◄ مخالفت با موتورسواری بانوان حقوقی، فنی و یا سیاسی؟

 چنین نگرشی در هزاره سوم تحیقیقا با چالش های جدی روبرو و باعث تعارضات شدید اجتماعی می شود. 

در پی مصوبه اخیر هیئت دولت مبنی بر صدور گواهی نامه موتورسیکلت برای بانوان‌، تعداد معدودی ازنمایندگان مجلس فریاد سر دادن که این مصوبه مغایر با آیین نامه راهنمایی و رانندگی است و نهایتا در رسیدگی به احکام بودجه سال ۱۴۰۵ رسما با آن مخالفت و رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس خواستار برخورد پلیس با بانوان موتورسوار شد.وایکاش  نمایندگان محترم  همین حساسیت ها را در بحث الودگی هوا‌، تولید خودروهای بی کیفیت‌، معضل الودگی هوای شهرهای کشورو کشته های سوانح ترافیکی  هم می داشتند .

در بحث اینکه آیا این محدودیت به نفع کشور است یا خیر، باید از چند منظر مختلف، از جمله اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ایمنی، مورد ارزیابی قرار گیرد.  

جوانب اجتماعی و فرهنگی 

• مخالفان 

•  محدودیت برای زنان در فعالیت هایی مثل موتورسواری می تواند به حفظ ارزش های سنتی و نقش های جنسیتی کمک کند. در جوامعی که هنوز دیدگاه های محافظه کارانه رایج است، این محدودیت ممکن است به عنوان راهی برای حفظ نظم اجتماعی و تطابق با هنجارهای فرهنگی دیده شود. 

• از نظر برخی افراد، وجود چنین محدودیت هایی می تواند آرامش ذهنی برای خانواده ها و جامعه به ویژه در جوامع سنتی تر ایجاد کند، جایی که فعالیت های خاص مانند موتورسواری برای زنان ممکن است به عنوان یک تهدید فرهنگی یا آسیب به مقام زن تلقی شود. 

• موافقان

•  محدودیت موتورسواری زنان می تواند منجر به نابرابری جنسیتی شود و موجب تضییع حقوق زنان شود. زمانی که زنان از حق استفاده از وسایل نقلیه (مانند موتور سیکلت) محروم شوند، این امر به طور مستقیم بر آزادی های فردی و مساوات حقوقی آن ها تأثیر می گذارد. 

• در دنیای مدرن، نقش زنان در بسیاری از حوزه ها تغییر کرده است و زنان به طور فزاینده ای به دنبال مشارکت فعال در عرصه های مختلف جامعه هستند. استمرار چنین محدودیت هایی ممکن است موجب نارضایتی اجتماعی و مقاومت در برابر پیشرفت های اجتماعی گردد. 

• این محدودیت می تواند نشان دهنده عدم اعتماد به توانمندی های زنان در انجام فعالیت های عمومی و فنی باشد که خود یک مانع فرهنگی محسوب می شود. 

جوانب اقتصادی 

• مخالفان 

•  معتقدند که محدودیت موتورسواری برای زنان می تواند به حفظ الگوهای سنتی مصرف منجر شود، که ممکن است در ابتدا به طور ظاهری اقتصادی به نظر برسد، به ویژه در جوامعی که تمایل دارند بر فعالیت های مردانه تسلط بیشتری داشته باشند. 

• موافقان 

•  موتورسواری زنان می تواند به عنوان یک فرصت شغلی یا حتی یک راه برای کاهش هزینه های حمل و نقل برای آن ها باشد. در شهرهایی که هزینه های حمل و نقل عمومی بالا است، موتورسواری می تواند به عنوان یک راه مقرون به صرفه و منابع درآمدی جدید برای زنان محسوب شود. 

