◄ ماجرای MD ها! / ممنوعیت پرواز هواپیمای های MD ؛ فراتر از بحث قدیمی بودن هواپیما

این روزها درباره تصمیم سازمان هواپیمایی کشوری برای جلوگیری از پرواز برخی هواپیماهای MD مطالب مختلفی منتشر می شود؛ اما برای قضاوت درست، ابتدا باید اصل ماجرا را دقیق و فنی دید.

سازمان هواپیمایی کشوری همه MD ها را ممنوع الپرواز نکرده است. موضوع به بخشی از هواپیماهای MD مجهز به موتورهای خانواده Pratt & Whitney JT8D-200 مربوط می شود که مشمول الزامات یک امریه صلاحیت پروازی FAA به شماره AD 2021-22-19 هستند و الزامات فنی مربوطه را در مهلت تعیین شده اجرا نکرده اند.

این امریه نیز یک موضوع کاملاً فنی و مرتبط با ایمنی موتور است. FAA برای موتورهای JT8D-209، JT8D-217، JT8D-217A، JT8D-217C و JT8D-219، الزامات مشخصی برای بازرسی و کنترل وضعیت پره های مراحل سوم و چهارم توربین فشار پایین تعیین کرده است. علت صدور آن نیز گزارش شکست پره توربین و رهاشدن قطعه از موتور در یک MD-82 و موارد مشابه قبلی بوده است.

بنابراین مسئله این نیست که «MD چون هواپیمای قدیمی است دیگر نباید پرواز کند». سن هواپیما به تنهایی معیار ممنوعیت پرواز نیست. وضعیت موتور، سوابق تعمیر و نگهداری، ساعات کارکرد، نتایج بازرسی ها و اجرای الزامات صلاحیت پروازی در تعیین قابلیت ادامه فعالیت هواپیما نقش دارند.

اتفاقاً خود سازمان هواپیمایی کشوری نیز پیش تر با تشکیل کمیته تخصصی برای بررسی روش جایگزین تعمیر بخش توربین کم فشار موتورهای MD-80، تلاش کرده است میان دو موضوع تعادل برقرار کند: حفظ ایمنیپرواز و استمرار بهره برداری از ناوگان MD.

بنابراین تصمیم اخیر را نباید به شکل ساده شده «سازمان هواپیمایی علیه MDهاست» تفسیر کرد. موضوع، اجرای یک الزام صلاحیت پروازی است که سال هاست وجود دارد و اکنون برای هواپیماهای مشمولی که الزامات آن را انجام نداده اند، مهلت تعیین شده به پایان رسیده است. طبق ابلاغ منتشرشده، MDهایی که الزامات مربوطه را انجام داده اند یا هنوز موعد اجرای آنها نرسیده است، از این محدودیت مستثنی هستند.
البته خروج هر هواپیما از چرخه پروازی، به ویژه در شرایط کمبود ناوگان، می تواند برای شرکت های هواپیمایی و مسافران هزینه و محدودیت ایجاد کند؛ اما کمبود هواپیما نمی تواند دلیل عبور از یک الزام ایمنی باشد.

در صنعت هوانوردی، نهاد ناظر دقیقاً برای همین مواقع وجود دارد؛ جایی که بین افزایش ظرفیت پروازی و رعایت الزامات ایمنی تعارض ایجاد می شود، اولویت باید با ایمنی باشد.

بنابراین پیش از آنکه بگوییم «چرا سازمان MDها را زمین گیر کرد؟»، سؤال دقیق تر این است:
آیا موتور هواپیمای مشمول، الزامات تعیین شده در امریه صلاحیت پروازی را انجام داده است یا خیر؟
اگر انجام شده، محدودیت شامل آن هواپیما نیست؛ و اگر انجام نشده، جلوگیری از ادامه فعالیت آن را نمی توان صرفاً یک تصمیم اداری یا سلیقه ای دانست.

پس ماجرای MDها، بیش از آنکه داستان قدیمی بودن هواپیما باشد، داستان اجرای یک الزام ایمنی است.