◄ کشتی‌ به‌ کشتی؛ راهکار تازه کشورهای خلیج فارس برای حفظ صادرات نفت از تنگه هرمز

هم زمان با تشدید ریسک های عملیاتی و امنیتی در آبراه حیاتی تنگه هرمز، کشورهای تولیدکننده نفت حوزه خلیج فارس رویکردی تدافعی و راهبردی را برای صیانت از شریان های صادراتی خود در پیش گرفته اند.

به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، در این میان، توسعه و تقویت ظرفیت های انتقال نفت به شیوه «کشتی به کشتی» (STS) به عنوان حلقه مفقوده پایداری لجستیک انرژی، در کانون توجه غول های نفتی منطقه از جمله عراق، کویت و امارات قرار گرفته است تا جریان صادرات نفت خام در شرایط بحرانی با چالش مواجه نشود.

سایه ریسک بر تنگه هرمز؛ تغییر پارادایم در لجستیک نفت

تنگه هرمز به عنوان مهم ترین گذرگاه انرژی جهان، این روزها شاهد تحولات عمیقی در حوزه حمل ونقل دریایی است. در شرایطی که افزایش ریسک های امنیتی و عملیاتی، پایداری زنجیره تامین انرژی را تهدید می کند، تولیدکنندگان بزرگ نفت خلیج فارس دریافتند که اتکای صرف به پایانه های بارگیری سنتی دیگر پاسخگوی شرایط بحرانی نیست. از این رو، تمرکز بر ایجاد انعطاف در زنجیره صادرات و استفاده از ظرفیت حمل دریایی به شیوه کشتی به کشتی (Ship-to-Ship یا STS) به یک اولویت ملی و راهبردی برای این کشورها بدل شده است.

خیزش عراق و کویت برای خرید و اجاره نفتکش های غول پیکر

شواهد حاکی از آن است که شرکت های دولتی انرژی در منطقه با سرعتی بی سابقه در حال تجهیز ناوگان خود هستند. شرکت دولتی نفت عراق (IOTC) در همین راستا، برای اجاره دست کم دو فروند نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام (VLCC) برای یک دوره ۱۸۰ روزه مناقصه برگزار کرده است. هدف از به کارگیری این غول های دریایی، انتقال و بارگیری نفت از کشتی های کوچک تر به شیوه STS اعلام شده است.

علاوه بر قراردادهای اجاره، تحرکات مالی مجموعه های تجاری و کشتیرانی مرتبط با عراق نشان می دهد که حداقل دو فروند نفتکش VLCC دیگر نیز از شرکت های یونانی و با ارزشی در حدود هر فروند ۲۰۰ میلیون دلار خریداری شده است. موازی با این اقدامات، شرکت ملی نفت کویت (KPC) نیز اعلام کرده که افزون بر استفاده از ظرفیت های اجاره ای موجود، توسعه ناوگان ملکی خود را با خرید کشتی های بیشتر به طور جدی پیگیری می کند.

سرمایه گذاری سنگین امارات و تکاپوی ADNOC

در مقیاسی گسترده تر، شرکت لجستیکی و دولتی ادنوک (ADNOC) در امارات متحده عربی گام های بلندتری برای تسلط بر زنجیره لجستیک دریایی برداشته است. این شرکت در ۷ آگوست ۲۰۲۶ از نهایی شدن قرارداد خرید ۱۱ فروند کشتی پیشرفته به ارزش تقریبی ۱.۳ میلیارد دلار خبر داد؛ سبدی که شامل ۶ فروند نفتکش غول پیکر VLCC و ۵ فروند کشتی حمل گاز مایع (VLGC) است.

با الحاق این شناورهای جدید، شمار نفتکش های VLCC در ناوگان ادنوک به ۱۴ فروند بالغ می شود. با توجه به اینکه هر فروند از این نفتکش ها گنجایش حمل حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام را داراست، اضافه شدن ۶ کشتی جدید به تنهایی ظرفیت اسمی حمل حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت خام را در هر سیر عملیاتی فراهم می سازد؛ رقمی که قدرت مانور فوق العاده ای به امارات در مدیریت صادرات می بخشد.

نتیجه گیری؛ نفتکش ها به عنوان دارایی راهبردی

تحولات اخیر در خلیج فارس به روشن نشان می دهد که در فضای ناپایدار کنونی، نفتکش ها دیگر صرفاً ابزارهای تجاری برای جابجایی کالا محسوب نمی شوند، بلکه به بازوان ژئوپلیتیک و دارایی های راهبردی دولت ها برای تداوم صادرات نفت و کنترل قیمت های جهانی انرژی تبدیل گشته اند. در این کارزار، راهکار «کشتی به کشتی» سپر دفاعی تازه ای است که کشورهای خلیج فارس برای دور زدن بحران های احتمالی در تنگه هرمز و تضمین استمرار حیات اقتصادی خود به کار گرفته اند.