«پساتحریم» فرصت یا تهدید
تین نیوز | برای موفقیت فردی و سازمانی، عوامل گوناگونی نقش دارند که میتوان آن را در اصطلاحی به نام موقعیت (situation) نشان داد. هر موقعیت برآمده از عواملی است که در طول زمان از نظر کمی و کیفی دگرگون میشود. تحریم یک «موقعیت» است و پساتحریم نیز «موقعیت» دیگر.
بنابراین ضرورت دارد در محورهایی مانند آنچه در پی میآید آمادگیها و اقدامات لازم انجام شود تا پساتحریم به شرایطی تبدیل شود که کشور به انبار کالاهای شرکتهای خارجی تبدیل نشود و آغازی باشد برای تقویت بنیانهای تولید و سازندگی کشور.
در کنار فراهم کردن امکان دستیابی به فناوریهای روز دنیا در زمینه تولید محصول که در فضای پساتحریم قابلحصول خواهد بود، لزوم حرکت سریع سازمانها به سمت مهندسی دوباره مشاغل و تبدیل آنها به مشاغل دانشمحور (مانند اپراتور دستگاههای تولید) و افزایش سطح اتوماسیون خطوط تولید را بیش از پیش نمایان میکند و لازم است در اینباره برنامهریزی لازم انجام شود.
مشابه این روند در کشورهای غربی و در سالهای دهه ۷۰ و ۸۰م طی شده است. در طی این سالها امکان جذب نیروی کار ارزان از کشورهای جهان سوم محدود و محدودتر شد. کم شدن نرخ رشد جمعیت و کمبود جمعیت جوان، در کنار کاهش حوزههای مورد استعمار این کشورها در دهههای قبل از آن، بحران تامین نیروی کار ارزان را عمیقتر از گذشته کرد. در این سالها بود که با تمرکز بیشتر بر اتوماسیون صنعتی، مشکل تامین نیروی کار تا حدود زیادی رفع و کشورهای صنعتی را همچنان در عرصه رقابت جهانی حفظ کرد. در چنین شرایطی، با حجم انبوهی از فارغالتحصیلان، هزینههای سرسامآور منابع انسانی و...
روبهرو هستیم.
بنابراین در چنین موقعیتی ضرورت دارد رویکردهایی برای توسعه مهارت و دانش روز کارکنان پیش گرفته و همزمان ساختار و مشاغل سازمانها بهویژه واحدهای صنعتی را در راستای هرچه چابکتر شدن و بوروکراسیزدایی بازنگری کنیم. از دیگر نتایج فضای پساتحریم، باز شدن مرزها و حضور شرکتها و نمایندگانی از سازمانهای خارجی خواهد بود که برای انجام مذاکرات و عقد قراردادها در ایران حضور خواهند یافت. از طرف دیگر نیز امکان حضور صنایع رو به رشد ایرانی در سایر نقاط دنیا و عرضه محصولات و خدمات با سهولت بیشتری فراهم خواهد شد.
تمامی این فرآیندها مستلزم تسلط به زبان تخصصی خارجی در حوزه مکاتبات تجاری و نیز مذاکرات حضوری خواهد بود. متاسفانه درحالحاضر تعداد افرادی که قادر به انجام مکاتبات و مذاکرات با طرفهای خارجی باشند، بهویژه در بخش صنعت و در بخشهای تصمیمگیر و تصمیمساز، بسیار اندک است. توجه به این نکته این موضوع را نمایان میکند که اگر بنا بر بهرهبرداری حداکثری از فضای ایجاد شده پس از رفع تحریمها هستیم، باید در راستای ارتقای دانش زبان تخصصی خارجی، بهویژه در بخشهای کارشناسی و مدیریتی تلاش کرد.
در اینباره همچنین توجه به این نکته ضروری است که ایجاد این دانش در افراد فرآیندی زمانبر است. در این زمینه باید در اسرع وقت برنامهریزی کوتاهمدت و بلندمدتی برای توانمندسازی کارکنان و تسلط به زبان تخصصی خارجی انجام و چارهاندیشی شود. همچنین با رفع تحریمها و امکان پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی، زمینه فعالیت شرکتهای بزرگ و چندملیتی در ایران فراهم خواهد شد. از طرف دیگر نیز مهاجرت شغلی نیروهای دانشی و پیوستن به سازمانهای یادشده آسانتر از گذشته خواهد بود. در چنین فضایی امکان حفظ و نگهداشت کارکنان دانشی که مزیت اصلی رقابتی سازمانها نیز
محسوب میشوند با ساختارهای سنتی که مکانیزمهای کارآمدی برای رشد و توسعه کارکنان ندارند، دشوار خواهد بود.
بنابراین پیشبینی میشود سازمانها، نیروهای دانشی و کلیدی خود را از دست دهند و این موضوع روند تسلیم شرکتهای ایرانی را در رقابتی نابرابر تسریع کند. مشابه این اتفاق در سالهای ابتدایی دهه ۹۰م در کشورهای اروپای شرقی رخ داد که نتیجه آن از بین رفتن سازمانهای سنتی و فرسوده این کشورها بود و نیروی کار این کشورها را تبدیل به ابزاری برای توسعه و افزایش سهم بازار شرکتهای غربی و چند ملیتی کرد. ضربهای که این کشورها حتی تاکنون نیز قادر به جبران کامل آن نبودهاند.