◄ قدیمی ترین راه آهن کدام خط ریلی است؟/ شناسایی بیش از ۱۰ راه آهن متعلق به دوره قاجار

در پی انتشار فیلم و مطلبی درباره افتتاح خط راه آهن تبریز جلفا در ۱۶ اردیبهشت ۱۲۹۵ خورشیدی که در شبکه های اجتماعی از آن به عنوان قدیمی ترین راه آهن یاد شد، کارشناسان حوزه ریلی  توضیحاتی درباره اولین خط ریلی ایران ارائه کردند  که نشان می دهد درباره این موضوع دیدگاه های متفاوتی وجود دارد.

به گزارش تین نیوز، وحید علی قارداشی مدیر پایگاه میراث جهانی راه‌آهن سراسری ایران و مدیرکل دفتر مهندسی و نظارت تاسیسات زیربنایی راه‌آهن  به عنوان مقام مسئول شرکت راه آهن که در گروهی که گفت و گو درباره قدیمی ترین راه آهن ایران در آن شکل گرفت، حضور داشت در توضیحاتی عنوان کرد: راه آهن تبریز جلفا را نمی توان نخستین راه آهن ایران دانست،  زیرا پیش از آن، در دوره ناصرالدین شاه قاجار، خطوطی مانند راه آهن تهران شهرری (ماشین دودی) و راه آهن آمل محمودآباد احداث شده بود.

به گفته وی،  راه آهن تبریز جلفا در دوره احمدشاه قاجار ساخته و افتتاح شد، اما اهمیت آن در این است که از دوره قاجار تاکنون همچنان فعال و بهره بردار باقی مانده است. وی همچنین به راه آهن زاهدان میرجاوه به عنوان دیگر خط ریلی قاجاری فعال اشاره کرد.

برخی دیگر از کارشناسان حاضر در گروه همچنین یادآور شدند که تراموای آبادان نیز از خطوط ریلی قدیمی ایران به شمار می رود و حتی از خطی میان بوشهر و برازجان نیز در منابع تاریخی نام برده شده است.

علی قارداشی در ادامه  تاکید کرد:  بر اساس پژوهش های پایگاه میراث جهانی راه آهن سراسری ایران، تاکنون شواهد مطالعاتی و میدانی بیش از ده راه آهن متعلق به دوره قاجار شناسایی شده که خطوط یادشده نیز در میان آنها قرار دارند. به گفته وی، خطوط ریلی درون شهری آبادان احتمالاً در مرز دوره قاجار و پهلوی ساخته شده اند.

یکی از کارشناسان حاضر در گروه بیان کرد: نخستین خط ریلی ایران مسیر احداث شده میان مسجدسلیمان و درب خزینه است؛ خطی که همزمان با آغاز استخراج نفت در دوره قاجار و با سرمایه شرکت نفت انگلیسی ساخته شد، اما امروزه اثری از آن باقی نمانده است.

در مقابل علی قاراداشی توضیح داد: راه‌آهن مسجد سلیمان درخزینه نیز از راه‌آهن های مهم دوره احمدشاه قاجار است. اما اولین راه‌آهن، راه‌آهن تهران به ری و مربوط به دوره ناصرالدین شاه قاجار و بیش از سی سال قدیمی‌تر است. " در سال 1300 خورشیدی (۱۹۲1میلادی) شرکت نفت ایران و انگلیس، عملیات احداث خط آهنی را از منطقه درخزینه تا مسجدسلیمان شروع و در سال1302 خورشیدی (1923 میلادی) تکمیل کرد."

 همچنین در برخی منابع تاریخی، از تلاش های دوره قاجار برای اتصال رودخانه کارون به شوشتر و اروندرود یاد شده است؛ طرح هایی که با هدف توسعه حمل و نقل و تجارت انجام شد اما به نتیجه کامل نرسید. در آن دوران، کشتی ها تا گمرک و سیلوی اهواز تردد می کردند، ولی بعدها به دلیل کاهش آبدهی کارون و تغییرات گسترده در منابع آبی، کشتیرانی در این رودخانه عملاً از رونق افتاد.

به گزارش تین نیوز، در توضیح فیلمی که در شبکه های اجتماعی به نقل از «کانال تبریزوان» منتشر شده، آمده است که « این فیلم مربوط به اولین قطار اعزامی و مراسم افتتاح خط آهن تبریز جلفا در ۱۶ اردیبهشت سال ۱۲۹۵ خورشیدی با حضور محمدحسن میرزا ولیعهد احمدشاه قاجار است.»

در ادامه همچنین تاکید شده  « خط راه آهن تبریز جلفا نخستین مسیر از خطوط ریلی موجود که در حال حاضر در کشور بهره برداری می شود به طول ۱۴۹ کیلومتر است که در سال ۱۲۹۵ شمسی افتتاح گردید. عده ای از مقامات محلی حکومت ایالتی آذربایجان و افسران روسیه تزاری و مهندسین راه آهن روسیه نیز در مراسم افتتاحیه حضور داشتند. همچنین این مسیر اولین و تنهاترین خط ریلی برقی کشور است.»