◄ نپال یک هشدار است؛ اما نه فقط درباره باران!/درس سیل نپال: جلوگیری از ساختن در جایی که نباید ساخت

هر بار که سیلاب می آید، انگشت اتهام را به سمت «بارش بی سابقه» می گیریم.

اما سؤال واقعی این است:

چه کسی اجازه داد سرزمین، ظرفیت طبیعی مقابله با سیلاب را از دست بدهد؟

در مهندسی عمران، ما می دانیم که سیلاب فقط یک پدیده هیدرولوژیک نیست؛ نتیجه تعامل بارش، حوضه آبریز، پوشش گیاهی، توپوگرافی، زمین شناسی و البته تصمیم های انسانی است.

وقتی جنگل را تخریب می کنیم؛

وقتی رودخانه را باریک می کنیم؛

وقتی حریم و بستر رودخانه را به «قطعه زمین» تبدیل می کنیم؛

وقتی مسیر آبراهه ها را برای ساخت و ساز تغییر می دهیم؛

و وقتی گزارش های کارشناسی را قربانی فشار برای صدور مجوز می کنیم،

دیگر نباید از سیلاب تعجب کنیم.

فاجعه، روز بارندگی اتفاق نمی افتد؛ فاجعه روزی اتفاق می افتد که تصمیم می گیریم طبیعت را نادیده بگیریم.

نپال برای جامعه مهندسی عمران یک درس جدی دارد:

محاسبه دبی طرح، دوره بازگشت و ظرفیت پل و آبرو کافی نیست.

امروز باید ریسک حوضه آبریز، تغییر کاربری زمین، تخریب جنگل، رسوب، رانش زمین و اثرات تغییر اقلیم همزمان در تصمیم های توسعه دیده شوند.

و یک سؤال صریح تر: آیا واقعاً هر زمینی که بتوان روی آن ساختمان ساخت، باید ساختمان ساخته شود؟

اگر پاسخ «بله» باشد، ما دیگر در حال توسعه شهر نیستیم؛ در حال تبدیل سرمایه طبیعی کشور به بدهی نسل آینده هستیم.

به عنوان جامعه مهندسی، باید صریح تر بگوییم:

رودخانه، زمین ذخیره ساخت و ساز نیست.

جنگل، مانع توسعه نیست.

حریم طبیعت، فرصت سوداگری نیست.

توسعه واقعی یعنی بتوانیم همزمان بسازیم، ایمن بمانیم و سرزمین را برای نسل بعد حفظ کنیم.

اگر قرار است از نپال درس بگیریم، شاید مهم ترین درس این باشد: گاهی بزرگ ترین پروژه عمرانی، «ساختن» نیست؛ جلوگیری از ساختن در جایی است که نباید ساخت.

* احمدرضا محسنی معاون فناوری و مدیریت ساخت شرکت گروه سرمایه گذاری مسکن