◄ انقلاب برقی‌ سازی راه‌ آهن هند/ استفاده از تجربه راه آهن برقی هند در برقی سازی راه آهن تهران مشهد

 عباس قربانعلی بیک: آمار درصد شبکه برقی راه آهن ها در سال 2025  در رسانه های اجتماعی: سوئیس 100 درصد، هند 99 درصد، چین 82 درصد، ژاپن 64 درصد و فرانسته 60 درصد اعلام شده است.

آمار UIC در سال 2025 نشان می دهد طول شبکه راه آهن هند در سال 2023 به 68584 کیلومتر  و طول شبکه دو خطه به 29719 ( 43 درصد) و شبکه برقی به 58074 ( 85 درصد) کیلومتر رسید. در حالیکه آمار UIC در سال 2023 نشان می دهد در سال 2022 طول شبکه 68043 کیلومتر بوده و دوخطه 28052 (41درصد) و شبکه برقی به 50394 کیلومتر (74درصد) بود یعنی فقط در مدت یک سال طول شبکه راه آهن هند 541 کیلومتر، دوخطه 1667 و شبکه برقی 7680 کیلومتر افزایش یافته که نه فقط برای هند بلکه در کل راه آهن جهان انقلاب برقی سازی محسوب می شود به ویژه اینکه که هند از 1997 لوکوموتیوهای دیزلی مدرن AC با قدرت بیش از 4000 اسب GT46 آمریکایی را از EMD وارد نمود و تا 2018 به ساخت داخل آن تا 1800 دستگاه ادامه داد.

آمار UIC نشان می دهد از 2002 تا 2022 طول شبکه ریلی جهان 8 درصد، دوخطه 75 درصد و شبکه برقی 213 درصد رشد داشته، در این مدت تعداد لوکوموتیو حدود 60 درصد و خودکشش 4588 درصد (46 برابر) و واگن باری 54 درصد رشد داشته ولی تعداد مسافر 31 درصد کاهش داشته (احتمالا به دلیل کرونا، سال 2019 تعداد مسافر 8439 میلیون نفر بوده) ولی بار 161درصد افزایش یافته است (تین 272363).

هدف طرح ملی (جامع) راه آهن هند: افزایش قابل توجه سهم ریلی در حمل و نقل بار و مسافر تا سال 2050 (تین 273657): سهم حمل و نقل بار: افزایش از 27 درصد فعلی به 45 درصد و سهم مسافر: افزایش از 8درصد فعلی به 15درصد با هزینه 485 میلیارد دلار (تین 292372).

این طرح افزایش قابل توجهی در عملکرد حمل و نقل راه آهن هند تا سال 2050 را هدف قرار داده است: جابجایی بار از 681 میلیارد تن کیلومتر خالص در 2016 به 8000 تا 10000 میلیارد تا 2050، که نشان دهنده افزایش بیش از 10 برابری است.

جابجایی مسافر: از سطح 1149 میلیارد مسافرکیلومتر در 2016 به 3000 تا 4000 میلیارد تا 2050، با رشد 2.5 تا 3.5 برابری.

هزینه های سرمایه گذاری: برای دستیابی به این اهداف، طرح ملی ریلی سرمایه گذاری های قابل توجهی را پیش بینی نموده است:

1) توسعه زیرساخت: تقریبا 413 میلیارد دلار و 85درصد از کل هزینه شامل گسترش شبکه، برقی سازی خطوط، ارتقای علائم ... .

2) خرید ناوگان: تقریبا 71 میلیارد دلار و 15درصد از کل هزینه شامل خرید لوکوموتیوهای برقی و دیزلی، واگن های باری و مسافری.

هند در چند سال گذشته موفق شده نرخ برقی سازی راه آهن عریض را از 45 درصد به 99 درصد افزایش دهد و هدف آن دستیابی به انتشار صفر تا ۲۰۳۰ است. این پیشرفت قابل توجه به دلیل سیاست های کلان و سرمایه گذاری های گسترده در این بخش بوده است.

(هند چگونه فقط در 5 سال 45 درصد شبکه خود را برقی کرد، How India electrified 45درصد of its network in just five years)

دلایل برقی سازی هند:

1) امنیت انرژی: هند چهارمین ذخایر بزرگ زغال سنگ جهان را دارد، اما 80 درصد از نفت خام خود را وارد می کند. برقی سازی راه آهن وابستگی به نفت را کاهش داده و امنیت انرژی را افزایش می دهد.

2) کاهش آلایندگی: راه آهن هند بزرگترین مصرف کننده برق در کشور است و برقی سازی به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای کمک می کند.

3) اهداف زیست محیطی: هند متعهد شده است تا سال ۲۰۳۰ به انتشار صفر خالص برسد و برقی سازی راه آهن بخشی کلیدی از این تعهد است.

پیشرفت های اخیر،  تا ۲۰۲۳: نرخ برقی سازی به 21 کیلومتر در روز رسیده که تقریبا 2 برابر نرخ پنج سال قبل و 9 برابر سریع تر از دوره های قبلی بود. بررسی تجربه راه آهن هند در انقلاب برقی سازی و برنامه رشد 10 برابری بار تا 9 هزار میلیارد تن کیلومتر و 3 برابری مسافر به بیش از 3 هزار میلیارد نفر کیلومتر با سهم 45 و 15درصد تا 2050، برای ما با هدف سهم 30 درصد بار (و 18درصد مسافر) برنامه هفتم، باوجود تحریم انواع موتورهای دیزل ریلی و وابستگی کمتر ساخت و نگهداری ناوگان برقی، فرصت مغتنمی است.

با نهایی شدن قرارداد برقی سازی تهران مشهد (تین 295339) و تاکید ریاست محترم جمهور بر قطارهای حومه (تین 308152) باید هرچه زودتر برای برقی سازی خطوط حومه با توان داخلی و به تدریج با سرمایه گذاری خصوصی هم اقدام نمود (تین 310771).       

در این مسیر نباید از پیش بینی تامین ناوگان برقی (تین 298953) یا برقی دیزلی (تین 306618) یا تبدیل برخی از لوکوموتیوهای موجود آلستوم (تین 2562392)، زیمنس (تین 269042) و نیز تبدیل قطارهای خودکشش (تین 223709) به دوگانه غفلت نمود.