◄ تکرار اشتباهات تاریخی و ضرورت مسئولیت پذیری برای آینده ایران
علی بهارلوئی در این نوشتار، با نگاهی به میراث تلخ قرن گذشته و تجربیات تاریخی ملت ایران، بر ضرورت گذار از الگوهای تکراری و پیوند آرمان ها با عقلانیت و مسئولیت پذیری تاکید می کند.
حافظ، شاعر بزرگ سده هشتم، چه خوب سروده است:
ز تندباد حوادث نمی توان دیدن
در این چمن که گلی بوده است یا سمنی
ببین در آینه جام نقش بندی غیب
که کس به یاد ندارد چنین عجب زمنی
از این سموم که بر طرف بوستان بگذشت
عجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی
به صبر کوش تو ای دل که حق رها نکند
چنین عزیز نگینی به دست اهرمنی
مزاج دهر تبه شد در این بلا حافظ
کجاست فکر حکیمی و رای برهمنی!
ملت ایران در یک قرن گذشته، بیش از هر ملتی هزینه های انسانی و اجتماعی سنگینی پرداخت کرده است. از انقلاب مشروطه و نهضت ملی شدن نفت تا انقلاب ۱۳۵۷.
از قحطی ها و جنگ ها تا بحران های سیاسی و اقتصادی؛ نسل های بسیاری، جوانی و جان خود را در مسیر آرزوهایشان گذاشته اند. آرزویی که چیزی جز استقلال، آزادی، عدالت، امنیت و زندگی شایسته نبود.
اما تلخی تاریخ در هزینه هایی است که مردم پرداخته اند و بارها دستاورد تلاش آنها به دست تمامیت خواهان مصادره شده است. نمونه روشن آن، نهضت ملی شدن صنعت نفت است. مردمی که برای استقلال و حاکمیت ملی به میدان آمده بودند، در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، با دخالت آمریکا و بریتانیا و همراهی نیروهای داخلی، شاهد سرنگونی دولت ملی دکتر مصدق شدند. قدرت مستقر چند سال جشن پیروزی در خیابان ها گرفت و کوشید روایت خود را جایگزین حافظه تاریخی ملت کند و سال ها نام مصدق را بایکوت کرد.
اما حافظه یک ملت را نمی توان برای همیشه مصادره کرد. می توان قدرت را در اختیار گرفت، صدای نسلی را خاموش کرد و سال ها روایت رسمی ساخت؛ اما نمی توان آرمان های ریشه دار یک جامعه را برای همیشه از میان برد.
این تجربه تاریخی، در شکل ها و صورت های تازه، بارها تکرار شده و همچنان ممکن است تکرار شود. با این حال، مردم ایران دست از تلاش برای رسیدن به آینده ای بهتر برنداشته اند. البته این بار باید بیش از گذشته از تاریخ بیاموزیم؛ چراکه آرمان خواهی بدون عقلانیت، نهادسازی، مشارکت عمومی و مسئولیت پذیری نمی تواند دستاوردهای ماندگار بسازد.
با همه رنج ها و ناکامی ها، ناامیدی را انتخاب نمی کنیم. نه از سر انکار واقعیت ها و نه از روی خوش بینی ساده انگارانه؛ بلکه از این باور که هیچ ملتی نباید قربانیان و رنج های گذشته خود را بی ثمر بگذارد.
ما به ایرانمان یک آینده درخشان بدهکاریم.
باید جامعه ای بسازیم که در آن قدرت در خدمت مردم باشد، آزادی و عدالت در کنار یکدیگر معنا پیدا کنند و هیچ گروهی نتواند دستاورد تلاش عمومی یک ملت را به نام خود مصادره کند.
تا عصر شکوفایی این ملت، دست از تلاش برنمی داریم.