◄ نقد آیین نامه سست واگذاری لوکوموتیوهای راه آهن در 1388

رهبر شهید انقلاب در دیدار با نمایندگان مجلس خبرگان رهبری در 4 اسفند 1401: از شبهه هم نباید رنجید و همچنان که مرحوم شهید مطهری خودش شبهه و پاسخ آنرا کشف می کرد، ... شبهه ما را وادار می کند بیشتر فکر کنیم، بیشتر مطالعه کنیم، بیشتر مراجعه کنیم، بیشتر مشورت کنیم، بیشتر از کسی که بیش از ما می فهمد سوال کنیم ... مراقب باشیم حرف سست نزنیم.

و در دیدار تولیدکنندگان، 4001110 فرمودند: عامل اصلی این مشکلات، صِرف تحریم نیست بلکه تصمیم گیری های غلط ... .

شناسایی ضعف ها و تصمیمات غلط و حرف های سست مورد اشاره را باید گام نخست تشخیص و درمان بیماری برای جهش ریلی در نظر گرفت، برخی از این ضعف ها در گزارشات مشاوران داخلی و خارجی مانند رولندبرگر ارزیابی و با چند کشور مقایسه شده است.

شورای عالی اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 18/7/1388، بنا به پیشنهاد مشترک وزارت راه و وزارت امور اقتصاد به استناد تبصره (2) بند (ب) ماده (3) قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم آیین نامه سهم بهینه بخش های دولتی و غیردولتی در فعالیت های راه و راه آهن را به شرح زیر تصویب نمود:

در فصل دوم: بخش راه آهن آیین نامه اجرایی سهم بهینه بخش های دولتی و غیردولتی در فعالیت های راه و راه آهن چنین آمده: فهرست فعالیت های قابل واگذاری راه آهن به بخش غیر دولتی متضمن سهم این بخش در هر فعالیت (تین 235588). ...، 3) 100% لوکوموتیوها ... 

اکنون با عدم تحقق قانون مدیریت سوخت سال 1386 (افزایش سهم بار و مسافر از 7 و 4 به 30 و 18 درصد) باید این پرسش را بررسی و مشخص نمود که آیا بند 3 آیین نامه مربوط به لوکوموتیو با وجود سستی باید اجرا شود (تین 261446 مورخ 14020620)؟

برخی دلایل سستی مصوبه:

1) اغلب لوکوموتیوهای وارداتی بخش خصوصی واقعی به صورت دست دوم و از نوع GT26 با فناوری 1960 و بسیار ارزان قیمت بود.

2) با وجود دو مرحله افزایش کشش لوکوموتیوهای مشابه در سال های 69 و 76، اقدامی برای افزایش کشش نگردید (تین 158010).

3) ناکامی واگذاری 50 لوکوموتیو آلستوم برای بازسازی، بهره برداری و تملک (ROT) به بزرگترین شرکت فناور کشور (تین 257970).

4) ناتوانی راه آهن در پرداخت به موقع مطالبات شرکت های پیمانکار و مالک لوکوموتیو و انباشتگی طولانی مطالبات (تین 259884).

5) کم توجهی به شاخص های قابلیت اعتماد ... (RAMS) در قراردادهای برون سپاری نگهداری و تعمیر لوکوموتیو (تین 246471).

6) غفلت از ارتقای کارایی لوکوموتیوهای قدیمی با وجود هزینه برای خرید و نصب تجهیزات MP در 75 دستگاه (تین 240255).

7) عدم ریشه یابی خرابی های لوکوموتیو (RCA) با وجود نمونه های موفق سه دهه گذشته از دیگر ضعف های مغفول است (تین 221605).

8) آگاهی اندک و ناتوانی شرکت های خصوصی تعمیر لوکوموتیو نیز از قابلیت اعتماد پایین ناوگان مربوطه پیداست (تین 251807).

9) پنهان کاری شرکت های خصوصی در مشارکت اطلاعات خرابی ها و تعمیرات لوکوموتیو و عدم مطالبه راه آهن از آن (تین 257248).

10) تمایل شرکت های خصوصی به بالا نشان دادن هزینه نگهداری لوکوموتیو به نهادهای نظارتی چون شورای رقابت (تین 248297).

11) کم توجهی به گزینه های کم هزینه بازگرداندن لوکوموتیوهای با توقف طولانی در مصوبه 22 خرداد 1402 (تین 257970). 12) جوسازی و مانع تراشی شرکت های خصوصی در رویکرد برقی سازی که رافع غالب مشکلات است (تین 251167 و 246859). (مطالب فوق غالبا برای واگن باری هم صدق مینماید)

علاوه بر اینها، دیگر یادداشت های مرتبط با خصوصی سازی غلط راه آهن که علاوه بر خسارات اقتصادی سنگین، سبب افزایش تلفات جاده ای و افزایش مصرف سوخت شده:

1) تجربه موفق راه آهن ژاپن در نقطه مقابل تجربه ما با شیوه معکوس (تین 320745)،

2) تاکید مشاور بانک جهانی در پاسخ راهکار اصلاح راه آهن (تین 319102)،

3) پارادایم صحیح خصوصی سازی در گزارش رولندبرگر (تین 318500)،

4) پندی از قانون تعارض منافع کانادا برای خصوصی سازی (تین 311546)،

5) شکست خصوصی سازی راه آهن انگلیس و لایحه دولت برای بازگشت (تین 309558)،

6) زیان ها ی الگوی غلط خصوصی سازی راه آهن (تین 303117)،

7) فاصله بین خرابی 6 ساله لوکوموتیوهای دولتی و خصوصی (تین 289781)، 8) قوتها و ضعفهای نخستین لوکوموتیو داخلی (تین 313823). 

علاوه بر این موارد باید بررسی نمود که چرا بند ب سیاست های ابلاغی اصل 44 (25% بخش تعاون) رهبر شهید انقلاب اجرا نشد.