|
کد خبر
۱۲۶۷۵۰
کپی شد
توسعه حملونقل ریلپایه نیاز امروز شهرها
تیننیوز| در یادداشتی به قلم حمیده امکچی در روزنامه گسترش تجارت میخوانیم: حملونقل ریلی، مزیتهای متعددی نسبت به مهمترین رقیبش یعنی حملونقل جادهای دارد. بهعنوان نمونه هزینه نگهداری شبکه ریلی نسبت به شبکه راهها کمتر است، زیرا استهلاک کمتری دارد.
همچنین شبکه ریلی از نظر میزان مسافر و باری که میتواند جابهجا کند نسبت به شبکه جادهای مزیت دارد. از سوی دیگر امکان دستاندازی به زمینهای پیرامون راهها و تخریب آنها در حملونقل جادهای ساده است اما در شبکه ریلی فقط به ایستگاهها دسترسی وجود دارد و همین مسئله نشاندهنده تفاوت بارزی بین حملونقل جادهای و ریلی در تخریب محیطزیست است. اگرچه برخی معتقدند تحقق شهرسازی ریلپایه در ایران دشوار است اما باید تاکید کرد دستیابی به این هدف با مانع غیرقابل عبوری مواجه نیست و شاید بتوانیم مهمترین مانع در این زمینه را محدودیتهای مالی ناشی از سالهای تحریم بدانیم که آنها نیز در حال برطرف شدن است.
اگرچه هزینههای راهاندازی شبکه ریلی گزاف به نظر میرسد، اما نباید فراموش کنیم که صرف این هزینهها در بلندمدت به نفع کشور است. در واقع هزینه راهاندازی و توسعه خطوط ریلی در مقایسه با شبکه جادهای، بیشتر است اما استهلاک بیشتر شبکه جادهای و هزینه نگهداری بیشتر آن در مقایسه با شبکه ریلی در بلندمدت از یکسو و آثار مخرب آن بر محیطزیست و منابع طبیعی از سوی دیگر، حملونقل ریلی را در اولویت توسعه قرار میدهد. همچنین نقش حملونقل ریلی در نظمبخشیدن به وضعیت شهرنشینی، تنظیم شبکه سکونتگاهی و استقرار جمعیت در پهنههای سرزمینی برمبنای اولویتهای اهداف طرحهای آمایشی، توسعه متوازن و رفع محرومیت از مناطق حاشیهای، نباید فراموش شود.
بنابراین میتوان نوعی توسعه قابل کنترل و هدایت شبکه سکونتگاهی را به واسطه برنامهریزی دقیق برای محل ایستگاههای راهآهن رقم زد. شبکه ریلی داخل شهرها یا مترو نیز علاوه بر کاهش ترافیک و کاهش آلودگی هوای ناشی از سوختهای فسیلی، بر شیوه توسعه شهر و شکلگیری مجموعهای از سکونتگاههای حومهای در اطراف شهرها اثر قابلتوجهی گذاشته و گسترش شهر را قابل مدیریت میکنند. بر خلاف شبکه جادهای که در طول مسیر خود، همه زمینها و مناطق پیرامون را در دسترس قرار داده و امکان ساختوسازهای غیررسمی و افزایش حاشیهنشینی را فراهم میکند، شبکه ریلی فقط نقاطی را در دسترس قرار میدهد که در آن محدوده ایستگاهی ایجاد شده است. بنابراین میتوان توسعه سکونتگاههای اطراف شهر و حومهها را بهصورت برنامهریزی شده به نقاطی هدایت کرد که با اهداف توسعه کلان منطقه شهری در تضاد نباشد و حتی در همراهی با آن باشد. در مجموع نقش شبکه راهآهن شهری و مترو را میتوان در تدارک شبکهای از شهرهای کوچک در اطراف شهرهای بزرگ، برای پذیرش سرریز جمعیتی آنها در فرآیندی منطقی و تدریجی تعریف کرد که علاوه بر تامین مسکن با نرخ مناسبتر نسبت به شهر اصلی، خدمات و امکانات مورد نیاز این جمعیت را تامین میکند.
