◄ برخورد دو قطار سریع السیر در اسپانیا؛ شمار جان باختگان به ۶۹ نفر رسید

برخورد دو قطار سریع السیر در نزدیکی ایستگاه اوردا در استان تولدو اسپانیا، دست کم ۶۹ کشته بر جای گذاشته و ده ها نفر را مجروح کرده است. این حادثه صبح چهارشنبه ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ در خط سریع السیر مادرید ـ سویا رخ داد و عملیات امداد و بررسی حادثه همچنان ادامه دارد.

قطار Renfe با یک قطار متوقف شده Iryo برخورد کرد

به گزارش تین نیوز به نقل از پرتال حمل و نقل ، این حادثه حدود ساعت ۸:۵۳ صبح در محدوده اوردا و در کیلومتر ۱۱۸ خط سریع السیر مادرید ـ سویا رخ داد. دو قطار شرکت دولتی Renfe و شرکت خصوصی Iryo در این مسیر در حال حرکت بودند. بر اساس گزارش های منتشرشده، قطار Iryo در مسیر متوقف شده بود و قطار AVE شرکت Renfe از پشت با آن برخورد کرد.

در پی این برخورد، چند واگن از ریل خارج شدند و تعدادی از آنها به پایین خاکریز کنار خط ریلی سقوط کردند. بر اساس گزارش های اولیه، دست کم سه واگن قطار Iryo و یک واگن قطار AVE به پایین خاکریز سقوط کردند. نیروهای امدادی در محل حادثه حاضر شدند و عملیات جست و جو، انتقال مجروحان و خارج کردن واگن های آسیب دیده را انجام دادند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، در مجموع ۵۴۴ مسافر در دو قطار حضور داشتند؛ قطار AVE شرکت Renfe حامل ۳۹۷ مسافر و قطار Iryo حامل ۱۴۶ مسافر و یک نوزاد بود.

اختلال در خط سریع السیر مادرید ـ اندلس

در پی این حادثه، حرکت قطارها در بخشی از خط سریع السیر مادرید ـ اندلس متوقف شد. شرکت زیرساخت ریلی اسپانیا (Adif) اعلام کرد که مسیر در محدوده حادثه مسدود شده است. همچنین برای رسیدگی به وضعیت مسافران، امکاناتی در ایستگاه های مادرید، سویا، کوردوبا و مالاگا در نظر گرفته شد.

شرکت Renfe نیز اعلام کرد که برای رسیدگی به وضعیت مسافران و خانواده های قربانیان، طرح کمک به آسیب دیدگان حوادث ریلی را فعال کرده است.

علت حادثه هنوز مشخص نشده است

علت نهایی برخورد دو قطار هنوز از سوی مراجع مسئول اعلام نشده و تحقیقات درباره چگونگی وقوع حادثه ادامه دارد.

اسکار پوئنته، وزیر حمل و نقل اسپانیا، از احتمال خطای انسانی در روند تصمیم گیری پیش از حادثه سخن گفته است، اما علت نهایی و مسئولیت افراد یا نهادهای مرتبط باید در جریان تحقیقات قضایی و فنی مشخص شود. بررسی عملکرد سامانه های ایمنی و سیگنالینگ، ارتباطات مرکز کنترل با رانندگان و تصمیم های اتخاذشده برای ادامه حرکت قطارها نیز در روند تحقیقات قرار دارد.

واکنش نخست وزیر اسپانیا به حادثه ریلی

پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا، پس از انتشار خبر حادثه در پیامی در شبکه اجتماعی X اعلام کرد که از این حادثه شدیدا متأثر شده و در تماس مستمر با اسکار پوئنته، وزیر حمل و نقل، و رئیس دولت منطقه کاستیا ـ لامانچا قرار دارد.

او همچنین با اشاره به فعالیت نیروهای امدادی در محل حادثه، همبستگی و حمایت خود را از قربانیان و خانواده های آنها اعلام کرد.

سانچز بعدتر به محل حادثه در اوردا رفت و اعلام کرد که تحقیقات برای روشن شدن علت حادثه تا پایان ادامه خواهد یافت. او گفت در صورت اثبات وجود قصور یا نقص در سیستم ایمنی، با آن به طور قاطع برخورد خواهد شد.

