واگنسازان ایرانی پروژه جدی ندارند
تین نیوز | در حال حاضر صنعت ریلی در کشور رو به گسترش است و سرعت رشد و گسترش این صنعت در ایران با کمرنگ شدن تحریمها افزایش یافته است. یکی از مهمترین موضوعات مطرح در بخش حملونقل ریلی، تامین ناوگان مناسب است و در تمام پروژههای مربوطه نیز بخش تامین واگن یا تجهیزات متحرک موضوعی مهم و چالش برانگیز است. برخلاف تمام شعارها و مباحثی که در محافل و جلسات دولتی و خصوصی مطرح میشود، باز هم شاهد خرید واگن از خارج از کشور بهصورت نو یا دست دوم هستیم و این سوال مطرح میشود که علاوه بر جذابیت خریدهای خارجی چه عاملی باعث میشود بهرهبرداران تمایل به خرید
واگن از خارج از کشور داشته باشند؟
آیا موضوع کیفیت است یا عوامل دیگری در این تصمیمگیری تاثیرگذار است. اولین و مهمترین موضوع، قیمت واگن است. در بحث واگنهای دست دوم مسافری که غالبا در حوزه واگنهای مسافری بین شهری موضوعیت دارد بهرهبرداران اقدام به خرید واگن دست دوم و بازسازی کامل آن میکنند و واگن پس از بازسازی وارد چرخه سرویس و مسافرگیری می شود، در این نوع واگنها قیمت تمام شده واگن دست دوم پس از بازسازی کمتر از واگن نو بوده و طبیعتا واگن دست دوم قیمت مناسبتری نسبت به واگن نو دارد. در حوزه مترو نیز خرید واگنهای CBU که غالبا از کشور چین انجام شده است ارزانتر از
واگنهای PLB است، گران بودن تولید واگن داخلی نسبت به واگنهای وارداتی از کشوری مانند چین دلایل متفاوتی دارد که برخی از اصلیترین آنها عبارتند از:
1- دستمزد نیروی انسانی در چین پایینتر است و به عبارتی کشوری مانند چین از نیروی کار ارزان برخوردار است.
2- بهدلیل سیاستهایی که از سوی دولت چین اعمال شده است، هر شرکت غربی که تمایل به فعالیت در بازار چین را دارد لزوما باید نسبت به بومیسازی اقدام کند و به همین دلیل اغلب تامینکنندگان اروپایی اجزا و زیرمجموعههای واگن در چین دارای سایت تولیدی است که البته قیمت تمام شده این محصولات در چین کمتر از قیمت تمام شده محصول در کارخانههای اروپایی است و این موضوع سبب میشود تقریبا تمام خریدها برای واگنسازان چینی، داخلی محسوب شده و چیزی از خارج چین وارد نمیشود؛ این در حالی است که برای واگنسازان داخلی خرید بسیاری از تجهیزات و زیرمجموعههای اصلی
واگن، نیازمند گشایش اعتبار اسنادی و بالطبع پرداخت حقوق و عوارض گمرکی مربوطه و هزینههایی از این دست است که طبیعتا خرید یک محصول از خارج کشور برای واگنساز داخلی هزینهبر بوده و منجر به بالا رفتن قیمت تمام شده محصول تولیدی نهایی که واگن است، خواهد شد.
3- با توجه به رشد سریع چین و حجم تولیدات بازار داخلی چین و تیراژ بسیار بالا، قیمت تمام شده تجهیزات واگن خصوصا بخشهایی مانند بدنه و دکوراسیون داخلی پایینتر است. یکی دیگر از دلایل خرید واگن از سوی بهرهبرداران از منابع خارجی موضوع تامین مالی است. بهرهبرداران تمایل به خرید واگن با حداقل پیشپرداخت را دارند و در موضوعاتی مانند فاینانس یا گشایش اعتبار اسنادی، با 15 درصد یا 20 درصد خرید انجام میشود اما یک واگنساز داخلی با این مبلغ پیش پرداخت نمیتواند پروژه را اجرایی کند و نیاز به تامین مالی دارد. در کشورهای دیگر مانند چین یا روسیه بانکها به
واگنسازان وام و تسهیلات با بازپرداخت کم ارائه میکنند و این موضوع باعث میشود که واگنساز بتواند با دریافت مبلغ اندکی از بهرهبرداران بهعنوان پیشپرداخت نسبت به تامین واگن اقدام کند.
همچنین بسیاری از کارفرمایان هنگام مذاکره با واگنسازان چینی لیست تامینکنندگان اجزای فرعی واگن که توسط واگنساز چینی پیشنهاد می شود را مورد قبول قرار میدهند که اغلب تامینکنندگان فرعی پیشنهادی یا چینی بوده یا تحت لیسانس یک شرکت غربی در چین فعالیت میکنند اما هنگام مذاکره با واگنساز داخلی انتظار میرود که تمام اجزای واگن از بهترین و معروفترین برندهای اروپایی تامین شود که البته این موضوع بر قیمت نهایی واگن تاثیر بسیار زیادی دارد. فرآیند تامین ناوگان یک فرآیند طولانی بوده که در پروژههای جدید، طراحی و ساخت اولین قطار حدود 18 تا 24
ماه به طول میانجامد و بنابراین مدیریت صحیح تامین ناوگان در زمان مناسب و همسو با تامین سایر تجهیزات و پیشرفت فیزیکی مسیر بسیار مهم و حیاتی است.
اما غالبا بهدلیل عدم تامین ناوگان در زمان مناسب، بهرهبرداران با کمبود زمان برای تامین ناوگان روبهرو میشوند و گزینههای خرید بهصورت CBU و محصولاتی مشابه که در کارخانههای خارجی وجود دارد یا در حال تولید است، مطرح میشود. هم اکنون در ایران، واگنسازانی وجود دارند که دارای توانمندی بسیار بالایی برای تامین واگن مترویی، باری و مسافری براساس استانداردهای بینالمللی ریلی هستند. غالبا این شرکتها سرمایهگذاری سنگینی در حوزه تجهیزات و آموزش نیروی مجرب انجام دادهاند و واگنهایی براساس استانداردهای معتبر ریلی و با کیفیت تحویل
مشتریان خود دادهاند. اما متاسفانه اکثر واگنسازان داخلی یا پروژههای جدی در اختیار ندارند یا با کمتر از نصف ظرفیت تولیدی فعالیت میکنند و در چنین شرایطی خرید واگن دست دوم مسافری از کشورهای غربی یا CBU از چین بسیار برای صنعت ریلی به خصوص حوزه واگنسازی مضر است. بنابراین باید علاوه بر رفع موانع موجود مانند تامین نقدینگی، با سیاستگذاری صحیح در حوزه حملونقل ریلی مانند استفاده بهینه از پتانسیلهای موجود و گرفتن حداکثر امتیاز و انتقال تکنولوژی در خریدهای خارجی و بومیسازی، واگنسازان داخلی را برای تولید و تحویل محصولات بهتر یاری کرد تا
علاوه بر ایجاد اشتغال فرصتهایی برای صادرات واگنهای داخلی به کشورهای اطراف فراهم شود.
*معاون بازرگانی شرکت واگنسازی تهران