◄ رویای برقی دات‌ وان در ایستگاه خالی/ آیا زیرساخت‌ های انرژی کشش ناوگان تمام‌ برقی را دارند؟

دات وان تریپ با وعده نوسازی ناوگان و استفاده از خودروهای تمام برقی، خیز بلندی برای تغییر پارادایم حمل ونقل شهری برداشته است. اما در نبود یک شبکه توزیع برق پایدار و ایستگاه های شارژ سریع استاندارد در کلان شهرها و مناطق هدف، این مدل کسب وکار بیش از آنکه یک نوآوری لجستیکی باشد، با چالش جدی «بن بست زیرساختی» مواجه است.

پارادوکس برقی در شهرهای فاقد زیرساخت

به گزارش سرویس شهری تین نیوز،  ادعای دات وان برای عملیاتی کردن ناوگان تمام برقی، در حالی مطرح می شود که بررسی وضعیت زیرساختی در شهرهای هدف این مجموعه، تصویر متفاوتی را ترسیم می کند. این شرکت از توسعه فعالیت خود در شهرهایی نظیر چابهار، اروند و مشهد سخن می گوید، اما واقعیت این است که در حال حاضر، شبکه ایستگاه های شارژ سریع (Fast Charging) در کشور نه تنها متمرکز نیست، بلکه در بسیاری از این مناطق اصولاً وجود خارجی ندارد. مدیریت یک «ناوگان تجاری» که باید دائماً در حال تردد و کسب درآمد باشد، بدون وجود ایستگاه های شارژ سریع که خودرو را در کمتر از یک ساعت آماده حرکت کنند، عملاً غیرممکن است.

وقتی یک شرکت، خودروی برقی را به عنوان ستون فقرات مدل اقتصادی خود قرار می دهد، باید پاسخ دهد که در نبود شبکه شارژ ملی، چگونه می خواهد از «خواب سرمایه» (Idle Time) خودروها در صف های طولانی شارژ یا ناتوانی در پیمایش مسیرهای طولانی جلوگیری کند؟ این خلأ، عملاً ریسک عملیاتی مجموعه را به شدت افزایش داده و مدل Asset-Heavy (مالکیت محور) را با تهدید فرسایش زودرس دارایی ها مواجه می کند.

بار مضاعف بر شبکه؛ چراغ های قرمز در مسیر پایداری انرژی

از سوی دیگر، توسعه ناوگان تمام برقی تنها به وجود ایستگاه شارژ ختم نمی شود، بلکه پایدار ماندن این مدل، به تاب آوری شبکه برق شهری نیز وابسته است. در شرایطی که شبکه برق کشور در فصول گرم سال با ناترازی تولید و مصرف و چالش های جدی تأمین انرژی روبروست، اضافه شدن هزاران خودروی برقی که نیازمند شارژ روزانه و مداوم هستند، فشار مضاعفی را بر ترانسفورماتورها و زیرساخت های توزیع برق محلی وارد خواهد کرد. دات وان تریپ هنوز شفاف نکرده است که آیا برای تأمین انرژی ناوگان خود به فکر احداث نیروگاه های خورشیدی اختصاصی یا ایستگاه های شارژ با ذخیره سازهای انرژی بوده است یا قرار است از همان شبکه برق سراسری استفاده کند؟ در صورتی که این شرکت بخواهد به برق شهری تکیه کند، با اولین تنش در پایداری شبکه برق، کل ناوگان آن زمین گیر خواهد شد. بنابراین، ادعای «حمل ونقل سبز» بدون یک طرح جامع مدیریت انرژی، می تواند به یک «نقطه ضعف استراتژیک» در زمان بحران های انرژی تبدیل شود.

هزینه پنهان در گذار از مدل سنتی به مدل سبز

نکته آخر که در گزارش های این مجموعه به چشم نمی خورد، تحلیل هزینه های نهایی (Total Cost of Ownership) در بستر زیرساخت های موجود است. وقتی زیرساخت شارژ در یک شهر ناقص است، راننده یا مجموعه ناچار است زمان زیادی را برای یافتن و استفاده از نقاط شارژ پراکنده صرف کند؛ این یعنی کاهش تعداد سفرهای روزانه و افزایش هزینه سربار. در مدل های فعلی حمل ونقل که بر پایه پلتفرم های واسط (Asset-Light) هستند، هزینه سوخت و استهلاک بر دوش راننده است، اما دات وان با انتخاب مدل مالکیت ناوگان، تمام ریسک این «ناپایداری انرژی» را بر دوش خود گذاشته است. اگر این شرکت نتواند در هر نقطه از شهر، دسترسی سریع و پایدار به انرژی داشته باشد، هزینه های عملیاتی آن به قدری بالا می رود که برای رقابت با سایر پلتفرم ها، مجبور به افزایش کرایه ها یا دریافت یارانه های سنگک این «ناپایداری انرژی» را بر دوش خود گذاشته است.

اگر این شرکت نتواند در هر نقطه از شهر، دسترسی سریع و پایدار به انرژی داشته باشد، هزینه های عملیاتی آن به قدری بالا می رود که برای رقابت با سایر پلتفرم ها، مجبور به افزایش کرایه ها یا دریافت یارانه های سنگین خواهد بود. در واقع، بدون حل معمای زیرساخت انرژی، مدل تمام برقی دات وان تریپ نه یک مزیت رقابتی، بلکه یک ریسک مالی تمام عیار برای مجموعه است.