| کد خبر ۹۵۶۲۲
کپی شد
رمزگشایی از مفاد برجام در ارتباط با عملی نشدن وعده‌های آخوندی؛

پشت پرده عدم تحویل ایرباس

پشت پرده عدم تحویل ایرباس
|

تین‌نیوز| بیش از شش ماه از توافق ایران و ایرباس برای خرید 118 فروند هواپیما می‌گذرد. براساس این توافق طرف فرانسوی متعهد شده است در سال‌جاری میلادی هشت فروند و تا سال ۲۰۲۴ میلادی ۱۱۰ فروند هواپیما به ایران‌ایر تحویل دهد. اصغر فخریه کاشان به عنوان مسوول مستقیم این قرارداد در وزارت راه پیش از این وعده داده بود اولین سری هواپیماهای جدید تا اواسط خرداد ماه وارد ایران می‌شوند اما تاکنون هیچ یک از این وعده‌ها عملی نشده است. شاید مهم‌ترین دلیل این تاخیر مراحل پیچیده اعطای مجوز دولت آمریکا برای فروش هواپیماها باشد. از طرف دیگر هزینه سرسام‌آور خرید این هواپیما‌ها قرار است از طریق فاینانس خارجی تامین شود و نحوه تنظیم قرارداد به شکل اجاره به شکل تملیک خواهد بود.
 

براساس یکی از مفاد برجام رفع تحریم‌های هواپیمایی علیه ایران تنها با مجوز رسمی خزانه‌داری آمریکا امکان‌پذیر است. در بند 22 این تفاهم‌نامه آمده است: ایالات متحده، به نحو مشخص شده در پیوست دو و منطبق با پیوست پنج، اجازه فروش هواپیماهای مسافری و قطعات و خدمات مربوطه به ایران؛ مجوز اینکه اشخاص غیرآمریکایی که در مالکیت یا کنترل اشخاص آمریکایی هستند، به نحو منطبق با این برجام با ایران مشارکت نمایند و مجوز واردات فرش و مواد غذایی از مبدا ایران به آمریکا را صادر خواهد نمود. در همین حال براساس قوانین بین‌المللی شرکت‌هایی که بخشی از قطعات هواپیماهای آنها از ایالات متحده تامین شده باشد نیازمند مجوز مستقیم این کشور برای فروش محصولات خود هستند و این در حالی است که بخش قابل توجهی از قطعات تولیدات ایرباس از آمریکا تامین می‌شود.

از طرف دیگر در مدت زمانی که ایران در حال چانه‌زنی بر سر عملی کردن قرارداد ایرباس بود شرکت بوئینگ نیز با ایران به توافق رسید. در این شرایط به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها که پیش از این مجور مذاکره بوئینگ با ایران را صادر کرده بودند متوجه این موضوع شدند که بخش عمده ای از خریدهای ایران از ایرباس صورت گرفته و همین موضوع باعث شد در روند تحویل ایرباس‌ها اختلال ایجاد کنند.

کارشکنی آمریکایی‌ها
کارشکنی آمریکایی‌ها که اکثرا از سوی اکثریت جمهوریخواه حاضر در مجلس نمایندگان این کشور صورت می‌گیرد اگرچه با سد محکم اوباما که از حق وتوی تصمیمات آنها نیز برخوردار است مواجه شده اما بدون شک یکی از دلایل اصلی کند شدن روند نوسازی ناوگان هوایی ایران است.

مجوز فروش هواپیما به ایران اگرچه به طور شفاهی توسط اوباما اعلام شده و بوئینگ نیز مجوزهای لازم برای مذاکره را دریافت کرده است اما تحریم‌های گذشته که تحت نظارت خزانه‌داری آمریکا قرار دارد همچنان مانع تحویل هواپیماها به ایران است. براساس قوانین داخلی آمریکا قراردادهای مربوط به دارایی‌های آمریکا باید تحت پوشش مجوز «اوفک» قرار گیرد. این مجوز که توسط خزانه‌داری آمریکا صادر می‌شود حتی با لغو تحریم‌ها به ایرباس اجازه تحویل هواپیما به ایران را نداده است.

بسیاری از تحلیلگران بین‌المللی معتقدند سهم بیشتر فرانسه از خریدهای ایران باعث شده است تا آمریکا با استفاده از اهرم مجوز «اوفک» از به سرانجام رسیدن قرارداد ایرباس جلوگیری کند. در عین حال به نظر می‌رسد دولت فرانسه اراده ای برای مقابله با این نوع تصمیمات یکطرفه آمریکا ندارد و از لحاظ قانونی نیست اجازه چنین اقدامی را ندارد.

