◄ بحران کمبود گازوئیل با تنش تنگه هرمز به مرز هشدار رسید

همزمان با بالا گرفتن تنش ها در شریان حیاتی تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی با بحران کم سابقه کمبود گازوئیل روبه رو شده است؛ اختلالی که به گفته آژانس بین المللی انرژی، با افت ۱.۷ میلیون بشکه ای عرضه روزانه، قیمت این سوخت کلیدی را تا مرز دو برابر نفت خام بالا برده و زنگ خطر موج جدیدی از تورم جهانی و گرانی حمل ونقل را به صدا درآورده است.

به گزارش  تین نیوز،  با اوج گیری تنش ها در منطقه، گازوئیل به کانون آشفتگی بازار انرژی جهان بدل شده است؛ افت معنادار عرضه، ثبت قیمت های نجومی و نگرانی فزاینده از سرایت موج گرانی به بخش های حمل ونقل، کشتیرانی، کشاورزی، صنعت و در نهایت سفره مصرف کنندگان، زنگ هشدار را برای اقتصاد جهانی به صدا درآورده است.

کاهش ۱.۷ میلیون بشکه ای؛ وقتی سوخت موتور اقتصاد کمیاب می شود

تازه ترین داده های آژانس بین المللی انرژی (IEA) حاکی از آن است که دسترسی جهانی به گازوئیل و فرآورده های میان تقطیر در سه ماهه سوم سال جاری میلادی حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است. این رقم در سه ماهه دوم نیز بالغ بر ۱.۵ میلیون بشکه افت ثبت کرده بود. این امر نشان می دهد چالش اصلی فراتر از نوسان مقطعی قیمت است؛ عرضه با شیبی تند آب می رود، در حالی که تقاضای جهانی همچنان پابرجا است.

رکوردهای بی سابقه قیمتی؛ گازوئیل دوبرابر نفت خام

فشار عرضه خود را در قیمت ها به خشن ترین شکل ممکن نشان داده است. قیمت عمده فروشی مرجع گازوئیل در بازارهای اروپا و آمریکا به آستانه ۲۲۰ دلار برای هر بشکه رسیده و در هاب سنگاپور نیز از مرز ۲۰۰ دلار عبور کرده است. این ارقام به معنای آن است که بهای جهانی گازوئیل به نزدیک دو برابر نفت خام رسیده و صنایع و جوامع برای تأمین سوخت حیاتی چرخ های اقتصاد، ناچار به پرداخت بهایی سنگین هستند.

نقش آفرینی تنگه هرمز؛ گلوگاه ۲۰ میلیون بشکه ای انرژی

ابعاد این بحران زمانی ابعادی ساختاری به خود می گیرد که نقش تعیین کننده تنگه هرمز برجسته می شود. سال گذشته حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز نفت و فرآورده های نفتی از این آبراه استراتژیک عبور کرد که معادل نزدیک به یک چهارم تجارت دریابرد نفت جهان است؛ جریانی که نزدیک به ۸۰ درصد آن راهی بازارهای تشنه آسیایی شد. تنگه هرمز فراتر از یک مسیر آبی، شریان اصلی تنفس انرژی جهان است و هرگونه لرزش در آن، هزینه های ترانزیت، بیمه و سوخت را پیش از رسیدن به مقاصد نهایی منفجر می کند.

ضربه همزمان به صادرات و افت ذخایر استراتژیک

آمارها گویای آن است که صادرات جهانی گازوئیل و فرآورده های میان تقطیر در سپتامبر حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است. افزون بر این، حجم صادرات مشترک روسیه و خاورمیانه با افت ۱.۳ میلیون بشکه ای به حدود ۸۲۰ هزار بشکه در روز سقوط کرده است.

در ایالات متحده نیز وضعیت مخازن نگران کننده است؛ ذخایر فرآورده های میان تقطیر در هفته منتهی به ۱۱ سپتامبر، حدود ۱۳ درصد پایین تر از میانگین پنج ساله ایستاد. متوسط قیمت خرده فروشی گازوئیل در آمریکا به ۶.۳۰ دلار برای هر گالن رسید که بالاترین سطح اسمی از زمان آغاز ثبت داده ها در سال ۱۹۹۴ محسوب می شود. این در حالی است که پالایشگاه های آمریکایی با ۹۷ درصد ظرفیت عملیاتی خود مشغول کارند (تولید ۵ میلیون بشکه در روز از ژانویه تا اوت ۲۰۲۶؛ بالاترین سطح از ۲۰۱۹)، اما توان بازار برای پوشش شکاف عرضه همچنان ناکافی است.

تورم؛ مقصدی که گریزی از آن نیست

جورج شو، تحلیلگر ارشد شرکت کپلر، معتقد است که صعود قیمت گازوئیل بازتاب هم زمان فشار شدید عرضه، تنش های ژئوپلیتیک و هزینه های رو به رشد لجستیک است. تجربه اروپا نشان می دهد گرانی مفرط سوخت سرانجام به ترمز تقاضا منجر می شود، اما پیش از آن، افزایش هزینه های حمل ونقل و کشتیرانی به طور اجتناب ناپذیری به بهای تمام شده کالاها و موج تازه ای از تورم گره می خورد؛ چرا که گازوئیل سوختی راهبردی و بی جانشین در بخش های وسیعی از اقتصاد است.

در شرایطی که تنش های منطقه ای و تداوم آسیب به زیرساخت های انرژی در شرق اروپا چشم انداز بازار را تیره تر کرده است، شرکت های پالایشی از حاشیه سود بالا بهره می برند، اما هزینه اصلی این بحران بر دوش مصرف کنندگان نهایی سنگینی می کند؛ بحرانی که اگر مهار نشود، اقتصاد جهانی را در گرداب تورمی تازه ای گرفتار خواهد ساخت.