◄ نقش تحقیقات در بهره‌ وری راه‌ آهن BHP استرالیا

گزیده بیانات رهبر شهید انقلاب: در بخش های مختلف و گوناگون ما نقاط کور داریم؛ حالا مثلاً در مسائل اقتصادی، بیماری های مزمنی داریم من باب مثال پایین بودن بهره وری، اسراف در مصرف انرژی، مسئله وابستگی اقتصاد ما به نفت و نفتی بودن اقتصاد، دولتی بودن اقتصاد، مشکلات نظام مالیاتی، مشکلات نظام بودجه ریزی، همه اینها مشکلات است؛ و در همه اینها ارتباط بین دستگاه های دولتی و دانشگاه یک امر لازمی است ... حل مسائل کشور، علمِ نافع است. یعنی با مسائل گوناگونی که در کشور وجود دارد، مواجهه علمی بشود (دیدار اساتید، نخبگان و پژوهشگران، 980308). به من این جور گزارش کرده اند که با نگاه خوش بینانه، 10% پایان نامه های دکتری به درد مسائل کشور می خورد. (دیدار اساتید 940820). منظومه علمی کشور باید یک منظومه کامل باشد؛ ... پیشرفت ما حالت کاریکاتوری پیدا نکند؛ یک نقشه منسجم، پیشرفت منسجم و صحیح باشد. فرهنگ نوآوری در دانشگاه باید گسترش پیدا کند ... دانشگاه ها باید درگیر مسائل کشور باشند (900602، دیدار با اساتید).

بنا به گزارش مجله Railway Gazette در ۲۱ ژوئن ۲۰۰۱ رکورد حمل سنگین ترین قطار دنیا که قبلا متعلق به آفریقای جنوبی بود توسط BHP استرالیا شکسته شد، این قطار با ۶۸۲ واگن، ۷۳۵۳ متر، ۹۹۷۳۲ تن ناخالص و بیش از ۸۲۰۰۰ تن خالص سنگ آهن با ۸ لوکوموتیو ۶۰۰۰ اسب GE در پنج موقعیت توسط یک راننده هدایت شد.

قابل ذکر اینکه معاون این شرکت در حاشیه هفتمین کنفرانس قطارهای سنگین (IHHA) در بریسبان استرالیا گفت که این رکورد فرصتی بود تا فناوری را به اوج برسانیم و اینکه شما باید مستمرا چیزهای مختلف را آزمایش کنید که اگر چنین نکنید نمی دانید چه کاری می توانید انجام دهید.

بارمحوری راه آهن BHP (از معادن نیومن به بندر پورت هدلند) از 28 تن در 1980 با تحقیق و توسعه به 35 تن در اوایل دهه 90 میلادی رسیده بود (بازدید 1372) و همچنان این افزایش ادامه یافت و در 2005 به 40 تن رسید، در این راستا یکی از دستاوردهای دیگر این مجموعه افزایش عمر چرخ (منوبلوک) بود که از 340 هزار تن کیلومتر در سال 1980 به 1900 هزار تن کیلومتر (نزدیک پنج برابر ) در 2005 رسید (از این شاخص برای افزایش مستمر بارمحوری استفاده شده است) و همزمان در همین مدت عمر ریل در خط مستقیم از 350 میلیون تن ناخالص به 1800 میلیون تن (بیشتر از 5 برابر)  ناخالص رسید.

یکی از تعابیر مکرر مرحوم دکتر دادمان در مورد مرکز تحقیقات راه آهن عبارت عقل منفصل بود که به مناسبت های مختلف آن را بکار می بردند، این تعبیر در تبیین نقش مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی و مرکز مطالعات استراتژیک ریاست جمهوری نیز به کار رفته اما در مورد راه آهن اهمیت ویژه ‎ای دارد که بارها بیان شده است.

در یادداشت های سه گام پرش از مرکز تحقیقات، (تین 157442)، نقش مرکز تحقیقات در بهینه سازی و بهره وری راه آهن (تین 177507)، اثر شوفر در سازمان های بزرگ و پیچیده (تین 220722) و بررسی دلایل خروج از خط واگن های باری لرستان ... (تین 230408) این موضوع تشریح شده است. 

علت ضعف راه آهن در بهره وری را می توان در غفلت از تجربه راه آهن های موفق از جمله BHP استرالیا یافت که با تحقیقات مشترک درونی با همکاری دانشگاه موناش استرالیا به نتایج چشمگیری دست یافت، اهم نتایج تحقیقات که غالبا طی سال های 1972 تا 2005 محقق شده: طول قطارها از 131 واگن به 312، دوره گردش واگن ها از 40 ساعت  به 30 ساعت، عمر چرخ واگن ها از 340 هزار تن کیلومتر  به 1900، عمر ریل در خط مستقیم از 350 میلیون تن ناخالص به 1800، بار محوری از حدود 28  به 40 تن و بار خالص هر واگن از ۸۹ به ۱۳۰تن رسید.

در این مدت مصرف سوخت ویژه از ۱۴۵۰ به ۷۲۰ سانتیمتر مکعب بر تن بار و بهره وری نیروی انسانی طی سال های 1996 تا ۲۰۰۵ از ۱۲۶ هزارتن به ۳۱۰ هزارتن بر نفر افزایش یافت و بهره وری لوکوموتیو این شرکت در 2005 به حدود 3 برابر و بهره وری واگن به حدود 4 برابر متوسط دنیا رسید (تین 147966).

موفقیت های راه آهن BHP که در یادداشت های متعدد از جمله (تین 317365، مورخ 14050216) تشریح شده، دراثر رویکرد بهره وری در سرمایه گذاری احداث زیرساخت و خرید ناوگان بوده که با رویکرد کاهش هزینه بهره برداری و نگهداری (سوخت، مصرف ریل، چرخ ...) مستمرا افزایش یافته و این شرکت را در اوج نگه داشته است (مشابه صنعت موشکی ایران، تین 266212).