◄ زنگزور و پروژه تریپ برای پاشینیان شیرین شد!
نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در تازه‌ترین اظهارات خود از تلاش شبانه‌روزی برای به ثمر نشستن پروژه‌ای موسوم به «تریپ» (Crossroads of Peace) خبر داده است. پروژه‌ای که از نگاه ایروان، کلید طلایی تحول اقتصادی و برقراری صلح در قفقاز جنوبی است، اما برای تهران، یادآور چالش های ژئوپلیتیک و تهدیدهای امنیتی در مرزهای شمالی است.
پاشینیان در مجمع تجاری ارمنستان و بریتانیا با اشاره به اینکه منطقه در «مرحله تحول» قرار دارد، مدعی شد که اجرای این طرح می‌تواند وضعیت اقتصادی کل منطقه را دگرگون کند. او به بازگشایی احتمالی مرزهای ترکیه و برقراری مجدد خطوط ریلی با آذربایجان به عنوان اجزای این پروژه اشاره کرده است. اما در پشت پرده این کلمات دیپلماتیک، سایه سنگین «کریدور زنگزور» همچنان بر سر مناسبات منطقه‌ای سنگینی می‌کند.
تریپ نقاب جدید برای کریدور جنجالی؟
پروژه «تریپ» یا همان «تقاطع صلح» در حالی توسط ایروان تبلیغ می‌شود که کارشناسان ژئوپلیتیک معتقدند این طرح، نسخه ملایم‌تری از همان «کریدور زنگزور» است که باکو و آنکارا مدت‌هاست بر آن پافشاری می‌کنند. از نگاه آذربایجان، این کریدور باید از طریق استان سیونیک ارمنستان، نخجوان را به خاک اصلی آذربایجان متصل کند. ارمنستان تا پیش از این با ایده «کریدور فراسرزمینی» (تحت کنترل آذربایجان) به شدت مخالف بود، اما اکنون به نظر می‌رسد پاشینیان در تلاش است تا با مدیریت این کریدور تحت حاکمیت ملی ارمنستان، راهی برای خروج از بن‌بست اقتصادی پیدا کند.
چرا ایران نگران است؟
موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال این تحولات همواره شفاف و قاطع بوده است. تهران بارها تأکید کرده که هرگونه تغییر در مرزهای بین‌المللی و جغرافیای سیاسی منطقه قفقاز را «خط قرمز» خود می‌داند.
نگرانی اصلی ایران از دو زاویه است:
۱. امنیت مرزی: تهران معتقد است ایجاد کریدورهایی که تحت کنترل نیروهای خارجی (یا حتی غیرارمنی) باشد، عملاً مرز مشترک ۳۵ کیلومتری ایران و ارمنستان را در معرض تهدید قرار داده و دسترسی ایران به اوراسیا را محدود می‌کند.
۲. نفوذ بازیگران ثالث: ایران به شدت نسبت به افزایش حضور و نفوذ ناتو و رژیم صهیونیستی در این کریدورها حساس است و آن را تهدیدی مستقیم برای ثبات منطقه می‌بیند.
اگرچه پاشینیان از «صلح» سخن می‌گوید، اما تردیدها در تهران همچنان باقی است. آیا «پروژه تریپ» واقعاً تقاطعی برای صلح خواهد بود، یا بزرگراهی برای به حاشیه راندن منافع حیاتی ایران در قفقاز؟ پاسخ به این سوال، بیش از هر چیز به نوعِ تعامل ایروان با همسایگان جنوبی‌اش بستگی دارد؛ همسایگانی که امنیت خود را با هیچ پروژه اقتصادی معامله نمی‌کنند.
