◄ رویکرد خردمندانه هند برای احداث راه آهن سریع السیر پس از انقلاب برقی سازی
رویکرد هند برای احداث راه آهن سریع السیر پس از انقلاب برقی سازی راه آهن آسیب شناسی راه آهن سریع السیر تهران قم اصفهان را ضروری می کند و نشان می دهد لازم است برقی سازی خطوط ریلی مسافری به ویژه راه آهن تهران مشهد (و خطوط باری پرتقاضا و حومه) آغاز گردد و همزمان سرعت متوسط قطارهای مسافری افزایش یابد.
عباس قربانعلی بیک: رسانه های ریلی جهان و تین نیوز انگلیسی (تین 313716) گزارشی مهم را در روزهای اخیر منتشر کرده اند: بودجه سال ۲۰۲۷-۲۰۲۶ هند، با تخصیص رکورد ۳۵٫۳ میلیارد دلار به راه آهن، تمرکز تاریخی بر توسعه زیرساخت ریلی دارد.
این سرمایه گذاری عظیم سه محور اصلی را هدف گرفته است: توسعه قطارهای سریع السیر، بهبود کارآیی حمل و نقل باری و ارتقای ایمنی مسافران.
در قلب این طرح، ایجاد هفت کریدور جدید قطار سریع السیر به طول تقریبی ۴۰۰۰ کیلومتر قرار دارد که شهرهای بزرگی مانند بمبئی، دهلی، بنگلور، حیدرآباد و چنای را به هم متصل می کند. شبکه الماس جنوبی، سفر بین چنای و بنگلور را به حدود یک ساعت و ۱۳ دقیقه کاهش خواهد داد. کریدورهای شمالی و شرقی نیز محورهای اقتصادی جدیدی ایجاد می کنند (IRJ 20260202).
در بخش باری، یک کریدور اختصاصی باربری به طول ۲۰۵۲ کیلومتر بین دانکونی و سورات ساخته می شود تا تجارت شرق غرب را تقویت و از تراکم خطوط موجود بکاهد. همچنین، ایمنی با بودجه ای حدود ۱۴٫۴۶ میلیارد دلار در اولویت قرار دارد که شامل نوسازی خطوط، نصب سامانه حفاظت خودکار قطار و گسترش دوربین های مداربسته است. این سرمایه گذاری بی سابقه، راه آهن هند را به موتور محرکه توسعه ملی تبدیل کرده و وعده تحولی بزرگ در ارتباطات، لجستیک و زیرساخت سراسر کشور را می دهد.
انتشار این خبر پس از خبر انقلاب برقی سازی راه آهن هند (تین 312477)، مبین رویکرد خردمندانه هند است: آمار UIC در سال 2025 نشان می دهد طول شبکه راه آهن هند در سال 2023 به 68584 کیلومتر و طول شبکه دو خطه به 29719 ( 43 درصد) و شبکه برقی به 58074 ( 85 درصد) کیلومتر رسید. در حالیکه آمار UIC در سال 2023 نشان می دهد در سال 2022 طول شبکه 68043 کیلومتر بوده و دوخطه 28052 (41درصد) و شبکه برقی به 50394 کیلومتر (74درصد) بود یعنی فقط در مدت یک سال طول شبکه راه آهن هند 541 کیلومتر، دوخطه 1667 و شبکه برقی 7680 کیلومتر افزایش یافته که نه فقط برای هند بلکه در کل راه آهن جهان انقلاب برقی سازی محسوب می شود به ویژه اینکه که هند از 1997 لکوموتیوهای دیزلی مدرن AC با قدرت بیش از 4000 اسب GT46 آمریکایی را از EMD وارد نمود و تا 2018 به ساخت داخل آن تا 1800 دستگاه ادامه داد.
این تصمیم خردمندانه هند مبتنی بر تجربیات جهانی از جمله فرانسه، آلمان، اسپانیا... است که قدمت شبکه برقی آنها به حدود 100 سال می رسد (تین 295114). راه آهن سریع السیر جنوب شرقی فرانسه، اولین خط سریع (LGV) اروپا و پس از ژاپن است که پاریس را به لیون متصل می کند.
این پروژه در دو فاز اجرا شد: فاز اول (۱۹۸۱): اتصال سن فلورنتین-لیون با سرعت ۲۷۰ کیلومتربرساعت. فاز دوم (۱۹۸۳): تکمیل مسیر سریع پاریس-سن فلورنتین و اتصال کامل بین پاریس-لیون. قبل از تکمیل فاز دوم، قطارهای سریع TGV از خطوط قدیمی (با سرعت ۱۶۰ کیلومتربرساعت) استفاده می کردند و در سن -فلورنتین به خط جدید سریع السیر منتقل می شدند (تین 298094). راه آهن چین با رتبه اول سریع السیر جهان نیز همین رویکرد را به کار برده است.
کتاب برقی کردن راه آهن (تین 310341) به این مبحث چنین پرداخته است: توسعه راه آهن سریع السیر به عنوان تبلور برقی سازی، ارتباط تنگاتنگی با این فناوری دارد. بر اساس تعریف اتحادیه بین المللی راه آهن ها در استاندارد UIC 799 (تین 286354)، خطوط جدیدالاحداث با سرعت بالای ۲۵۰ کیلومتربرساعت سریع السیر محسوب می شوند. این خطوط به دلیل توان بالای مورد نیاز، امکان استفاده از فرازهای بالا تا ۴۰ در هزار را فراهم می کنند که منجر به کوتاه تر شدن مسیر، ساخت سریع تر و ارزان تر و مصرف انرژی کمتر می شود. ایمنی بسیار بالا و ظرفیت بالای جابجایی از دیگر مزایای این سامانه است (البته خطوط معمولی هم چنانچه با اصلاحات لازم قابلیت سرعت 200 را بیابند جزو خطوط سریع السیر محسوب می گردند، 21 درصد سریع چین، تین 294726).
آسیب شناسی راه آهن سریع السیر تهران قم اصفهان نشان می دهد: دانش و تجربه پایین بخش ریلی (مشاوران، مجریان و مدیران)، زمینه ساز سال ها غفلت از افزایش سرعت قطارهای مسافری، برقی سازی و اقتصادی کردن حمل و نقل شده است (تین 313603) و برای کاهش عوارض رویکرد بی موقع و عجولانه احداث راه آهن سریع السیر، باید هرچه سریع تر برقی سازی خطوط پرتقاضای مسافری به ویژه راه آهن تهران مشهد (و خطوط باری پرتقاضا و حومه) آغاز گردد و همزمان سرعت متوسط قطارهای مسافری افزایش یابد.
* گزارهنما رویکرد هوشمندانه راه آهن هند، اول برقی بعد سریع ، ۱۵ مگ، تهیه شده با NotebookLM