در بسیاری از کشورها، زنان با موتورسواری می توانند به کارهایی مانند دلیوری یا حمل و نقل شخصی بپردازند، که می تواند برای آن ها فرصتی برای کسب درآمد باشد. این نوع فرصت های اقتصادی می تواند به تقویت اقتصاد خانواده و در نهایت اقتصاد ملی کمک کند. 

جوانب  ایمنی 

• مخالفین 

•  محدود کردن موتورسواری زنان می تواند به نوعی از کاهش خطرات و تصادفات برای زنان جلوگیری کند. به ویژه در جاده ها و شرایطی که عدم رعایت ایمنی ممکن است منجر به آسیب های جدی شود. 

• موافقان 

• ایمنی قابل توجه در صورت آموزش صحیح: در واقع، بسیاری از مشکلات ایمنی ناشی از نداشتن آموزش های کافی و تجهیزات ایمنی مناسب است. اگر زنان آموزش های صحیحی در زمینه موتورسواری دریافت کنند و از تجهیزات ایمنی مانند کلاه ایمنی و لباس مناسب استفاده کنند، می توانند بسیار ایمن تر از آنچه که به طور رایج تصور می شود، موتورسواری کنند. 

حضور زنان به عنوان موتور سوار می تواند به کاهش ترافیک و پیدایش فرصت های بهتر برای حمل و نقل کمک کند. در کشورهایی که تراکم جمعیت بالاست و ترافیک سنگین است، موتورسواری زنان می تواند به تسهیل حرکت در شهرها کمک کند. 

جوانب حقوقی و سیاسی 

• مخالفان 

•  محدودیت ها برای زنان می تواند به عنوان حفظ هویت فرهنگی و نظم اجتماعی کشور محسوب شود و از نظر آن ها، این امر ممکن است به پایداری قوانین دینی و فرهنگی کمک کند. 

• موافقان 

•  از منظر حقوق بشر، هر نوع محدودیتی که حق انتخاب را برای زنان محدود کند، به ویژه در مسائلی که در حیطه آزادی های فردی است، می تواند به عنوان نقض حقوق برابری جنسیتی تلقی شود. 

و ادامه محدودیت ها برای زنان در عرصه های عمومی می تواند موجب آسیب به اعتبار بین المللی کشور شود و انتقادهایی را از سوی سازمان های حقوق بشری و فعالان بین المللی به همراه داشته باشد.

همانطوری که در یادداشت های قبلی اشاره داشتم در تبصره ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی عنوان شده «صدور گواهینامه رانندگی موتورسیکلت برای مردان برعهده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است.» و برخی به اشتباه این ماده را تفسیر به ممنوعیت صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان می کنند، نخست اینکه آیین نامه راهنمایی و رانندگی درباره صدور گواهینامه برای بانوان سکوت کرده است، نه مخالفت صریح. 

رأی تاریخی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۸ که در پی شکایت یک بانوی شهروند اصفهانی صادرودیوان در آن زمان صراحتاً اعلام نموده است که رانندگی یک مهارت است و هیچ پیوندی با جنسیت ندارد. 

دیدگاه مسئولان در این خصوص 

موضوع صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان بار دیگر به یکی از سوژه های بحث برانگیز درکشورتبدیل شده است موضوعی که در روزهای اخیر با اظهارات مسئولان مختلف دولتی، بیش از پیش در کانون توجه افکار عمومی قرار گرفته است. با وجود موافقت دولت ونظر مساعد راهنمایی و رانندگی با صدور گواهینامه برای بانوان در صورت اصلاح و ابلاغ قانون  متاسفانه چند نماینده مجلس در درمقابل  احرای لایحه جدید دولت  قد علم کرده اند 

سردار تیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، روز 29 آذر در پاسخ به پرسشی درباره تعیین تکلیف صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان گفت: «پلیس مجری قانون است و در این زمینه فعلاً منتظر تصویب این موضوع در دولت هستیم که در حال رسیدگی است. نه اجتهاد می کنیم و نه نظر فقهی می دهیم؛ هرچه ابلاغ باشد موظف به اجرای آن هستیم. 

