◄ یک لوکوموتیو سالم به از چند لوکوموتیو خراب، یادی از مرحوم دکتر دادمان

مرحوم دکتر دادمان در جلسه ایمنی با جمعی از همکاران ریلی در سال 1379 ضمن اشاره به جان باختگان حمل و نقل جاده ای گفت: سال گذشته کشور ما ۱۵ هزار کشته سانحه جاده ای داشته، ما در جنگ هشت ساله ۱۲۰ هزار شهید داشتیم یعنی ما الان درسوانح جاده ای به اندازه جنگ کشته دادیم و چهار برابر آن مجروح دادیم، ١٥ هزار کشته، حدود ٥٩ هزار مجروح. 

نظامیان بهتر می دانند در جنگ می گویند از دشمنت بیشتر از آن که می کشی مجروح کن. یعنی در جنگ نمی گویند دشمنت را بکش، می گویند مجروح کن، مجروح کردن در جنگ از کشتن بیشتر در جنگ به دشمن صدمه می زند به خاطر اینکه با مجروح کردن شما یک آدم را برای ماه ها از صحنه عملیات خارجش می کنید به ازای هر آدم چند نفر را معطل می کنید چون باید یک نفر آن را کول کند بعد به یک عده بدهند به بیمارستان ها ببرند بیمارستان ها وی را مداوا و سرپا کنند بعد با چقدر هزینه و چقدر زحمت.

آثار خرابی لوکوموتیو در شبکه ریلی مانند سرباز مجروح در جنگ است، با خرابی در بلاک به ویژه در مسیرهای تک خطه نه تنها تردد قطارها متوقف می شود، بلکه برای امداد باید لوکوموتیو ذخیره را اعزام نمود یا قطاری را متوقف و لوکوموتیو آن را اعزام نمود (نیشابور).

خرابی در بلاک علاوه بر کاهش بهره وری لوکوموتیو و واگنها سبب کاهش بهره وری شبکه و کارکنان و اعتماد به راه آهن می گردد.   

آمار حمل و نقل ریلی کشور در سال 1403 در 90 صفحه حاوی اطلاعات ارزشمندی از شبکه، ناوگان، عملکرد و نیروی انسانی راه آهن از سوی دفتر آمار منتشر شده و در صفحات 59 تا 67 به اطلاعات بخش کشش و وضعیت انواع لوکوموتیوها پرداخته است.

با توجه به حجم بالای داده در این جداول که تحلیل (روند، ترین ها و همبستگی، تین 254806) را دشوار می نماید، جدولی خلاصه از داده های لوکوموتیوهای اصلی باری و مسافری تهیه شده که علاوه بر تعداد کل 11 نوع لوکوموتیو اصلی مهم، تعداد گرم (درسرویس)، آماده به کاری، کیلومتراژ سالانه، و شاخص متوسط فاصله بین خرابی ها، هم در آن گنجانده شده است (تین 306012).

براساس این جدول MDBF لوکوموتیو زیمنس در 1403 برابر 28.3 هزارکیلومتر (هک) بوده، لوکوموتیو GT26CW  راه آهن 7.3 هک، GT26CW  خصوصی (هفت هزاری) 3.3 هک، MAP24 2670 هک، آلستوم مپنا 1.9 و آلستوم راه آهن 1.7 هک بوده است.

از سال 2009،KiwiRail  با خط متریک و بارمحوری 18 تن، 63 لوکوموتیو 6 محور کلاس DL 2700 کیلوواتی از چین خریداری کرد ولی هیچ یک از آنها به هدف عملکرد 80000 کیلومتر میانگین فاصله بین خرابی (MDBF) نرسیدند (تین 290705). 

برای قطار 11 واگنه با دو لوکوموتیو برقی ETR500، شاخص های RAMS برای سیر روزانه 1400 کیلومتر در 16 ساعت (سالانه 400 هک)، MDBF 400 هزارکیلومتر و آماده بکاری بیشتر از 96% و تعمیرپذیری 1 دلار برکیلومتر تعیین شده بود (تین 248437).

یکی از مطالب گزارهنمای آقای نائوتو یاناسه از دفتر راه آهن ژاپن در پاریس و معاون مدیر راه آهن سریع السیر و مشاور ارشد UIC در زمینه ناوگان با عنوان (High Speed Rolling Stock in Japan) که در اینجا به نتایج کیفی و کمی آن می پردازیم (تین 302704):

این گزارهنما به مبحث تعمیرات ناوگان بر اساس داده های راه آهن شرقی ژاپن در سال های 1987 تا 2000 پرداخته و ضمن تعریف خرابی ناوگان (هر سانحه یا خرابی که سبب تعلیق یا تاخیر قطارهای مسافری بیش از 10 دقیقه و قطارهای غیر مسافری بیش از 30 دقیقه گردد) تعداد خرابی در یک میلیون کیلومتر سیر قطارهای سریع السیر که حداقل آن 9 هزارم و حداکثر آنها 146 هزارم را نشان می دهد.

بیشترین خرابی در 1997 بوده که با تبدیل آن به شاخص متوسط فاصله بین خرابی (MDBF) به 6.8 میلیون کیلومتر و کمترین خرابی که در 1990 بوده با شاخص (MDBF) به 111 میلیون کیلومتر می رسیم. از 1987 تا 1992 رفتار منحنی وانی کاملا مشهود است و از 1992 تا 1997 نیز با اغماض از جهش 1994، منحنی وانی شیبدار رو به بالا. استراتژی راه آهن شرق ژاپن (JR East): کاهش تعداد قطارهای ذخیره از طریق افزایش قابلیت اطمینان. مثال، در (قطارهای 8 واگنه دو طبقه E4 ساخت 1997)، متوسط 25 قطار از 26 قطار در حال کار یا نگهداری بود که آماده به کاری را به 96.2% رساند.

هرچند نباید از سیستم تعمیر و نگهداری انتظار معجزه داشت ولی با رویکرد بهبود پیوسته می توان ریشه بسیاری از مشکلات را شناسایی و رفع نمود و شاخص مذکور را افزایش داد همانگونه که با تغییر رویکرد در اوایل دهه هفتاد این نتایج حاصل گردید.