◄ چرا شرق کشور محور جدید مدیریت ترافیک هوایی ایران شد؟

با اجرای برنامه جدید شبکه پروازی کشور، از شنبه ۵ اردیبهشت ماه تمرکز اصلی مدیریت ترافیک هوایی ایران به سمت آسمان و فرودگاه های شرقی منتقل می شود. تصمیمی که به گفته مدیرعامل شرکت فرودگاه ها و ناوبری هوایی ایران، هم پاسخی به محدودیت های فعلی در برخی مناطق است و هم تلاشی برای حفظ بالاترین سطح ایمنی و تداوم سرویس دهی در فضای هوایی کشور.

محور شرقی؛ ستون اصلی فاز جدید بهره برداری از آسمان ایران

به گزارش تین نیوز، محمد امیرانی، مدیرعامل شرکت فرودگاه ها و ناوبری هوایی ایران و معاون وزیر راه و شهرسازی، با تشریح جزئیات برنامه جدید شبکه پروازی اعلام کرده است: «مطابق برنامه ریزی های عملیاتی، از روز شنبه ۵ اردیبهشت ماه، فضای بخش های شرقی کشور جهت برقراری پروازهای داخلی و عبوری در اولویت بهره برداری قرار می گیرد.»

در این چارچوب، فرودگاه های استانی مهمی همچون مشهد، زاهدان، کرمان، یزد و بیرجند به عنوان نقاط کلیدی هدایت ترافیک هوایی تعریف شده اند. این فرودگاه ها امروز نقش فراتر از یک پایانه استانی را بر عهده دارند و به صورت یک شبکه مکمل، بار اصلی مدیریت پروازها در شرق کشور را به دوش می کشند.

به گفته امیرانی، «امکان ارائه سرویس های کامل ناوبری در این مناطق فراهم شده است»؛ عبارتی که نشان می دهد زیرساخت های فنی، سامانه های ارتباطی و کمک ناوبری در شرق کشور در وضعیت عملیاتی مناسب قرار دارند و قابلیت پذیرش بخشی قابل توجه از ترافیک داخلی و عبوری را دارند.

این جابه جایی محور مدیریت، در عمل به معنای تغییر کانون ترافیک هوایی از غرب و مرکز به شرق کشور است؛ تغییری که هم با واقعیت های فنی و زیرساختی گره خورده و هم با ملاحظات ایمنی و ظرفیت موجود.

محدودیت در غرب و مرکز؛ انطباق هوشمندانه با ظرفیت های فنی

در سمت مقابل، فرودگاه های واقع در مناطق غربی و مرکزی کشور، از جمله تبریز، کرمانشاه، اهواز، ارومیه، ایلام، آبادان، اصفهان، شیراز، رشت و همچنین فرودگاه مهرآباد تهران، با محدودیت هایی روبه رو هستند. امیرانی در توضیح وضعیت این فرودگاه ها می گوید:

«در خصوص فرودگاه های واقع در مناطق غربی و مرکزی کشور… فعالیت ها با محدودیت های مشخصی در تعداد پروازها و ساعت های عملیاتی آغاز می شود.»

این محدودیت ها، بخشی از یک راهبرد کلی است:

• انطباق حجم پروازها با ظرفیت فنی فعلی
• مدیریت مرحله ای بازگشت به شرایط عادی
• و مهم تر از همه، حفظ سطح ایمنی در بالاترین حد ممکن

خود امیرانی صراحتاً تأکید می کند که این تصمیم «به منظور انطباق دقیق حجم ترافیک با ظرفیت های فنی فعلی و اطمینان از حفظ بالاترین سطح ایمنی در هدایت هواپیماها اتخاذ شده است».

به بیان دیگر، سیاست گذار هوایی کشور ترجیح داده است به جای گسترش شتاب زده ترافیک در تمام نقاط، ابتدا آن بخش از شبکه را محور قرار دهد که از نظر تجهیزات، شرایط عملیاتی و آمادگی فنی، پایدارتر و قابل اتکاتر است؛ و در این مقطع، این بخش همان شرق کشور است.

