◄ خلاصه استاندارد UIC 541-4 برای کفش ترمز کامپوزیت واگن باری
استاندارد UIC 541-4 گواهینامه کفش ترمز کامپوزیتی واگن باری تعیین میکند: سرعت ۱۲۰ کیلومتر، بارمحوری ۲۲.۵ تن، شیب ۴۰ در هزار. آزمون ۶۰٬۰۰۰ کیلومتری و اعتبار ۱۰ ساله، ایمنی بین المللی را تضمین می کند.
استاندارد UIC 541-4 (ویرایش سوم، مه ۲۰۰۷) شرایط عمومی صدور گواهینامه برای کفش ترمز کامپوزیتی را در سیستم های ترمز کفشکی (روی چرخ) برای ناوگان ریلی بین المللی مشخص می کند. هدف اصلی، یکسان سازی الزامات فنی، روش های آزمون و فرآیند تأیید برای آنها در شبکه های ریلی اروپا (تحت نظر UIC) است تا ایمنی، عملکرد و سازگاری با زیرساخت تضمین شود.
سند ابتدا دامنه کاربرد را بر اساس نوع وسیله نقلیه تعریف می کند: برای واگن های باری، حداکثر سرعت ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت، حداکثر بارمحوری 22.5 تن و شیب حداکثر ۴۰ درهزار مجاز است. استفاده در واگن های مسافری و واحدهای کششی در آینده تعیین خواهد شد. همچنین ناوگان بر اساس ضریب اصطکاک کفش با علامت K (بالا)، L (متوسط) یا LL (پایین) نشانه گذاری می شوند و برای کفش های (بلوک های) نوع K محافظت در برابر استفاده نادرست (مانند نصب اشتباه) الزامی است.
ویژگی های فنی کفش ها شامل موارد متعددی است: ترکیب مواد نباید حاوی آزبست یا الیاف مضر باشد و باید کمترین آسیب را به چرخ و ریل وارد کند. ضریب اصطکاک باید در بازه های مجاز (که در پیوست های B تا E برای سطوح مختلف مشخص شده) قرار گیرد و انحراف ضریب اصطکاک تر و خشک در سرعت های بالا محدود است. آزمون های متعددی برای اثبات رفتار اصطکاکی لحظه ای و میانگین، رفتار در شرایط مرطوب، تمایل به تشکیل آخال های فلزی، شبیه سازی ترمز ثابت (Fixed Brakes)، عملکرد در زمستان (با برف پاشی)، و سازگاری با مدار خط (Track Circuits) تعریف شده است. همچنین الزامات هندسی از جمله طول استاندارد (۳۲۰ یا ۲۵۰ میلی متر)، عرض ۸۰ میلی متر، شیب سطح تماس ۱:۴۰، علامت های حد سایش (با فاصله ۱۰ میلی متر از پشتی) و عدم تغییر شکل در اثر حرارت یا رطوبت ذکر شده است. مقاومت مکانیکی شامل آزمون برش (با نیروی ۱۵ کیلونیوتن) و خمش (با نیروهای متفاوت برای بلوک های K و LL) و همچنین مقاومت حرارتی در برابر تنش های شدید بدون سوختن است.
فرآیند صدور گواهینامه شامل سه مرحله اصلی است: آزمون های میز (بر روی دستگاه دینامومتر مورد تأیید UIC)، آزمون های وابسته برای تعیین قدرت ترمز (بر اساس برگه 1-544) و در نهایت آزمون عملیاتی در مسیرهای واقعی.
آزمون های میز باید بر روی تجهیزات معتبر و طبق برنامه های آزمون دقیق (A1 تا A12) انجام شوند. آزمون های A4 تا A7 به ترتیب به آخال های فلزی، عملکرد زمستانی، ترمز ثابت و سازگاری با مدار خط می پردازند. آزمون عملیاتی باید حداقل بر روی ۵ واگن، طی ۱۲ ماه و مسافتی حدود ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر با شرایط آب وهوایی گوناگون انجام شود تا سایش بلوک، ترک خوردگی، آسیب به چرخ و عملکرد کلی تأیید گردد. پس از ارائه گزارش های کامل، گواهینامه به مدت ۱۰ سال اعتباردارد و تمدید آن حداقل یک سال پیش از انقضا با ارائه مدارک به روز امکان پذیر است. بلوک های قدیمی (قبل از ۱۹۹۶) با محدودیت قابل استفاده هستند.
کنترل کیفیت تولید نیز به عهده سازنده است که باید دارای سیستم مدیریت کیفیت (بر اساس ISO 9001) و تأییدیه از سوی مشتری و بهره بردار نهایی باشد. تولیدکننده موظف به ارائه مشخصات دقیق محصول، برگه اطلاعات ایمنی (طبق دستور ۹۱/۱۵۵ اتحادیه اروپا) و ارزیابی اثرات مواد منتشرشده بر سلامت است. ضمائم سند شامل برنامه های کامل آزمون، نمودارهای پراکندگی ضرایب اصطکاک، روش های آزمون خط (برای زمستان و سازگاری با مدارات آهنگ)، نقشه های نمونه از شکل بلوک ها، و روش های آزمون مقاومت مکانیکی است. برای سازگاری با مدار خط، آزمون بر روی خط پاریس-برست با مدار UM71 انجام شده و ولتاژ باقیمانده اندازه گیری می شود که باید از حد آستانه (۳۰ میلی ولت در حالت توقف) کمتر باشد و زمان تجاوز از حدود تعیین شده (۸۰، ۱۰۰ و ۱۸۰ میلی ولت) در محدوده مجاز قرار گیرد. در نهایت، فهرست بلوک های تأییدشده در وب سایت UIC منتشر می شود و این برگه جایگزین ویرایش های قبلی شده و کلیه الزامات فنی، آزمون ها، فرآیند صدور گواهینامه و کنترل کیفیت را برای بلوک های ترمز کامپوزیتی در ترافیک بین المللی به صورت جامع پوشش می دهد.
اولین ویرایش استاندارد UIC 541-4 در مورد استفاده از کفش ترمز کامپوزیت برای حمل ونقل بین المللی در 1977 یعنی 49 سال پیش منتشر شده و ویرایش دوم در 1990 و خلاصه حاضر مربوط به ویرایش سوم بوده و امیدست زودتر بکار گرفته شود.
