیک بهره وری شبکه را کاهش داده است. محدودیت های ترانزیت بین المللی، مقررات گمرکی و هماهنگی میان بخش های مختلف نیز نیازمند اصلاح و بهبود هستند.

توسعه زیرساخت ها، از جمله پروژه های ریلی مانند راه آهن تهران–قم–اصفهان و ارتقای شبکه جاده ای و آزادراه ها، می تواند زمان و هزینه حمل ونقل را کاهش دهد و سهم حمل ریلی را افزایش دهد. از سوی دیگر، توسعه بنادر استراتژیک و دسترسی مستقیم به اقیانوس، زمینه افزایش صادرات و ترانزیت کالا را فراهم می کند. این اقدامات علاوه بر بهبود بهره وری اقتصادی ، نقش حمل ونقل در توسعه منطقه ای و ایجاد فرصت های شغلی را پررنگ تر می کند.

در مجموع، حمل ونقل در ایران به عنوان ستون اصلی رشد اقتصادی و موتور توسعه پایدار مطرح است. جاده ها ستون اصلی شبکه داخلی، شبکه ریلی در حال توسعه و ظرفیت ترانزیتی کشور بالقوه بالاست، اما هنوز فاصله قابل توجهی  با استانداردهای جهانی وجود دارد. نوسازی ناوگان، تکمیل زیرساخت ها و یکپارچه سازی مدیریت حمل ونقل کلید ارتقای بهره وری و رقابت پذیری ایران در اقتصاد جهانی است.