◄ سرمایه گذاری در بنادر ایران و جایگاه بنادر محلی در مقایسه با بنادر کلیدی منطقه ای
ایران با ۴.۴ میلیارد دلار سرمایه گذاری بخش خصوصی در بنادر، همچنان فاصله ای جدی با رقبای منطقه ای دارد؛ توسعه همزمان بنادر کلیدی و محلی می تواند جایگاه کشور را در اقتصاد دریامحور تقویت کند.
طبق اعلام سازمان بنادر و دریانوردی، تا پایان آذر ۱۴۰۳ بیش از ۲۲۰۰ هزار میلیارد ریال (حدود ۴.۴ میلیارد دلار) سرمایه گذاری بخش خصوصی در قالب ۳۶۲ قرارداد فعال در بنادر کشور جذب شده است. این سرمایه گذاری ها شامل پایانه های مکانیزه غلات، سیلوهای ذخیره سازی، مخازن نفتی، پایانه های مواد معدنی و توسعه بانکرینگ بوده است. نرخ رشد سالانه سرمایه گذاری در بنادر ایران حدود ۲۴ درصد گزارش شده و طی سه سال اخیر نسبت به سه دهه گذشته رشد ۱۵۰ درصدی داشته است.
بنادر کلیدی مانند چابهار، شهید رجایی، امیرآباد و چند بندر دیگر بیشترین سهم را در این قراردادها داشته اند.
| کشور | حجم سرمایه گذاری اخیر | بنادر کلیدی | ویژگی ها |
| ایران | ۴.۴ میلیارد دلار (بخش خصوصی تا ۱۴۰۳) | چابهار، شهید رجایی، امیرآباد | تمرکز بر سیلو، پایانه های غلات، مخازن نفتی |
| امارات (دبی – جبل علی) | بیش از ۱۰ میلیارد دلار در دهه اخیر | جبل علی، خلیفه | بزرگ ترین بندر کانتینری خاورمیانه، هاب جهانی ترانزیت |
| عمان (صلاله و دقم) | حدود ۷ میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی | صلاله، دقم | جذب سرمایه گذاران آسیایی و اروپایی، توسعه لجستیک و صنایع سنگین |
| قطر (حمد) | بیش از ۷.۴ میلیارد دلار | بندر حمد | مدرن ترین بندر خلیج فارس با ظرفیت کانتینری بالا |
| پاکستان (گوادر) | حدود ۶۲ میلیارد دلار در قالب CPEC (چین–پاکستان) | گوادر | سرمایه گذاری عظیم چین، اتصال به کریدور اقتصادی چین–پاکستان |
جایگاه بنادر محلی در جنوب ایران
بازدید اخیر مسئولان استان هرمزگان از بنادر چارک، آفتاب، کیش و قشم نشان داد که این بنادر ظرفیت های قابل توجهی برای تردد خودروهای منطقه آزاد، پهلوگیری و تخلیه بار دارند. این بنادر در مقایسه با بنادر کلیدی کشور مانند شهید رجایی و چابهار، نقش مکمل دارند و بیشتر بر حمل ونقل خودرو و مسافر و گردشگری دریایی متمرکز هستند.
تحلیل مقایسه ای
- ایران با جذب ۴.۴ میلیارد دلار سرمایه گذاری بخش خصوصی، پیشرفت قابل توجهی داشته اما همچنان از نظر حجم سرمایه گذاری و سرعت توسعه، عقب تر از امارات و عمان است.
- بنادر محلی (چارک و آفتاب): نقش مکمل در اتصال مناطق آزاد به سرزمین اصلی دارند و نیازمند توسعه زیرساخت و سرمایه گذاری بخش خصوصی هستند.
- بنادر مناطق آزاد (کیش و قشم): علاوه بر حمل ونقل خودرو، ظرفیت بالایی در گردشگری دریایی دارند اما برای رقابت منطقه ای نیازمند تجهیزات مدرن هستند.
- بنادر کلیدی (شهید رجایی و چابهار): ستون فقرات تجارت خارجی ایران محسوب می شوند و توسعه آن ها برای جایگاه ایران در اقتصاد دریامحور حیاتی است.
به گزارش تین نیوز، سرمایه گذاری ۲۰ هزار میلیارد تومانی اخیر و مجموع ۲۲۰۰ هزار میلیارد ریالی بخش خصوصی در بنادر ایران، گامی مهم در توسعه اقتصاد دریامحور است. با این حال، برای رقابت با بنادر منطقه ای مانند جبل علی، دقم و حمد، ایران نیازمند جذب سرمایه گذاری خارجی، توسعه زیرساخت های کانتینری و لجستیک، و رفع موانع تحریمی است. در کنار این، توسعه بنادر محلی مانند چارک، آفتاب، کیش و قشم می تواند شبکه دریایی ایران را متوازن تر کرده و جایگاه کشور را در ترانزیت منطقه ای تقویت کند.