حمیده امکچی - پژوهشگر حوزه شهرسازی
همچنین شبکه ریلی از نظر میزان مسافر و باری که میتواند جابهجا کند نسبت به شبکه جادهای مزیت دارد. از سوی دیگر امکان دستاندازی به زمینهای پیرامون راهها و تخریب آنها در حملونقل جادهای ساده است اما در شبکه ریلی فقط به ایستگاهها دسترسی وجود دارد و همین مسئله نشاندهنده تفاوت بارزی بین حملونقل جادهای و ریلی در تخریب محیطزیست است. اگرچه برخی معتقدند تحقق شهرسازی ریلپایه در ایران دشوار است اما باید تاکید کرد دستیابی به این هدف با مانع غیرقابل عبوری مواجه نیست و شاید بتوانیم مهمترین مانع در این زمینه را محدودیتهای مالی ناشی از سالهای تحریم بدانیم که آنها نیز در حال برطرف شدن است.
اگرچه هزینههای راهاندازی شبکه ریلی گزاف به نظر میرسد، اما نباید فراموش کنیم که صرف این هزینهها در بلندمدت به نفع کشور است. در واقع هزینه راهاندازی و توسعه خطوط ریلی در مقایسه با شبکه جادهای، بیشتر است اما استهلاک بیشتر شبکه جادهای و هزینه نگهداری بیشتر آن در مقایسه با شبکه ریلی در بلندمدت از یکسو و آثار مخرب آن بر محیطزیست و منابع طبیعی از سوی دیگر، حملونقل ریلی را در اولویت توسعه قرار میدهد. همچنین نقش حملونقل ریلی در نظمبخشیدن به وضعیت شهرنشینی، تنظیم شبکه سکونتگاهی و استقرار جمعیت در پهنههای سرزمینی برمبنای اولویتهای اهداف طرحهای آمایشی، توسعه متوازن و رفع محرومیت از مناطق حاشیهای، نباید فراموش شود.
بنابراین میتوان نوعی توسعه قابل کنترل و هدایت شبکه سکونتگاهی را به واسطه برنامهریزی دقیق برای محل ایستگاههای راهآهن رقم زد. شبکه ریلی داخل شهرها یا مترو نیز علاوه بر کاهش ترافیک و کاهش آلودگی هوای ناشی از سوختهای فسیلی، بر شیوه توسعه شهر و شکلگیری مجموعهای از سکونتگاههای حومهای در اطراف شهرها اثر قابلتوجهی گذاشته و گسترش شهر را قابل مدیریت میکنند. بر خلاف شبکه جادهای که در طول مسیر خود، همه زمینها و مناطق پیرامون را در دسترس قرار داده و امکان ساختوسازهای غیررسمی و افزایش حاشیهنشینی را فراهم میکند، شبکه ریلی فقط نقاطی را در دسترس قرار میدهد که در آن محدوده ایستگاهی ایجاد شده است. بنابراین میتوان توسعه سکونتگاههای اطراف شهر و حومهها را بهصورت برنامهریزی شده به نقاطی هدایت کرد که با اهداف توسعه کلان منطقه شهری در تضاد نباشد و حتی در همراهی با آن باشد. در مجموع نقش شبکه راهآهن شهری و مترو را میتوان در تدارک شبکهای از شهرهای کوچک در اطراف شهرهای بزرگ، برای پذیرش سرریز جمعیتی آنها در فرآیندی منطقی و تدریجی تعریف کرد که علاوه بر تامین مسکن با نرخ مناسبتر نسبت به شهر اصلی، خدمات و امکانات مورد نیاز این جمعیت را تامین میکند.
حمیده امکچی - پژوهشگر حوزه شهرسازی