◄ مدل جدید صندوق نوآوری برای حمل ونقل و لجستیک/ سرمایه در گردش بر اساس فروش دانش بنیان
در شرایطی که تورم و نوسانات اقتصاد کلان، سرمایه در گردش را به گلوگاه اصلی شرکت های حمل ونقل و لجستیکی تبدیل کرده است، صندوق نوآوری و شکوفایی با رونمایی از مدل اصلاح شده «همافزار» اعلام کرد مبنای پرداخت تسهیلات را از ارزیابی های سنتی به «فروش و درآمد دانش بنیان» تغییر داده؛ مدلی که با یک تفاهم نامه ۱۰ همتی کلید خورده و سقف تسهیلات را تا ۲۵ درصد درآمد دانش بنیان شرکت ها قابل افزایش میکند.
در حالی که نوسانات تورمی و فشارهای ناشی از شرایط کلان اقتصادی، تأمین سرمایه در گردش را به پاشنه آشیل شرکت های فعال در حوزه حمل ونقل و صنایع پیشرفته تبدیل کرده است، معاونت تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی با رونمایی از مدل اصلاح شده «هم افزار»، رویکرد جدیدی را برای حمایت مالی اتخاذ کرده است. این مدل که با تفاهم نامه ای ۱۰ همتی کلید خورده، اکنون با محوریت «درآمد دانش بنیان» در حال بازتعریف مناسبات مالی شرکت های فناور است؛ تغییری که می تواند نقشه راه جدیدی برای شرکت های لجستیکی، ریلی و هوشمندسازی ناوگان باشد.
از «ارزیابی سنتی» تا «واقعیت فروش دانش بنیان»
تا پیش از اجرایی شدن طرح «هم افزار»، محاسبه تسهیلات بر اساس مدل های عادی و سنتی صندوق انجام می شد که در بسیاری از موارد با نیازهای واقعی صنایع پیشرفته فاصله داشت. خروجی آن مدل برای ۹ شرکت پیشرو در این طرح، تنها ۷۵۰ میلیارد تومان بود؛ عددی که با اعتراض فعالان این صنعت مواجه شد. اما چرخش استراتژیک صندوق به سمت «نرخ های واقعی تورم» و جایگزینی آن با مدل «درصد از فروش دانش بنیان»، این رقم را با رشدی ۹۲ درصدی به ۱.۴ همت رساند. این یعنی در مدل جدید، سقف تسهیلات تا ۲۵ درصد درآمد دانش بنیان شرکت ها قابل افزایش است؛ شاخصی که مستقیماً به «عملکرد فروش» گره خورده و می تواند شفافیت و عدالت در تخصیص منابع را افزایش دهد.
سقف وام های دانش بنیان در حمل ونقل ۲.۵ برابر شد
حمل ونقل دانش بنیان؛ زیست بومی که تشنه ی نقدینگی است
نگاهی به داده های زیست بوم حمل ونقل هوشمند ایران، نشان دهنده حضور ۲۲۰ شرکت دانش بنیان در حوزه های متنوعی از فناوری های ریلی و جاده ای تا هوشمندسازی ترافیک و لجستیک است. برای شرکتی که در خط تولید واگن های مترو یا توسعه سامانه های ردیابی و مدیریت ناوگان فعالیت می کند، «زمان وصول مطالبات» نه یک عدد آماری، بلکه گلوگاه ادامه حیات شرکت است. مدل جدید صندوق با تفکیک هوشمندانه دوره وصول مطالبات (کمتر یا بیشتر از ۱۸۰ روز)، سعی دارد نقدینگی را دقیقاً در زمان نیاز عملیاتی به چرخه تولید تزریق کند.
تحلیل شاخصهای راهبردی؛ چرا این تفاهمنامه متفاوت است؟
در این مدل، صندوق نوآوری صرفاً به بررسی صورتهای مالی شرکتها اکتفا نکرده و مجموعهای از شاخصهای عملکردی و راهبردی را نیز در ارزیابی خود لحاظ کرده است؛ رویکردی که این تفاهمنامه را از وامهای بانکی مرسوم متمایز میکند. نخستین ویژگی، تمرکز بر اثربخشی تسهیلات است. صندوق با رصد نحوه هزینهکرد منابع قبلی، تلاش میکند از تخصیص مجدد منابع به شرکتهایی که خروجی تولیدی مشخصی نداشتهاند یا تسهیلات دریافتی را بهدرستی به کار نگرفتهاند، جلوگیری کند.
ویژگی دوم، توجه به ارزش راهبردی پروژهها است. اولویت دادن به حوزههایی مانند میکروالکترونیک، هوش مصنوعی و ارتقای بهرهوری، پیام روشنی برای شرکتهای فعال در هوشمندسازی حملونقل دارد؛ به این معنا که پروژههای زیرساختی و فناورانه این شرکتها میتوانند در زمره طرحهای اولویتدار برای دریافت حمایت قرار گیرند. در کنار این موارد، سرعت در ارزیابی درخواستها نیز اهمیت دارد. تعیین میانگین هفت روز کاری برای بررسی درخواستها، در شرایط پرنوسان اقتصاد ایران، استانداردی قابل قبول محسوب میشود و میتواند زمان دسترسی شرکتها به منابع مالی را کاهش دهد.
چهارمین شاخص، تلفیق تثبیت تولید و توسعه ظرفیت است. این مدل تنها به حفظ سطح تولید سال گذشته توجه ندارد، بلکه منابع مورد نیاز برای افزایش ظرفیت و رشد فعالیت شرکتها را نیز بهصورت جداگانه در نظر میگیرد. به این ترتیب، تفاهمنامه جدید از یک ابزار صرفاً تأمین مالی فراتر رفته و به سازوکاری برای هدایت منابع به سمت پروژههای اثربخش، فناورانه و توسعهمحور تبدیل میشود.
چالش ها و چشم انداز پیش رو
اگرچه این فرمول می تواند برای بخش های زیرساختی حمل ونقل ایران یک برگ برنده باشد، اما نباید از این واقعیت غافل شد که شرکت های دانش بنیان در این حوزه، به ویژه در بخش های ریلی و بندری، با چالش های ساختاری در قراردادهای دولتی روبه رو هستند. پیشنهاد صندوق نوآوری مبنی بر اینکه «۲۵ درصد فروش دانش بنیان» ملاک عمل قرار گیرد، می تواند به عنوان یک پروتکل استاندارد در تمامی تفاهم نامه های آتی با بانک های عامل نهادینه شود.
برای شرکت های دانش بنیان حمل ونقلی که در سال های اخیر توانسته اند ارزبری بسیاری از پروژه های مترو و هوشمندسازی ناوگان را تا ۷۰ درصد کاهش دهند، دسترسی به این مدل تسهیلاتی، یک آزمون برای تاب آوری اقتصادی است. اکنون توپ در زمین معاونت علمی ریاست جمهوری است تا با ابلاغ این مدل به عنوان یک استاندارد کشوری، مسیر را برای تعمیم این تجربه از «انجمن صنایع پیشرفته» به سایر ارکان زیست بوم حمل ونقل دانش بنیان هموار کند. پایداری این مدل، در گرو تداوم نگاه «تسهیل گرانه» صندوق و «شفافیت عملکردی» شرکت ها خواهد بود.
