◄ روابط عمومی ها و پایگاه های خبری آنها دست از تولید «شبه خبر» بردارند!
روزانه انبوهی از اخبار کلیشه ای که موضوع عمده آنها بازدید مدیران دستگاه های اجرایی از پروژه ها و نواحی مختلف است، توسط روابط عمومی ها و رسانه های زیرمجموعه آنها تولید می شود، بدون این که داده و محتوای واقعی به مخاطب ارائه کنند.
چنانچه خروجی روزانه روابط عمومی وزارتخانه ها، سازمان ها و شرکت های دولتی و پایگاه های خبری آنها را مرور کنیم، با یک الگوی تکراری و خسته کننده مواجه می شویم. این الگو به طور ساده عبارت است از؛ مدیر از پروژه ای بازدید کرد، در جریان آخرین وضعیت قرار گرفت، بر تسریع روند اجرای پروژه تأکید کرد، خواستار رفع موانع شد و در پایان نیز چند عکس از حضور او در محل پروژه منتشر شد!
به گزارش تین نیوز، این چرخه تقریباً هر روز تکرار می شود و هر کس مختصری از اصول خبر آگاه باشد متوجه می شود بسیاری از این مطالب، با وجود ظاهر خبری، اساسا خبر نیستند. در این گونه مطالب، نه اتفاق تازه ای رخ داده، نه تصمیم مهمی اعلام شده، نه عدد و آماری ارائه شده و نه مخاطب از سرنوشت پروژه اطلاعات تازه ای به دست می آورد. تنها چیزی که اتفاق افتاده، حضور یک مدیر در یک نقطه جغرافیایی و تولید چند پاراگراف درباره آن است.
واقعاً باید پرسید انتشار این مطالب چه ضرورتی دارد؟ مخاطب چرا باید بداند فلان معاون وزیر یا مدیرعامل از یک پروژه بازدید کرده است؟ اگر این بازدید به تصمیمی مشخص منجر شده، تصمیم را اعلام کنید. اگر پروژه با مشکل مواجه است، مشکل را دقیق بگویید. اگر اعتبار کم است، رقم آن را منتشر کنید. اگر پروژه عقب مانده، میزان عقب ماندگی و دلیل آن را توضیح دهید. اگر قرار است در تاریخ مشخصی به بهره برداری برسد، زمان دقیق را اعلام کنید. اما اینکه «مدیر در جریان آخرین وضعیت قرار گرفت» یا «بر تسریع روند اجرای پروژه تأکید کرد»، چه اطلاعاتی به مخاطب اضافه می کند؟
متأسفانه بخش قابل توجهی از این اخبار، بیشتر از آنکه برای اطلاع مردم تولید شده باشند، برای ثبت فعالیت مدیران تولید می شوند. گویی در برخی روابط عمومی ها این تصور شکل گرفته که هر بازدید مدیر باید حتما به خبر تبدیل شود و هر خبر نیز باید با چند تصویر از مدیر در حال قدم زدن، گوش دادن یا نگاه کردن به نقشه همراه باشد.
نتیجه، تولید انبوه و مستمر محتوایی است که نه برای مخاطب جذاب است و نه ارزش خبری دارد اما در آمار عملکرد روابط عمومی ها و پایگاه های خبری آنها یک «خبر منتشرشده» محسوب می شود.
از سوی دیگر، این روند شان رسانه را نیز تنزل می دهد. رسانه قرار نیست دفتر ثبت برنامه های روزانه مدیران باشد و خبرنگار نیز نباید متن سخنان کلیشه ای مدیران را بازنویسی و منتشر کند. وظیفه رسانه، پرسیدن همان سؤالاتی است که روابط عمومی ها معمولاً از کنار آنها عبور می کنند. این که پروژه چه زمانی تمام می شود؟ چقدر هزینه داشته؟ چقدر عقب است؟ چه کسی مسئول تأخیر است؟ مانع دقیقاً چیست و چه کسی باید آن را برطرف کند؟
حتی عبارت هایی مانند «بررسی چالش ها» و «تأکید بر رفع موانع» نیز در بسیاری از این اخبار به واژه هایی بی خاصیت تبدیل شده اند. اگر چالشی بررسی شده، چرا مخاطب نباید بداند آن چالش چیست؟ اگر مانعی قرار است رفع شود، مانع کدام است و چه اقدامی برای رفع آن انجام شده است؟
از همه مهم تر اینکه تولید این حجم از شبه خبر، بدون هزینه نیست. ساعت ها وقت کارشناسان روابط عمومی، خبرنگاران، عکاسان و مدیران صرف تولید محتوایی می شود که در نهایت ممکن است حتی برای مخاطب همان دستگاه نیز کمترین فایده ای نداشته باشد.
البته بازدید مدیران می تواند خبر باشد؛ اما خودِ بازدید خبر نیست. آنچه ارزش خبری دارد، نتیجه بازدید است. نتیجه بازدید تصمیمی است که گرفته شده، مشکلی که حل شده، اعتباری که اختصاص یافته، تخلفی که شناسایی شده یا تغییری که قرار است در روند اجرای یک پروژه ایجاد شود.
شاید بد نباشد روابط عمومی ها به جای مسابقه بر سر تعداد اخبار منتشرشده، یک بار از خود بپرسند اگر این خبر منتشر نمی شد، مخاطبان چه اطلاعاتی از دست می دادند؟ اگر پاسخ این سؤال «هیچ» باشد، احتمالاً آنچه منتشر شده، خبر نبوده است و فقط تعدادی جمله از حضور یک مدیر در یک مکان متفاوت از دفترش بوده که لباس خبر پوشیده است.