ایالات متحده و ماده «29» برجام
از سوی دیگر در ماده «۲۹» برجام آمده است: اتحادیه اروپایی، اعضای آن و آمریکا،‌ مطابق قوانین مربوطه‌شان از هرگونه سیاستی که هدف از آن تاثیر مستقیم و معکوس بر عادی‌سازی روابط تجاری و اقتصادی با ایران است، باید اجتناب ورزند. در حالی که فرانسه به عنوان یکی از اصلی‌ترین کشورهای اتحادیه اروپا طرف قرارداد با ایران است اقدام آمریکا در جلوگیری از فروش هواپیماها به ایران بدون شک مصداق دخالت مستقیم و معکوس در فرآیند عادی‌سازی روابط تجاری و اقتصادی ایران است.

تامین مالی قرارداد
عدم تحقق وعده‌های وزیر راه و شهرسازی و معاونان وی در مورد زمان تحویل هواپیماهای جدید در حالی رخ می‌دهد که علاوه بر موانع حقوقی این پروند عوامل دیگری نیز دست به دست هم داده‌اند تا در روند نوسازی ناوگان هوایی ایران تاخیر ایجاد شود. این موانع که عمدتا به نحوه تامین مالی قرارداد مربوط می‌شود باعث ایجاد سردرگمی در نحوه تحویل هواپیماها نیز شده است. به گفته مسوولان وزارت راه در پرداخت پول هواپیماها فاینانسرهای زیادی هستند که آمادگی دارند، فاینانس این خریدها را انجام دهند و در فاینانس‌های خارجی مشکلی نداریم که البته در این باره چین و اروپایی‌ها آمادگی انجام این فاینانس را دارند. این در حالی است که جزییات بیشتری از این فاینانسرها منتشر نشده و روابط بانک‌های بین‌المللی همچنان با بانک‌های ایران قطع است.

اجاره به شرط تملیک
قرارداد ایرباس در حالی وارد ششمین ماه تنظیم خود شده است که شرایط اجاره به شرط تملیک در این قرارداد موانع اداری مضاعفی را به آن تحمیل کرده و باعث تاخیر در ورود هواپیماها شده است. از طرف دیگر مخالفان داخلی برجام و منتقدان دولت یازدهم در داخل ایران نیز در این شرایط بیکار ننشسته‌اند و با ایجاد تشکیک در اصل خرید هواپیماها برای دولت زحمت بیشتری ایجاد کرده و به یکی از عوامل کند شدن روند اجرایی قرارداد تبدیل شده‌اند.

انصراف از خرید مدل‌های پهن پیکر
از طرف دیگر عامل دیگری که زمان ورود هواپیما‌ها را با ابهام مواجه کرده شایعات مربوط به انصراف ایران از خرید ایرباس ای 380 است. این شایعات به خصوص زمانی که آخوندی خرید هواپیماهای دوربرد را برای شرکت‌های هواپیمایی اختیاری اعلام کرد قوت گرفت و باعث شد شرایط قرارداد پیچیده‌تر از گذشته شود.

سفارش ایران برای خرید ایرباس ای 380 به ارزش 27 میلیارد دلار در ابتدا توجهات را به سوی خودجلب کرد چراکه نتیجه آن تقویت قدرت رقابت صنعت هوانوردی ایران در مقابل کشور‌های منطقه خواهد بود. با این وجود یک مقام ایرانی بیان کرده است: ما همواره روشن کرده‌ایم که این سفارش یک گزینه است و احتمال دارد که به جای آن، مدل‌های دیگری سفارش دهیم.

ایران که پس از سال‌ها تحریم در آستانه تحول در صنعت هوانوردی قرار دارد با ورود دوباره به این عرصه به دنبال بازیایی جایگاه اصلی خود با تکیه بر موقعیت جغرافیایی ممتاز و نیروی انسانی مناسب در کشور است. اگرچه تحویل هواپیماهای جدید منوط به مجوز آمریکاست و اخیرا نیز مجلس نمایندگان آمریکا با تصویب ممنوعیت فروش بوئینگ به ایران بار دیگر کار را برای دستیابی به این اهداف سخت کرده است اما به نظر می‌رسد دولت ایران و آمریکا به عنوان مهم‌ترین و تاثیرگذارترین طرف‌های این قرارداد بتوانند آن را به سرانجام برسانند.
ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.