◄ خلاصه کتاب آماری ژاپن ۲۰۰۵: یک مقایسه بین المللی/برتری حمل و نقل ریلی ژاپن در مقایسه جهانی
عباس قربانعلی بیک در تحلیل گزارش مرکز کِیزای کوهو، برتری شاخص ژاپن در حمل و نقل ریلی با ۳۸۵ میلیارد مسافر-کیلومتر را در مقایسه با سایر اقتصادهای بزرگ جهان نشان می دهد. این گزارش بر شکاف زیرساختی میان سیستم ریلی ژاپن و الگوهای جاده ای جهان تاکید دارد.
کتابچه «ژاپن ۲۰۰۵: یک مقایسه بین المللی» (Japan 2005: An International Comparison) توسط مرکز کِیزای کوهو (Keizai Koho Center) وابسته به مؤسسه ژاپن برای امور اجتماعی و اقتصادی منتشر شده است.
این اثر یک مرجع آماری ارزشمند است که داده های ژاپن را در کنار کشورهای شاخص جهان (به ویژه آمریکا، آلمان، بریتانیا، فرانسه، کره جنوبی و چین) در ده حوزه کلیدی شامل جمعیت و مساحت، اقتصاد و مالی، مالیات، تراز پرداخت ها، صنایع، تجارت کالا، تجارت خدمات و کمک های توسعه، انرژی و محیط زیست، اشتغال و دستمزد، و زندگی و فرهنگ ارائه می دهد.
هدف اصلی این کتابچه، قرار دادن ژاپن در بستر جهانی و نشان دادن جایگاه این کشور در مقایسه با دیگر اقتصادهای بزرگ است. در ادامه، به بخش حمل ونقل و سوانح در صفحه ۵۰ می پردازیم.

در حوزه جمعیت و مساحت، ژاپن در سال ۲۰۰۲ حدود 128 میلیون نفر جمعیت داشت، اما پیش بینی می شود تا سال ۲۰۵۰ این رقم به 110 میلیون نفر کاهش یابد.
تراکم جمعیت ژاپن با ۳۴۲ نفر در کیلومتر مربع بسیار بالاست و کمتر از 13% از اراضی آن قابل کشت است. یکی از بارزترین ویژگی های جمعیتی ژاپن، سالمندی شدید آن است؛ به طوری که بیش از 17% از جمعیت در سال ۲۰۰۰ بالای ۶۵ سال بودند و پیش بینی می شود این نسبت تا سال ۲۰۵۰ به 36 درصد برسد. در مقابل، امید به زندگی در ژاپن بالاترین در جهان است (مردان 78 سال و زنان 85 سال در دوره ۲۰۰۰-۲۰۰۵). از نظر اقتصادی، تولید ناخالص داخلی ژاپن در سال ۲۰۰۳ حدود ۴.۳ تریلیون دلار بود و پس از آمریکا و اتحادیه اروپا در رتبه سوم جهان قرار داشت. رشد اقتصادی این کشور در سال ۲۰۰۳ به ۲.۷% رسید که بهبودی نسبت به رشد منفی ۰.۳ درصدی سال ۲۰۰۲ نشان می دهد.

با این حال، بدهی ناخالص دولت ژاپن با ۱۵۴.۶ درصد از تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۰۳، بالاترین سطح در میان کشورهای توسعه یافته بود و نرخ بهره رسمی تخفیف آن نیز بسیار پایین و در حدود ۰.۱ درصد قرار داشت. در بخش مالیات، نرخ مالیات بر ارزش افزوده ژاپن تنها ۵ درصد است که در مقایسه با دانمارک و سوئد (۲۵ درصد) بسیار پایین است، و هزینه های دفاعی آن نیز تنها ۱.۰ درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می دهد که کمترین میزان در میان کشورهای صنعتی بزرگ است.
تراز حساب جاری ژاپن در سال ۲۰۰۳ حدود ۱۵۵ میلیارد دلار و بزرگ ترین مازاد در جهان بود و ذخایر ارزی آن با ۶۷۳.۵ میلیارد دلار در صدر جدول کشورها قرار داشت.
اما بخش حمل و نقل و سوانح در صفحه ۵۰ این کتابچه:
(جداول ۵-۱۲ و ۵-۱۳) تصویری روشن از الگوهای جابه جایی بار و مسافر در ژاپن و مقایسه آن با دیگر کشورها ارائه می دهد. در جدول ۵-۱۲ که به حمل ونقل بار (بر حسب میلیارد تن-کیلومتر) اختصاص دارد، آمریکا با ۲,۱۸۳ در راه آهن، ۱,۵۳۴ در جاده، ۵۰5 در آبراه های داخلی و ۴۰1 در کشتیرانی ساحلی پیشتاز است.
جدول ۵-۱۳ به حمل و نقل مسافر و سوانح جاده ای می پردازد و در آن ژاپن با ۳۸۵ میلیارد مسافر-کیلومتر در بخش راه آهن، رتبه نخست جهان را در میان کشورهای فهرست شده به خود اختصاص داده است. پس از ژاپن، فرانسه با ۷4، آلمان با ۷1، ایتالیا با ۴۶، کره جنوبی با ۴۴، بریتانیا با 40، اسپانیا با ۲۱، هلند با ۱6، سوئیس با ۱۴، آمریکا با ۹، بلژیک با ۸ و کانادا با 2 میلیارد مسافر-کیلومتر قرار دارند. این آمار به وضوح نشان می دهد که ژاپن بیش از پنج برابر کشور دوم (فرانسه) از حمل و نقل ریلی برای جابه جایی مسافران استفاده می کند که حاصل شبکه گسترده و کارآمد قطارهای شهری، حومه ای و پرسرعت (شینکانسن) است. در بخش خودروی شخصی، آمریکا با ۶,۵۴4 میلیارد مسافر-کیلومتر پیشتاز است و پس از آن ایتالیا (۷۸1)، ژاپن (۷۵۳)، فرانسه (۷۳4) و آلمان (۷۰6) قرار دارند.

در بخش جاده ای (اتوبوس) نیز آمریکا با ۱۳۸ و ایتالیا با ۹8 بالاترین ارقام را دارند و ژاپن با ۵۶ در میانه جدول قرار می گیرد. در بخش سوانح جاده ای، آمریکا با ۱,۹۶۷ هزار تصادف منجر به جرح و ۲,۹۶9 هزار کشته و مجروح، بالاترین آمار را دارد. پس از آن، ژاپن با ۹۳7 هزار تصادف و ۱,۱۷۶ هزار کشته و مجروح قرار می گیرد که با وجود حجم بالای حمل ونقل، رقم قابل توجهی است اما نسبت به جمعیت و حجم تردد، پایین تر از آمریکا و بسیاری از کشورهای اروپایی مانند آلمان (۳۶۲ هزار تصادف و ۴۸۳ هزار کشته و مجروح) و ایتالیا (۲۳۸ هزار تصادف و ۳۴5 هزار کشته و مجروح) است، این امر نشان دهنده ایمنی نسبی بالاتر جاده ها و شبکه حمل ونقل عمومی ژاپن است (این کتابچه تا 2015 منتشر شد و در 2024: Japan and the World).