◄ آزمایش موفق اولین قطار ترکیبی هوشمند 35000 تنی در چین

عباس قربانعلی بیک: به گزارش تلویزیون چین (20260126): در یک دستاورد مهندسی پیشگامانه، چین نخستین آزمایش جهانی «حرکت گروهی خودران (Platooning) برای قطارهای باری 35000 تنی» را با موفقیت به انجام رساند. این آزمایش در منطقه استراتژیک مغولستان داخلی انجام شد، جایی که خطوط ریلی مملو از ترافیک سنگین معدنی، بستری ایده آل برای آزمون فناوری های نوین فراهم می کند.

شرح آزمایش: هفت قطار باری جدا، هر یک با وزن ۵۰۰۰ تن (مجموعاً ۳۵۰۰۰ تن)، نه به وسیله قلاب اتوماتیک واگن ها، بلکه از طریق سیستم های ارتباطی بی سیم فوق مطمئن و کم تأخیر به صورت یک «گروه» یا «کاروان» هماهنگ شدند. هر قطار توسط یک لوکوموتیو مستقل (برقی و دیزلی) کشیده می شد و کلیه لوکوموتیوها با هماهنگی کامل، شتاب، سرعت و ترمز را به صورت خودکار و یکپارچه کنترل می کردند. این سیستم از ترکیب ناوبری اینرشال (INS) که در صنعت هوایی سال هاست به کار می رود، مبادله داده های برخط بین قطارها و در صورت موجودبودن، GPS استفاده می کند تا وابستگی مطلق به یک سیستم را حذف کند.

(اهمیت این سیستم که لزوم به کارگیری Locotrol با عمر بیش از نیم قرن برای تشکیل قطارهای سنگین و مازاد بر ظرفیت قلاب را منتفی می نماید، برای ما به دلیل ظرفیت پایین تر قلاب های اتوماتیک SA3 و ویلسون نسبت به قلاب جانی اهمیت بیشتری دارد).   

دلایل و ضرورت های کلیدی این پروژه:

1) افزایش بهره وری بدون سرمایه گذاری سنگین زیرساختی: هدف اصلی، افزایش ظرفیت حمل خطوط موجود بدون نیاز به احداث خطوط جدید یا خرید لوکوموتیوهای فوق قدرتمند است. با تشکیل گروه های هوشمند، می توان از ظرفیت خالی خطوط بهتر استفاده کرد.

2) انعطاف پذیری لجستیکی انقلابی: در سیستم سنتی، تغییر مسیر بخشی از یک قطار بسیار طولانی عملیاتی دشوار و زمان بر است. در این فناوری، هر قطار ۵۰۰۰ تنی می تواند در حین حرکت و در ایستگاه، به نرمی از گروه جدا شده و به مقصد مستقلی برود. این امر نیاز به ایستگاه های بزرگ تشکیلاتی برای بازچینش را کاهش می دهد.

3) کاهش هزینه های عملیاتی و نگهداری: حذف نیروهای کششی و ضربه ای شدید ناشی از اتصالات مکانیکی به ویژه در قطارهای سنگین، باعث کاهش سایش قلاب، ضربه گیر ... می شود که از پرهزینه ترین بخش های نگهداری ناوگان ریلی در قطارهای سنگین است. 4) ارتقای ایمنی: سیستم های کنترل خودکار و ارتباط برخط (لحظه ای)، احتمال خطای انسانی یا خرابی مکانیکی را کاهش داده و هماهنگی بی نظیری در عملیات ترمز و شتاب ایجاد می کنند. 5) دستیابی به برتری فناوری و استراتژیک: این نوآوری، چین را در رقابت برای هوشمندسازی شبکه ریلی باری جهان پیشتاز نموده و دارایی ارزشمندی برای «کمربند و راه» محسوب می شود.

تمایز با سایر پروژه های جهانی: اگرچه سیستم های قطارهای ترکیبی 312 واگنه (3 قطار 104 واگنه با 12480 تن سنگ آهن و مجموع 37440 تن با سیستم لوکوترول و قلاب جانی) در معادن استرالیا سابقه طولانی دارند و مفهوم حرکت گروهی (Platooning) در صنعت کامیون سازی سابقه دارد، اما ترکیب این دو مفهوم برای قطارهای باری سنگین روی شبکه ریلی تجاری و با حذف اتصال با قلاب، یک ابتکار و نوآوری جهانی به شمار می آید و مقیاس ۳۵۰۰۰ تنی این آزمایش نیز آن را بی سابقه کرده است.

جمع بندی و چشم انداز:   ظاهرا این آزمایش راه آهن چین فقط یک نمایش فناورانه نیست، بلکه پاسخی هدفمند به چالش های عمیق صنعت حمل و نقل زمینی است. در صورت تکمیل مراحل توسعه و استقرار تجاری، این فناوری می تواند پارادایم حمل بار ریلی را تغییر دهد: حمل بار بیشتر، با هزینه کمتر، با ایمنی بالاتر و انعطاف پذیری بی سابقه. انتخاب تناژ استاندارد ۵۰۰۰ تن و انجام آزمایش در محیط واقعی، نشان دهنده عزم چین برای تجاری سازی سریع این نوآوری و ارائه یک راه حل عملی به بازار جهانی ریلی است. موفقیت نهایی آن، تحولی تاریخی در یکی از سنتی ترین بخش های زیرساخت جهانی حمل و نقل بار ایجاد خواهد کرد.

با وجود آزمایش موفق قطار 12000 تنی با لوکوترول در حضور آقای مهندس عالیوند و وجود چند ده دستگاه لوکوترول پرهزینه در انبارها، و با وجود افزایش طول اغلب خطوط ایستگاه های منطقه مرکزی و شرقی برای پذیرش قطارهای بیش از 1000 متر و بارمحوری و طولی بالاتر، همچنان وزن حداکثر قطارهای باری به 4000 تن محدود شده و با وجود امکان افزایش این تناژ حتی بدون لوکوترول، امید است با بررسی دقیق این فناوری، آینده بهتری برای افزایش ظرفیت شبکه و کاهش هزینه ها فراهم گردد.