◄ خلاصه دستورالعمل پرداخت افزایش بهره وری، فروردین 1377
دستورالعمل افزایش بهره وری راه آهن با هدف ایجاد انگیزه و ارتقای کارایی عملیاتی، بر مبنای ۱۹ ماده و ۲۷ تبصره تدوین شده است. این چارچوب با استفاده از شاخص های کمی مانند تن کیلومتر مازاد، نرخ ۴ ریال و روش های تخصصی (AHP)، توزیع عادلانه سود حاصل از عملکرد فراتر از مبانی را میان واحدهای عملیاتی، ستادی و نواحی تضمین می کند.
دستورالعمل پرداخت افزایش بهره وری راه آهن ج.ا.ا که در جلسه مورخ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۷۷ هیئت مدیره به تصویب رسید، به منظور ایجاد انگیزه در کارکنان و افزایش کارایی عملیاتی، با رویکردی نظام مند و مبتنی بر شاخص های کمی، تدوین شده است.
نویسندگان دستورالعمل، اعضای کمیته پرداخت بهره وری شامل معاونت بهره برداری، نمایندگان معاونت های ناوگان و فنی، مدیرکل مرکز تحقیقات، مدیرکل بودجه، مدیرکل امور کارکنان و یک نفر از مدیران کل نواحی (با حکم مدیرعامل) بودند و دبیرخانه آن در مرکز تحقیقات مستقر بوده و ریاست آن بر عهده معاونت بهره برداری و از ۱ فروردین ۱۳۷۷ لازم الاجرا گردید.
دستورالعمل در ۱۹ ماده و ۲۷ تبصره، چارچوبی جامع برای محاسبه و توزیع پرداخت های افزایش بهره وری تعریف می کند.
مطابق ماده ۱، این پرداخت ها، مبلغی است که در ازای عملکرد فراتر از مبانی مصوب واحدها (که منجر به افزایش درآمد شرکت می شود) و بر اساس توافق مدیریت و کارکنان، به پرسنل شاغل تعلق می گیرد. سهم هر واحد بر اساس کارایی کلی، نقش در حمل بار بیشتر و تلاش برای ثبت رکوردهای عملیاتی بالاتر تعیین می شود. در ماده ۳، کمیته پرداخت بهره وری با وظایفی چون نظارت بر اجرا، بررسی درخواست های تجدیدنظر، پیشنهاد تغییر مبانی عملکرد، تحلیل داده ها، بازنگری و بررسی سودمندی تشکیل گردید.
مبنای حمل بار برای محاسبه بهره وری (ماده ۴) هر ساله توسط کمیته برآورد شده و به تصویب هیئت مدیره می رسد و نباید از عملکرد سال قبل کمتر باشد. نرخ پرداخت به ازای هر تن کیلومتر مازاد، در ماده ۵ معادل ۴ ریال تعیین شده است. همچنین ۵۰% از کل پرداختی واحدهای صف (عملیاتی) به واحدهای ستادی، ۱۹% به عنوان سهم نواحی از ستاد و ۲۵% برای موارد پیش بینی نشده در اختیار مدیریت سازمان قرار می گیرد. در مصوبات جلسه، ضرایب تبصره های ۲ و ۳ ماده ۷ برابر ۱ در نظر گرفته شده و سهم درآمد نواحی از عملیات پیمانکاری، ۱% مبلغ صورت وضعیت های تأیید شده تعیین و سهم نواحی از فروش اموال اسقاطی و اجاره فضاهای آموزشی و ورزشی به تفکیک (آهن آلات ۱%، فضای آموزشی ۵%، ورزشی ۲% و …) مشخص شده است.
در ماده ۶، شاخص های تقسیم بهره وری در صف شامل حمل بار (تن کیلومتر)، بارگیری و تخلیه بیش از برنامه، بهره وری لکوموتیو و واگن باری هر ناحیه معرفی شده و برای حذف اثر عوامل بیرونی، ۸۰% پرداختی هر ناحیه به صورت مستقیم و ۲۰% مابقی بر اساس تعداد پرسنل و به صورت عام در کل نواحی توزیع می شود. همچنین 2% از پرداخت ماهیانه به کمیته های بهره وری نواحی اختصاص می یابد. در ماده ۷، سهم واحدهای ستادی از کل پرداخت بهره وری بر اساس روش AHP و تلفیق توابع اهمیت، تعداد و تحصیلات پرسنل محاسبه و جدول درصدی برای ادارات کل نیروی کشش 32% خط 17%، واگن های باری 9% ... ارائه گردیده است.
برای ادارات کل تخصصی، مبانی عملکرد جداگانه ای تعریف شده است: اداره کل نیروی کشش (ماده ۱۰) بر اساس ۹۵% میانگین لوکوموتیو معادل در سرویس سال قبل به علاوه ۸۵% لوکوموتیوهای استیجاری، و هر 1% تغییر در تعداد لوکوموتیو، موجب ۳% تغییر در سهم آنها می شود. اداره کل علائم (ماده ۱۱) با شاخص کیلومتر معادل علائم و ارتباطات و ضریب نوع سیستم، و اداره کل سیروحرکت (ماده ۱۲) بر اساس حاصلضرب شاخص بهره وری لوکوموتیو در شاخص بهره وری واگن باری در مبنای حمل بار، محاسبه می گردند، برای اداره کل خط نیز شاخص کیلومتر خط اصلی براساس سرعت مجاز و آماده به کاری (۲۰ ساعت) تعیین شد.
مبنای عملکرد هرناحیه برای سال ۱۳۷۷ بر اساس سهم از عملکرد ۱۳۷۶ و برنامه ۱۳۷۷ و ۱۰۵% مبنای سال قبل تعیین شده که در جدولی با ۱۱ ناحیه (تهران ۹۰، اراک ۵۶، لرستان ۴۶، جنوب ۷۰، اصفهان ۲۲۵، جنوبشرق ۱۵۰، هرمزگان ۱۹۰، شمال ۲۳، شمالشرق ۶۱، خراسان ۴۱، شمالغرب ۴۰ و آذربایجان ۱۹ میلیون تن کیلومتر) جمعاً به ۱۰۱۱ میلیون تن کیلومتر میرسد.
همچنین مبنای بارگیری برای مبادی خاص مانند بندر امام خمینی (تا ۳۰۰ هزار تن در ماه با پاداش ۱۰۰ ریال هر تن مازاد) و ری (تعویض بوژی با نرخ های متفاوت) مشخص گردیده است. به قائم مقام مدیرعامل اجازه داده شد تا حداکثر ۱۰% در مبانی تن کیلومتر تغییر ایجاد کند و در نهایت، روش توزیع سهم بهره وری بین کارکنان مؤثر، توسط شورای معاونان توصیه شده، این دستورالعمل با تأکید بر شفافیت، عدالت درتوزیع، ... زیربنای ارتقای بهره وری و مشارکت کارکنان در توسعه راه آهن محسوب می شود.
