◄ ۸ میلیون راننده اسنپ؛ مسئله اقتصادی یا مسئله حمل و نقل؟
بررسی عدد ۸ میلیون راننده اسنپ نشان می دهد تاکسی های اینترنتی علاوه بر ابعاد اقتصادی و اشتغال، بر ترافیک شهری، پیمایش خودرو، سفرهای خالی و الگوی حمل و نقل عمومی اثرگذارند.
کانال رهیافت در گزارشی با توجه به وجود ۸ میلیون راننده در پلتفرم اسنپ، نوشت: اگر عدد ۸ میلیون راننده ثبت شده در اسنپ را به عنوان یک داده معتبر در نظر بگیریم، یک پرسش مهم شکل می گیرد: چگونه ممکن است تعداد رانندگان ثبت شده یک پلتفرم تاکسی اینترنتی در ایران به مقیاسی نزدیک به تعداد رانندگان و پیک های فعال اوبر در سراسر جهان برسد؟
به گزارش تین نیوز، این کانال در ادامه توضیح داد: پاسخ این پرسش را نمی توان صرفاً در موفقیت یک اپلیکیشن یا رشد اقتصاد پلتفرمی جست و جو کرد. چنین عددی می تواند نشانه ای از تحولات عمیق تر در بازار کار، قدرت خرید خانوارها، وابستگی به خودرو و الگوی جابه جایی شهری در ایران باشد.
گسترش فعالیت در پلتفرم های تاکسی اینترنتی در سال های اخیر، امکان کسب درآمد انعطاف پذیر از طریق خودرو شخصی را برای میلیون ها نفر فراهم کرده است. اما در طرف دیگر، افزایش تعداد افرادی که به این شیوه درآمدی وابسته می شوند می تواند تصویری از شرایط اقتصادی و بازار کار نیز ارائه دهد.
از این منظر، تعداد رانندگان تنها یک شاخص تجاری برای یک پلتفرم نیست؛ بلکه می تواند به عنوان یکی از نشانه های تغییر رابطه میان خودرو، اشتغال و درآمد خانوار مورد بررسی قرار گیرد.
با این حال، از منظر حمل و نقل شهری سؤال مهم تری مطرح است: این میلیون ها راننده چه اثری بر شبکه معابر و الگوی سفر شهری دارند؟
آیا تاکسی اینترنتی جایگزین خودروی شخصی است؟
یکی از مهم ترین پرسش ها درباره اثر تاکسی های اینترنتی بر ترافیک این است که هر سفر با تاکسی اینترنتی، جایگزین کدام شیوه سفر شده است.
اگر یک مسافر به جای استفاده از خودروی شخصی از تاکسی اینترنتی استفاده کند، ممکن است بخشی از تقاضای خودروی شخصی کاهش پیدا کند. اما اگر همان سفر پیش تر با مترو، اتوبوس، دوچرخه یا پیاده انجام می شده باشد، تاکسی اینترنتی می تواند به افزایش سفرهای خودرویی منجر شود.
بنابراین، نمی توان صرفاً با افزایش یا کاهش تعداد سفرهای تاکسی اینترنتی درباره اثر آن بر ترافیک قضاوت کرد؛ نوع سفر جایگزین شده نیز اهمیت اساسی دارد.
سفرهای خالی؛ بخش پنهان ماجرا
یکی از متغیرهای کمتر مورد توجه در تحلیل اثر تاکسی های اینترنتی بر ترافیک، میزان پیمایش خودروهای بدون مسافر است.
خودرویی که برای دریافت مسافر حرکت می کند، پس از پایان سفر نیز ممکن است بدون مسافر به نقطه دیگری برود یا برای دریافت درخواست بعدی در معابر منتظر بماند. این کیلومترهای بدون مسافر، اگرچه در آمار سفر مسافر دیده نمی شوند، اما همچنان از ظرفیت شبکه معابر استفاده می کنند.
به همین دلیل، برای سنجش اثر واقعی تاکسی های اینترنتی بر ترافیک، تنها تعداد رانندگان یا تعداد سفرهای انجام شده کافی نیست. شاخص هایی مانند پیمایش کل خودرو، سهم سفرهای خالی، زمان انتظار، محل توقف خودروها، طول سفر و تغییرات تقاضا در ساعات اوج نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.
تاکسی اینترنتی؛ راه حل یا بخشی از مسئله؟
تاکسی های اینترنتی می توانند در صورت سیاست گذاری مناسب، بخشی از راه حل حمل و نقل شهری باشند؛ از بهبود دسترسی به سفر گرفته تا تکمیل سفرهای حمل و نقل عمومی و کاهش نیاز برخی خانوارها به مالکیت خودروی شخصی.
اما در صورت نبود سیاست گذاری و مدیریت داده محور، همین پدیده می تواند به افزایش سفرهای خودرویی، تشدید پیمایش بدون مسافر و فشار بیشتر بر ظرفیت معابر منجر شود.
از این منظر، مسئله اصلی دیگر فقط این نیست که چند میلیون راننده در تاکسی های اینترنتی فعالیت می کنند؛ بلکه باید پرسید این خودروها چند کیلومتر حرکت می کنند، چه تعداد از سفرها بدون مسافر انجام می شود و در نهایت چه سهمی از سفرهای شهری را از خودروی شخصی و چه سهمی را از مترو و اتوبوس می گیرند.
در نهایت، عدد ۸ میلیون راننده را می توان هم زمان از دو زاویه دید: یک مسئله اقتصادی و یک مسئله حمل و نقل. پاسخ دقیق به این پرسش ها نیازمند دسترسی به داده های واقعی پیمایش و الگوی سفر تاکسی های اینترنتی و مقایسه آن با سایر شیوه های حمل و نقل شهری است.
