◄ صنعت هوایی در دو راهی ایمنی و منفعت/ ایمنی مسافران نباید قربانی کمبود هواپیما شود

نامه تعدادی از شرکت های هواپیمایی به رئیس جمهور درباره زمین گیر شدن بخشی از ناوگان MD، هشدار مهمی درباره تبعات کاهش ظرفیت حمل و نقل هوایی کشور است؛ از کاهش پروازها و محدود شدن شبکه تا فشار اقتصادی بر شرکت های هواپیمایی و سرگردانی مسافران. اما این نامه، هرقدر هم جدی باشد، نباید ما را از یک اصل غیرقابل مذاکره دور کند، جان مسافر از ادامه فعالیت شرکت های هواپیمایی مهم تر است.

مسئله MD ها را نباید صرفا با منطق اقتصادی یا تعداد هواپیماهای زمین گیرشده تحلیل کرد. اگر محدودیت اعمال شده ناشی از یک الزام واقعی صلاحیت پروازی و ایمنی باشد، سازمان هواپیمایی کشوری نمی تواند صرفا به دلیل کمبود هواپیما، فشار شرکت ها یا نگرانی از کاهش ظرفیت پروازی، از آن چشم پوشی کند. هواپیمای مسافربری محل آزمون تصمیم های پرریسک نیست و کوچک ترین ابهام درباره قطعات حیاتی موتور باید با سخت گیرانه ترین استانداردها بررسی شود.

از سوی دیگر، تحریم ها و محدودیت دسترسی به قطعات اصلی، واقعیتی انکارناپذیر است. نمی توان به شرکت های هواپیمایی گفت قطعه اصلی تهیه کنید، در حالی که مسیر تامین آن عملا مسدود است و سپس انتظار داشت ناوگان بدون مشکل به فعالیت ادامه دهد.

بنابراین راه حل نه تسلیم شدن در برابر فشار شرکت ها است و نه بستن پرونده با یک (نمی شود) ساده.

اگر قطعه ای ساخت داخل، از جمله قطعات حساس موتور، پیشنهاد شده است، باید یک مسیر رسمی، شفاف و فنی برای ارزیابی آن وجود داشته باشد؛ یعنی طراحی، مواد اولیه، فرآیند تولید، کنترل کیفیت، آزمون های لازم، عمر قطعه، قابلیت اطمینان و الزامات ادامه صلاحیت پروازی بررسی شود. صرف مهندسی معکوس، تست زمینی یا حتی یک پرواز آزمایشی، به تنهایی نمی تواند مجوز استفاده از یک قطعه حیاتی در پرواز مسافری تلقی شود.

راهکار منطقی این است که سازمان هواپیمایی کشوری یک کارگروه فنی مستقل و تخصصی با حضور متخصصان موتور، مواد، تعمیر و نگهداری، سازندگان داخلی و نمایندگان ایرلاین ها تشکیل دهد و برای قطعات مورد اختلاف، مسیر ارزیابی و تعیین تکلیف را به صورت شفاف مشخص کند. اگر قطعه ای تمام الزامات ایمنی و صلاحیت پروازی را احراز کرد، استفاده از آن باید از مسیر قانونی امکان پذیر باشد؛ اگر هم احراز نکرد، زمین گیر ماندن هواپیما، هرچند برای شرکت هواپیمایی پرهزینه باشد، انتخاب درست است.

در این ماجرا باید مراقب باشیم دو موضوع را با یکدیگر اشتباه نگیریم، حفظ ظرفیت ناوگان یک منفعت اقتصادی و ملی است، اما حفظ جان مسافر یک ضرورت انسانی و حرفه ای است. اولی باید مدیریت شود، اما دومی قابل معامله نیست.

راه حل، انتخاب میان ایمنی و منفعت نیست؛ راه حل این است که با رعایت کامل ایمنی، تمام راه های فنی و قانونی برای بازگرداندن هواپیماهای واجد شرایط به خدمت بررسی شود.

یادمان باشد که شرکت هواپیمایی می تواند زیان یک هواپیمای زمین گیر را محاسبه کند؛ اما هیچ کس نمی تواند ارزش جان مسافر را در صورت حساب اقتصادی خود وارد کند.