با معیارهای صرفاً اقتصادی نمی توان با پیامدهای جنگ تحمیلی مواجه شد

رئیس انجمن صنفی شرکت‌ های حمل و نقل ریلی اخیرا با اشاره به ظرفیت‌ها و محدودیت‌های حمل‌ونقل ریلی، تأکید کرد انتقال نفت خام ایران از مسیر ریلی ایران- افغانستان - چین از نظر اقتصادی توجیه ندارد

دکتر سبحان نظری میان امکان فنی و توجیه اقتصادی تفکیک قائل شده و افزود صادرات از نظر دیوان عدالت اداری به نفع رانندگان کامیون رای داد؛ محاسبه حق توقف تغییر کرد فنی ممکن است اما قیمت نفت خام به شکلی است که هزینه جابه‌جایی آن با ریل، چنین انتقالی را غیرقابل توجیه می‌کند.به گفته وی، در دنیا نفت خام عمدتاً از طریق خطوط لوله و کشتی جابه‌جا می‌شود و استفاده از ریل به دلیل هزینه بالای حمل، روش اقتصادی محسوب نمی‌شود. او یادآور شد که واگن‌های مخزن‌دار از سال‌ها پیش برای جابه‌جایی فرآورده‌های نفتی مانند گازوئیل و مازوت( و نه نفت خام) به کار گرفته شده‌اند. 

چند نکته در رابطه با فرمایشات ایشان:

در اینکه در دنیا نفت خام عمدتاً از طریق دریا ( در حدود 80 درصد) و خطوط لوله ( در حدود 20 درصد) جابه‌جا می‌شود و استفاده از ریل به دلیل هزینه بالای حمل، روش اقتصادی برای این انتقال محسوب نمی‌شود جای تردید نیست.

حمل فراورده های نفتی در داخل کشور(از جمله برای تامین سوخت نیروگاه های فسیلی سوز) و در مسافت هائی در مقیاس پهنه کشور توسط واگن مخزن انجام میشود؛ چیزی در حدود 3 میلیون     تن در سال .  

مسیر ریلی ایران به افغانستان تا ایستگاه روزنک پیشرفته و هنوز به هرات و طبعا مرز چین کشیده نشده است. این یک محدودیت فنی برای مسیر ریلی ایران – افغانستان- چین است.

برای دسترسی زمینی به چین مسیرهائی جز افغانستان هم وجود دارد و هر از چند گاهی شرکت راه آهن ورود قطارهای باری چینی به کشور را اطلاع رسانی میکند. 

تا اینجا جمع بندی اینست که هیچ شرکت حمل و نقل ریلی مخزن دار بدلیل اقتصادی انگیزه ای برای انتقال نفت خام به چین را ندارد.اما روی دیگر مسئله، جنگ و محاصره دریائی کشور است. دشمن قصد کرده که از طریق فشار اقتصادی، کشور را به زانو درآورد و ایران را ناچار به پذیرش شرایطش ( تسلیم بی قید و شرط ) بکند. واقعیت آنست که با معیارهای صرفاً اقتصادی نمیتوان با پیامدهای جنگ تحمیلی مواجه شد.راه حل عاقلانه برای مبارزه با این تهدید جُستن مسیرهای غیر از بنادر و پایانه های خلیج فارس برای ارتباط با بیرون و فرار از محاصره است. 

استفاده از ریل و جاده برای مبادله کالا با دیگر کشورها از جمله چین و کشورهای همسایه روشی نیست که در شرایط جنگی و محاصره دریائی بشود از آن صرف نظر کرد؛ حتی اگر پر هزینه باشد.میدانیم که قیمت حمل یک کانتینر به روش زمینی چند برابر حمل دریائی آن است.علاج کار اینگونه بنظر میرسد که دولت تعرفه حمل ریلی نفت خام را چنان افزایش بدهند که این فعالیت برای شرکت حمل و نقل بصرفد. بدیهی و بدیهی ست که این کار برای دولت و کشورهزینه دارد.این نوعی یارانه ویژه دوران جنگ است.این هزینه را اضافه کنید به حساب دیگرهزینه های جنگ.جنگی که بر کشور تحمیل شده و ما شروع کننده آن نبودیم.  

پایان

سعید قصابیان/ مرداد ماه 1405

پاورقی ها

  فرتاک نیوز؛۱۹ مرداد ۱۴۰۵ 

   دریای خزر مفر دیگری برای فرار از محاصره بنادر جنوبی است که شرح آن در این مختصر نمیگنجد.