اما اندکی بعد،سید کاظم دلخوش، معاون تقنینی معاونت پارلمانی ریاست جمهوری، خبر از ارسال لایحه اصلاح تبصره ماده 20 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی با هدف امکان صدور گواهینامه برای بانوان به مجلس داد. وی با تأکید بر اینکه در قانون فعلی، صدور گواهینامه موتورسیکلت صرفاً برای مردان تعریف شده است، گفت: «روزبه روز به تعداد زنان موتورسوار افزوده می شود و در صورت وقوع حوادث رانندگی، خسارت های وارده به دیگران توسط بیمه پوشش داده نمی شود.این خلأ قانونی نه تنها برای بانوان، بلکه برای همه استفاده کنندگان از معابر خطرساز است. 

دلخوش توضیح داد که با صدور گواهینامه برای بانوان، هم امکان نظارت پلیس فراهم می شود و هم خسارت های احتمالی تحت پوشش بیمه قرار خواهد گرفت. او تأکید کرد که این لایحه در معاونت پارلمانی تهیه و با همکاری برخی نمایندگان مجلس، از جمله خانم فلاحی، دنبال شده است. 

این روند اما با اظهار نظر زهرا بهروزآذر، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، شکل دیگری به خود گرفت. او با بیان اینکه «موتورسیکلت سواری بانوان چیزی متفاوت از خلبانی و رانندگی نیست»، گفت: «خانم ها نیاز دارند از موتور به عنوان وسیله حمل ونقل استفاده کنند. جمع بندی ما در دولت این است که برای موضوع موتورسواری، نیاز به قانون و مقررات جدید نداریم؛ قوانین فعلی کافی است و می توان بر اساس همان ها اقدام کرد. 

بهروزآذر همچنین تأکید کرد که دولت موافق صدور گواهینامه برای بانوان است: «وقتی بانوان توانایی خلبانی هواپیما را دارند، موتورسیکلت چه اشکالی می تواند ایجاد کند 

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: در صورت وجود نقص در قانون صدور گواهینامه برای موتورسواری زنان، مجلس باید ورود کند. با توجه به مقتضیات زمان بهتر است مجلس نظر کارشناسی خود را در این زمینه ارائه دهد تا یک تصمیم منطقی در این خصوص گرفته شود.

خسروپناه‌، به متولیان این امر خاطرنشان کرد: اگر می خواهند تأثیری بگذارند، باید فرهنگ موتورسواری را رواج دهند تا آسیب ها و معلولیت ها کاهش یابد و بار سنگینی از دوش وزارت بهداشت برداشته شود.

 در عصر حاضر، حق انتخاب و آزادی فردی یکی از اصول اساسی حقوق بشر است و این حق باید برای همه افراد، بدون توجه به جنسیت، احترام گذاشته شود.

به چند دلیل می توانم این نظر را توضیح دهم: 

1. حقوق برابر برای همه: 

به استناد فصل سوم قانون اساسی: حقوق ملت
اصل نوزدهم: ‎‎‎‎‎مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ‌، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود 

.اصل بیستم: همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی‌، سیاسی‌، اقتصادی‌، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.

اصل بیست و یکم: دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید  

‎‎‎‎‎‎- ایجاد زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیاء حقوق مادی ومعنوی او.مهم ترین اصل در این زمینه، حقوق برابر است.  

لذا اگر قانون به مردان اجازه می دهد که گواهینامه موتور دریافت کنند، چرا زنان نباید همین حق را داشته باشند؟ هیچ دلیلی برای تبعیض جنسیتی در این زمینه وجود ندارد. زنان باید حق انتخاب داشته باشند که چگونه به جابه جایی بپردازند و از آزادی خود برای استفاده از وسایل نقلیه مختلف بهره ببرند. اما بانوان نیز مانند میلیون ها مرد فاقد گواهینامه، عملا این حق انسانی خود را استیفا کرده و به طور وسیع از این وسیله سهل الوصول در ترافیک سنگین و وقت کش بهره می گیرند که پدیده ای کاملا عرفی شده است و هیچ مغایرتی هم با نظم عمومی جامعه ندارد.  

