◄ پروژه عربستان برای تغییر جریان ترافیک هوایی؛ زنگ خطر برای صنعت هوانوردی ایران
تغییر کریدورهای هوایی منطقه و کاهش وابستگی ایرلاین ها به فضای ایران، آینده درآمدهای ناوبری هوایی و جایگاه ژئوپلیتیکی کشور را با چالشهای جدی رو به رو کرده است.
حداقل ۹ سال قبل در ارتباط با برنامه ای بسیار جدی برای تغییر جریان ترافیک هوایی منطقه، در قالب مکاتبات متعدد به مسئولین امر هشدارهایی داده شد، لکن متاسفانه مورد توجه دولتمردان وقت قرار نگرفت.
آن روزها که در ایران ما دلخوش به عبور ترافیک ۱۰۰۰ پروازی از فضای ایران به دلیل شرایط حاکم بر منطقه بودیم، عربستان سعودی در پروژه ای بسیار جدی و دقیق با همکاری ترکیه، مصر، یوروکنترل و دفاتر منطق ای ایکائو در مصر و پاریس از یک طرف و کشورهای هند، پاکستان، عمان، امارات متحده عربی، قطر و دفتر آسیایی ایکائو از طرف دیگر به تغییر جریان ترافیک هوایی فکر میکرد، در این ارتباط هم از حمایت جدی نمایندگان FAA در منطقه هم برخوردار شد.
برنامه ای که در آن علاوه بر تامین زیرساخت های مورد نیاز برای عبور جریان ترافیکی با رشد تصاعدی از میانه قلمرو عربستان سعودی، ساختارهای سازمانی نیز تغییرات شگرفی به همراه داشت از جمله تحولاتی که در مجموعه ارائه دهنده خدمات ناوبری هوایی آن کشور موسوم به SANS در دستور کار قرار گرفت، آنچه که بعد از سالها برنامه ریزی این شرکت دولتی را تبدیل به یکی از بهترین مجموعه های کشور ساخت و موجب گردید طی سال های اخیر پرچمدار جذب نخبگان از اطراف و اکناف گردد و عنوان Best Places to Work را از آن خود سازد.
هدف مهم تغییر جریان ترافیک هوایی، بی نیاز ساختن ترافیک رو به رشد کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس و همچنین ترافیک عبوری شرق به غرب از پرواز برفراز خلیج فارس، قلمروهای ایران، عراق، سوریه و حتی بخشی از ترکیه بود.
امروز می توان به فضل مطالعات دقیق، هماهنگی های موثر، لابی های برنامه ریزی شده، زیرساخت های متناسب و همکاری های طراحی شده، این پروژه را یکی از موفق ترین پروژه های ترافیک هوایی در عرصه جهانی برشمرد.
پروژه ای که میلیاردها دلار به بخش های ناوبری هوایی عربستان سعودی سرازیر کرده و موجب احیای ترافیک هوایی عبوری بر فراز مصر، قبرس و اسرائیل خواهد شد.
خطر آتی اما ایجاد مسیرهای جایگزین برفراز پاکستان و افغانستان برای دسترسی به کشورهای حوزه CIS، اتحادیه اروپا و ترغیب همسایگان شرقی ایران در ایفای نقش فعال برای پذیرش پروازهای آمریکای شمالی از طریق مسیرهای موسوم به polar routes است، که طی روزهای اخیر شاهد شکل گیری آن هستیم. این در حالی است که به دلیل حملات مکرر آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساخت های فرودگاهی، ناوبری و راداری، شرایط ارائه خدمات ترافیک هوایی کارآمد و متناسب با نیاز کشور و منطقه برای ارائه دهنده خدمات ناوبری هوایی کشور فراهم نیست.
فارغ از وضعیتی که صنعت هوانوردی ایران از منظر زیرساخت در این روزهای سخت با آن دست به گریبان است و تهدیدات مکرری که مستمرا موجب ایجاد محدودیت در ارائه خدمات حداقلی کنونی و به تبع آن، آثار سلبی محدودیت های مکرر در تزلزل اعتماد بهره برداران در باب ایمنی فضای کشور به دنبال خواهد داشت، فقدان تیم مجرب و منسجم، نقشه راه متناسب، سیاستگذاری برای دوران پساجنگ و دیپلماسی فعال حمل و نقل هوایی مهمترین عامل از دست دادن بازار آینده در ارائه خدمات ناوبری هوایی و تنزل جایگاه ایران به کشورهای غیرتاثیر گذار در این حوزه باشد.
آنچه امروز می بایست علاوه بر گذار از شرایط بحرانی موجود و تدوین برنامه بازگرداندن وضعیت حمل و نقل هوایی به شرایط عادی پس از جنگ آن هم متناسب با تقاضای تصاعدی برای سفرهای هوایی داخلی باشد، علاوه بر اصلاح نظام حکمرانی در صنعت،تغییر جدی ساختارهای نهادهای رگولاتوری و ارائه دهندگان خدمات ناوبری و مدیریت ترافیک هوایی، بقای اقتصادی، ارتقای آموزشی پرسنل متناسب با شرایط جدید، جذب نخبگان جوان و تمرکز بر تدوین استراتژی های توسعه ای در چارچوب اتاق های فکر کارآمد و فرصت دادن به بخش خصوصی نه تنها در زمینه تامین تجهیزات و تسهیلات بلکه در حوزه مطالعه شرایط، تحلیل روندها، آگاه سازی تصمیم سازی و مشارکت در ساختن آینده ای بهتر است.
