◄ خلاصه کتاب کیلومتر 597، حکایت ایثار محمداسماعیل سزاری / فداکاری قهرمان راه آهن برای نجات ۷۰۰ رزمنده
در شب بارانی اسفند ۱۳۶۴، محمداسماعیل سزاری، نگهبان فداکار راه آهن در راه آهن لرستان، با وجود ریزش کوه در کیلومتر ۵۹۷، جان ۷۰۰ رزمنده را نجات داد و به شهادت رسید.
- کتاب کیلومتر 597 نوشته مرتضی عرب حجی، حکایت از خودگذشتگی محمداسماعیل سزاری از همکاران وظیفه شناس راه آهن را تبیین نموده که توانست جان 700 رزمنده را نجات دهد، این کتاب در بیش از 80 صفحه توسط جواد مجاهدی خلاصه شده است:
- مقدمه، شب، باران و سنگینی وظیفه:
ساعت از ده دقیقه به بامداد می گذشت؛ بیست و پنجم اسفند ماه سال ۱۳۶۴. شب، برخلاف معمول، سکوتی سنگین و در عین حال پرآشوب داشت. باران، نه به صورت قطرات نرم، بلکه به شکل ضرباتی بی رحمانه بر پهنه کوهپایه های لرستان می کوفت. در این میان، در کیلومتر ۵۹۷ محور، در منطقه ای که به بلاک «تله زنگ شهبازان» معروف است، زندگی با ریتمی آرام اما با احتیاطی مضاعف جریان داشت. محمد اسماعیل سزاری، نگهبان مسئول تونل ۱۰-۹، در اتاق نگهبانی خود در میانه ی این طوفان، آماده ی انجام وظیفه ای بود که هر لحظه می توانست به مرزی میان مرگ و زندگی بدل شود.
- توصیف محیط، پناهگاهی در میان صخره ها:
محیط کار اسماعیل، فراتر از یک ایستگاه معمولی بود. نگهبانان در این بخش از مسیر، به دلیل دشواری های ساخت وساز و شرایط اقلیمی خاص، پناهگاهی را ساخته بودند که نمونه ای از خودکفایی و سختی کار در راه آهن بود. این کلبه که اتاق نگهبانی او بود، برخلاف بناهای ساخته شده با آجر و بتن، از مصالح سبک تر یعنی «تروارس» چوبی یا فلزی ساخته شده بود؛ دیوارهایی که در برابر تندی باد و باران، تنها مرزی نازک میان انسان و طبیعت وحشی بودند.
- دسترسی به این کلبه، خود حکایتی از سختی کار در این خط بود.
برای رسیدن به محل خدمت، باید از مسیرهای بسیار صعب العبوری عبور می کرد که با سنگ چین های عمودی بر روی صخره ها ساخته شده بود؛ مسیری نیم متری و افقی که در میانه صخره های تند، مانند ریسمانی میان دو پرتگاه عمل می کرد. اسماعیل با عبور از این مسیرهای لغزنده و عبور از پل معلق رودخانه ای که در آن لحظه از شدت باران خروشان بود، به اتاق خود می رسید تا در میان تنهایی و سکوت کوهستان، بر امنیت خط نظارت کند.
- لحظه وقوع حادثه، تلاطم در دل شب:
ناگهان، سکوت شب با صدایی دلخراش شکسته شد؛ صدای غرش سنگ و ریزش کوه. در کیلومتر ۵۹۷، طبیعت تصمیم به تغییر مسیر خود گرفته بود. ریزش سنگ های بزرگ و جابجایی خاک در اثر شدت باران، زیر ریل ها را خالی کرده و مسیر را برای عبور قطار به چاله ای مرگبار بدل کرده بود. در همان لحظه، در سوی دیگر مسیر، لوکوموتیو ۹۲۶ با تمام شکوه و سنگینی خود با یازده واگن مسافری، در حال نزدیک شدن به این نقطه بود. این تنها یک قطار مسافری نبود؛ این قطار، حامل جان ۷۰۰ رزمنده بود؛ هفتصد زندگی که در این شب بارانی، به امنیتِ یک نگهبان وابسته بودند.
- مبارزه قهرمان با زمان و طبیعت:
اسماعیل با غریزه و تجربه خود، فوراً متوجه خطر شد. او می دانست که اگر این قطار وارد این محدوده شود، با برخورد به سنگ ها یا زیرسازی شسته شده، به درون دره سقوط خواهد کرد. در آن لحظه، هیچ زمان برای تردید نبود. او با فانوس، پرچم قرمز و تمام ابزارهای هشداردهنده، به سوی مسیر دوید. باران در چشمانش می زد و صخره های لغزنده، هر قدم را به یک نبرد تبدیل می کردند. او در ذهنش، تصویر هفتصد خانواده را می دید که در انتظار بازگشت فرزندانشان هستند. او نمی توانست اجازه دهد این حماسه به یک تراژدی بزرگ بدل شود. اسماعیل در حالی که با تمام توان تلاش می کرد، به سمت لوکوموتیو بدود تا با وسایل دستی، لوکوموتیوران را از خطر آگاه کند. او حتی در اوج خطر، به فکر امنیت همکارانش بود و پیش از آنکه به وظیفه خود بپردازد، با مهربانی و نگرانی، مسئولیت را به همکارش سپرد تا او بتواند با آرامش بیشتری به خانه بازگردد.
- فداکاری نهایی و میراث ماندگار:
در آخرین تلاش برای جلوگیری از فاجعه، اسماعیل به میان خط آمد. او در تلاش بود تا با جابجایی سنگ ها از برخورد مستقیم جلوگیری کند، اما در این نبرد میان انسان و ماشین، طبیعت و حادثه پیروز شدند و در پی برخورد با بدنه لوکوموتیو، اسماعیل از پای درآمد. وقتی لوکوموتیو با احتیاط و در پی هشدارها متوقف شد، مأموران با تعجب به دنبال او گشتند، اما پاسخ تنها سکوت بود. پیکر بی جان او در پایین دره یافت شد؛ در حالی که آخرین نفس های خود را در راه نجات هفتصد رزمنده، در میان سنگ ها و باران، فدا کرده بود. محمد اسماعیل سزاری در کیلومتر ۵۹۷، نه تنها یک حادثه را مهار کرد، بلکه نشان داد که در دشواریها، تنها تجهیزات نیستند که امنیت را تضمین می کنند، بلکه با قلب های بزرگ زندگی جریان می یابد.