2. توانمندی و مهارت های فردی: 

توانایی موتورسواری یا رانندگی به جنسیت ربطی ندارد. زنان همانطور که در بسیاری از زمینه های حرفه ای، علمی و اجتماعی به موفقیت های بزرگی دست یافته اند، در رانندگی و موتورسواری هم می توانند مهارت های لازم را به دست آورند و با رعایت ایمنی، به خوبی از عهده آن برآیند. آموزش صحیح و فراهم کردن زیرساخت های مناسب، می تواند به زنان این امکان را بدهد که به طور مستقل و ایمن موتورسواری کنند. 

3. ایجاد فرصت های جدید برای زنان: 

موتورسواری می تواند برای زنان به ویژه در مناطقی که دسترسی به حمل و نقل عمومی محدود است، گزینه ای مفید باشد. این موضوع به آن ها کمک می کند تا از استقلال بیشتری برخوردار شوند و در موقعیت هایی که نیاز به تحرک سریع و راحت دارند، از آن بهره برداری کنند.. 

4. تغییر نگرش های اجتماعی: 

یکی از مزایای اعطای گواهینامه موتور به زنان این است که این اقدام می تواند به تغییر نگرش های جامعه در مورد نقش های جنسیتی کمک کند. با دیدن زنان به عنوان رانندگان و موتور سواران، جامعه می تواند به تدریج به این نتیجه برسد که این فعالیت ها محدود به یک جنس خاص نیستند و هر فرد با توانمندی های خود می تواند از آن ها بهره مند شود. 

5. ایجاد انگیزه برای بهبود ایمنی و فرهنگ رانندگی: 

با حضور بیشتر زنان در عرصه موتورسواری، می توان فرهنگ ایمنی و توجه به قوانین جاده ای را تقویت کرد. درکتاب تفاوت رانندگی زنان با مردان  که در سال 1387 تالیف داشته ام بیان کردم معمولاً  خانم ها به قوانین ومقررات  توجه بیشترو در رانندگی احتیاط لازم را دارند‌، رانندگی بانوان، به طور کلی قانون مندتر است. این یک واقعیت میدانی است. وقتی خانم ها موتورسواری می کنند، رفتارهای پرخطر، حرکات نمایشی و بی نظمی هایی که گاهی از سوی برخی موتورسواران مرد دیده می شود، بسیار کمتر اتفاق می افتد و این می تواند موجب بهبود استانداردهای ایمنی در خیابان های شهری شود. 

6. پذیرش تغییرات در جوامع مدرن: 

باید بپذیریم  جوامع به صورت چشمگیری به سمت پذیرش تغییرات و نقش های متنوع در جامعه حرکت می کنند. زنان در حال ورود به عرصه های مختلف از جمله ورزش، هنر، علم، و تکنولوژی هستند. موتورسواری هم نباید از این قاعده مستثنی باشد. زنان باید حق داشته باشند که در این عرصه ها حضور داشته باشند و حتی در آن پیشرفت کنند. 
امیدواریم مسئولان تصمیم گیر در کشور با نگاه به منافع و مصالح عمومی کشور و بدون هر گونه سلایق سیاسی و جناحی به این خواسته به حق و مشروع زنان سرزمین ایران عزیزتوجه لازم داشته تا بانوان نجیب ایران هم همانند بسیاری از کشور های دیگر از این وسیله حمل و نقلی استفاده کنند و با از بین بردن این محدودیت ها و فراهم کردن شرایط ایمن و آموزشی مناسب، می توان از امکان مشارکت زنان در عرصه های مختلف اقتصادی و اجتماعی بهره برد و در نهایت به پیشرفت کشور کمک کرد.