نخست وزیر اسپانیا همچنین اعلام کرد که روزهای ۲۹، ۳۰ و ۳۱ اکتبر در سراسر اسپانیا عزای عمومی خواهد بود. او با اشاره به حادثه مرگبار آداموز در ژانویه ۲۰۲۶ گفت وقوع دو حادثه مرگبار در شبکه قطارهای سریع السیر اسپانیا در فاصله کمتر از یک سال، وضعیتی قابل قبول نیست و در صورت نیاز اقدامات لازم برای تقویت ایمنی شبکه انجام خواهد شد.

سانچز در عین حال تأکید کرد که علت حادثه اوردا با حادثه آداموز یکسان فرض نمی شود و بررسی های رسمی باید جزئیات و عوامل دقیق هر سانحه را مشخص کند.

آخرین آمار حادثه ریلی اسپانیا

بر اساس آخرین گزارش رویترز در روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر، شمار جان باختگان حادثه به ۶۹ نفر رسیده و ۵۷ نفر از مجروحان همچنان در بیمارستان بستری هستند. آمارهای قبلی از ۶۸ جان باخته خبر می دادند. عملیات بررسی واگن های آسیب دیده و شناسایی قربانیان نیز ادامه داشته است.

این حادثه در حالی رخ داده است که اسپانیا در ژانویه ۲۰۲۶ نیز شاهد سانحه مرگبار ریلی در نزدیکی آداموز بود که در آن ۴۶ نفر جان باختند.

اختلال در سیستم ایمنی LZB پیش از حادثه

بررسی های اولیه نشان می دهد حدود ساعت ۸:۳۰ صبح، سیستم ایمنی و کنترل قطار LZB در بخشی از خط سریع السیر مادرید ـ سویا دچار اختلال شد. در پی این اختلال، حرکت چند قطار متوقف شد و مدیریت حرکت آنها در شرایط غیرعادی به مرکز کنترل واگذار شد.

جزئیات منتشرشده نشان می دهد اختلال LZB حدود ۲۳ دقیقه پیش از برخورد آغاز شد و شش قطار در محدوده ای به طول حدود ۶۹ کیلومتر تحت تأثیر این اختلال قرار گرفتند.

سیستم LZB وظیفه نظارت بر حرکت قطارها و فاصله آنها را بر عهده دارد و در شرایط عادی، اطلاعات مربوط به مسیر و سرعت را در اختیار راننده قرار می دهد و در صورت لزوم می تواند ترمز خودکار را فعال کند. به گفته وزیر حمل و نقل اسپانیا، اختلال در این سامانه باعث شد مدیریت حرکت قطارها در آن محدوده با تصمیم گیری مرکز کنترل ادامه پیدا کند.

چرا قطار Renfe دوباره حرکت کرد؟

یکی از محورهای اصلی تحقیقات به تصمیم مرکز کنترل Adif برای از سرگیری حرکت قطارها مربوط می شود. حدود ساعت ۸:۳۶، به قطار AVE شرکت Renfe اجازه داده شد حرکت خود را با دستور «حرکت عادی» از سر بگیرد؛ این در حالی بود که قطار Iryo همچنان در نزدیکی ایستگاه اوردا متوقف بود.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از مکالمات مرکز کنترل با رانندگان، در ساعت ۸:۴۱ مرکز کنترل از توقف قطار Iryo و مشکل انتقال اطلاعات آن مطلع شده بود. راننده این قطار نیز در تماس بعدی اعلام کرد که مشکل برطرف نشده و قطار همچنان در برابر سیگنال ورودی متوقف است.

در نتیجه، قطار AVE پس از طی حدود ۲۵ کیلومتر در مدت تقریبی ۱۷ دقیقه، با قطار Iryo برخورد کرد. وزیر حمل و نقل اسپانیا تصمیم به اجازه حرکت عادی قطار Renfe را اشتباه و غیرقابل توضیح توصیف کرده است. با این حال، تحقیقات برای مشخص شدن کامل روند تصمیم گیری و مسئولیت های مرتبط ادامه دارد.

محدودیت سرعت در زمان اختلال سیستم ایمنی

یکی از نکات مطرح شده در بررسی های اولیه، نحوه حرکت قطارها پس از از دسترس خارج شدن LZB است. در شرایط بهره برداری مختل، هنگامی که سامانه خودکار امکان تأیید ایمن بودن مسیر را فراهم نمی کند، رویه عملیاتی می تواند حرکت در حالت «حرکت در دید» را ایجاب کند؛ در این حالت، راننده باید سرعت را به گونه ای محدود کند که بتواند در برابر مانع احتمالی واکنش نشان دهد.