از زاویه مدیریت ریسک، این رویکرد نوعی تقسیم بندی هوشمندانه فضا و ظرفیت به شمار می آید: انتقال بار اصلی به محور شرقی، و در عین حال، راه اندازی محدود و کنترل شده فرودگاه های غربی و مرکزی تا پس از ارزیابی های تکمیلی، امکان افزایش تدریجی ترافیک در آن ها فراهم شود.

بازسازی زیرساخت ها و بازگشت مرحله ای پروازهای عبوری

پشت صحنه این تغییر محور، یک کارزار فنی و تخصصی در جریان است. به گفته مدیرعامل شرکت فرودگاه ها، «متخصصان داخلی بلافاصله فرآیند بازسازی تجهیزات ارتباطی و کمک ناوبری را آغاز کرده اند.» این جمله نشان می دهد که در کنار بهره گیری حداکثری از زیرساخت های آماده شرق کشور، بازسازی و احیای سایر نقاط شبکه ناوبری هوایی نیز به طور موازی در دستور کار قرار دارد.

امیرانی توضیح می دهد که «در حال حاضر تمرکز اصلی بر حفظ پایداری خدمات با استفاده از توان فنی موجود و راهکارهای جایگزین است.» این بدان معناست که در کوتاه مدت، اولویت با پایداری و ایمنی است، حتی اگر به قیمت محدودیت در تعداد پروازها و جابه جایی محور ترافیک باشد.

او همچنین تأکید می کند که «تغییر در کمیت پروازها و رفع تدریجی محدودیت ها در مناطق غربی، تنها پس از ارزیابی های امنیتی توسط مبادی ذی ربط صورت خواهد گرفت»؛ یعنی زمان و دامنه بازگشت کامل شبکه به الگوی پیشین، وابسته به مجموعه ای از ارزیابی های فنی و امنیتی است و نه صرفاً تصمیمات عملیاتی.

در سطح بین المللی نیز اقداماتی آغاز شده است. مدیرعامل شرکت فرودگاه ها از رایزنی با ایرلاین های خارجی خبر می دهد: رایزنی ها با ایرلاین های خارجی برای تبیین وضعیت مسیرها و جذب مجدد پروازهای عبوری آغاز شده است؛ با این حال، افزایش تعداد این پروازها به صورت مرحله بندی شده و با اطمینان کامل از پایداری شرایط فنی و ایمنی کشور دنبال خواهد شد.»

این موضع نشان می دهد که انتخاب محور شرقی فقط یک پاسخ داخلی به شرایط فعلی نیست، بلکه بخشی از بازطراحی چهره ایران در آسمان منطقه است؛ تلاشی برای نشان دادن این پیام به شرکت های هواپیمایی خارجی که فضای هوایی ایران، با تکیه بر زیرساخت های پایدار شرقی و بازسازی تدریجی سایر نقاط، همچنان می تواند گزینه ای ایمن و قابل اتکا برای پروازهای عبوری باشد.

شرق، سکوی حفظ پایداری در آسمان ایران

آنچه امروز شرق کشور را به محور جدید مدیریت ترافیک هوایی ایران تبدیل کرده، ترکیبی از چند عامل است:

• آماده به کاری و پایداری زیرساخت های ناوبری در فرودگاه های شرقی،
• ضرورت انطباق دقیق حجم پروازها با ظرفیت های فنی موجود،
• نیاز به حفظ و نمایش بالاترین سطح ایمنی در شرایط حساس،
• و برنامه ای مرحله ای برای بازگشت تدریجی پروازها در سایر مناطق.

در این میان، فرودگاه هایی مانند مشهد، زاهدان، کرمان، یزد و بیرجند از نقش استانی فراتر رفته و به ستون های اصلی یک شبکه شرقی مدیریت پرواز تبدیل شده اند؛ شبکه ای که تا بازگشت کامل سایر بخش ها، بار اصلی هدایت ترافیک هوایی کشور را بر دوش خواهد کشید.