در توضیحات فنی منتشرشده درباره رویه مورد استفاده در چنین شرایطی، حداکثر سرعت ۴۰ کیلومتر بر ساعت برای حرکت در دید مطرح شده است. با این حال، تعیین اینکه در حادثه اوردا دقیقا چه دستورالعملی باید اجرا می شد و آیا مقررات عملیاتی رعایت شده بود، بر عهده بررسی های فنی و قضایی است.

در مقابل، به قطار AVE Renfe اجازه داده شد حرکت خود را با دستور «حرکت عادی» ادامه دهد. تفاوت دستورهای صادرشده برای دو قطار، اکنون یکی از محورهای اصلی بررسی تصمیم های مرکز کنترل پیش از برخورد است.

بررسی مکالمات مرکز کنترل با رانندگان

در جریان تحقیقات، فایل های صوتی ارتباط میان مرکز کنترل ترافیک Adif و رانندگان قطارهای درگیر نیز در حال بررسی است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از این مکالمات، راننده قطار Iryo در تماس هایی بین حدود ساعت ۸:۴۱ تا ۸:۴۸ درباره ناتوانی قطار در راه اندازی مجدد سیستم LZB با مرکز کنترل صحبت کرده است.

اطلاعات منتشرشده همچنین نشان می دهد راننده Iryo اعلام کرده بود که قطار همچنان در برابر سیگنال ورودی متوقف است و مشکل انتقال اطلاعات برطرف نشده است. ارتباطات مربوط به دستورهای صادرشده برای قطار AVE نیز بررسی می شود تا مشخص شود چرا با وجود توقف قطار Iryo در مسیر، اجازه حرکت عادی به قطار Renfe داده شد.

تحقیقات درباره علت حادثه ادامه دارد

با وجود روشن تر شدن بخشی از زنجیره اتفاقات پیش از برخورد، علت نهایی حادثه و مسئولیت قطعی افراد یا نهادهای مرتبط هنوز اعلام نشده است.

تحقیقات قضایی در کنار بررسی فنی مستقل ادامه دارد و بر تصمیم های اتخاذشده در مرکز کنترل Adif، نحوه مدیریت اختلال LZB و دلیل ناتوانی قطار Iryo در راه اندازی مجدد این سامانه متمرکز است. نیروهای گارد مدنی اسپانیا نیز از کارکنان مرکز کنترل و راننده قطار Iryo تحقیق کرده اند. بررسی مکالمات ضبط شده و اطلاعات ثبت شده در تجهیزات قطارها نیز بخشی از روند تحقیقات است.

LZB قدیمی و پروژه جایگزینی با ERTMS

حادثه بار دیگر موضوع استفاده از سیستم LZB در خط سریع السیر مادرید ـ سویا را مورد توجه قرار داده است. این سیستم از دهه ۱۹۹۰ در این خط مورد استفاده قرار گرفته و قرار است در چارچوب نوسازی خط با سامانه مدرن تر ERTMS جایگزین شود.

بر اساس گزارش های منتشرشده، اجرای پروژه جایگزینی با ERTMS با تأخیر مواجه شده است. این پروژه در سال ۲۰۲۱ به مرحله واگذاری قرارداد رسید و برنامه زمان بندی آن با تأخیر روبه رو شد؛ در نتیجه، تکمیل و بهره برداری کامل از سامانه جدید همچنان یکی از موضوعات مورد توجه در بحث نوسازی خط مادرید ـ اندلس است.

با این حال، کارشناسان تأکید کرده اند که صرف قدیمی تر بودن LZB به معنی پایین تر بودن سطح ایمنی آن نیست. ارتباط مستقیم میان قدمت سامانه، اختلال رخ داده و وقوع حادثه باید در بررسی های فنی مشخص شود و نمی توان تأخیر در اجرای ERTMS را به عنوان علت قطعی سانحه معرفی کرد.

آخرین آمار قربانیان

بر اساس گزارش رویترز در روز ۲۹ اکتبر، شمار جان باختگان حادثه به ۶۹ نفر رسیده و ۵۷ نفر همچنان در بیمارستان بستری هستند. این آمار در مقایسه با گزارش های اولیه که از ۶۸ جان باخته خبر می دادند، افزایش یافته است.

عملیات بررسی واگن های آسیب دیده و شناسایی قربانیان ادامه دارد. مقام های مسئول اعلام کرده اند که تحقیقات برای روشن شدن جزئیات حادثه و مشخص شدن مسئولیت های احتمالی ادامه خواهد یافت.